Meclis Global İklim Değişikliği Araştırma Komitesi Lideri, AK Parti Afyonkarahisar Milletvekili Veysel Eroğlu, Paris İklim Muahedesi’nin yeni yasama devrinde Meclis Genel Heyeti’nin takdirine sunulacağını belirterek, “Ülkemiz, Paris İklim Mutabakatı’nı birinci imzalayan ülkelerden biriydi. Lakin ülkelerin yükümlülükleriyle alakalı adaletsizlikler sebebiyle bu muahedeyi yürürlüğe koymamıştı. Cancun’da ülkemizin kazandığı özel kaidelerin dikkate alınması gerekir.” dedi.
Eski Orman ve Su İşleri Bakanı Eroğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, BM 76. Genel Konseyi’ndeki hitabında, Paris İklim Mutabakatı’nın, ekimde TBMM’nin onayına sunulmasının planlandığı açıklamasına ait AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
İşte Meclis Global İklim Değişikliği Araştırma Kurulu Lideri Veysel Eroğlu’nun açıklamaları:
İklim değişikliği ve global ısınma bütün Dünya’nın gündeminde olan ortak bir mevzudur. Yalnızca bir ülke ya da coğrafyanın mes’elesi olmayıp bütün Dünya’nın ortak hareket etmesi gereken bir konudur.
Bilhassa son 200 yılda artan sanayi faaliyetleri ve fosil yakıtlarının fazlaca kullanılması sonucunda atmosfere bırakılan sera gazları artmıştır. Sera tesiri yapan gazlar, atmosferde birikerek bir katman oluşturmaktadır. Güneşten gelen ışınların yer küreden ayrıldıktan sonra bu katmanda yansıması sonucunda tekrar yeryüzüne gelmesi ile global ısınma meydana gelmektedir. Bu hadiseye de sera tesiri denilmektedir.
Yer kürenin beklenenden daha fazla ısınmasını sağlayan ve ısı istikrarını düzenleyen bu sürece “tabii sera etkisi” denilmektedir. En önemli sera gazları Karbon Dioksit (CO2), Metan (CH4), Diazotmonoksit (N2O), Florlu Gazlar olarak bilinmektedir. Sera gazları sonucunda yer küre, sanayi öncesi periyoda nazaran 1,2 oC daha fazla ısınmıştır.
İklim değişikliğinin tesirleri önümüzdeki yıllarda daha da hissedilir olacaktır. En optimist tabloya nazaran 2100 yılında 1,8 oC artışı, en karamsar tabloya nazaran 4,0 oC artış olması beklenmektedir.
Sonuç olarak da iklim değişikliğinin tesirleri ortasında;
Seller,
Fırtınalar,
Çok sıcaklık,
Su kaynaklarının azalması,
Besin üretiminin azalması ve
Kuraklık
Hatta göçleri sayabiliriz.
Akdeniz iklim neslinde bulunan Ülkemiz, iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek ülkelerden biridir.
MİLLETLERARASI ALANDA YAPTIĞIMIZ FAALİYETLER
İklim değişikliğinin tesirlerini yakından takip etmek ve global manada yapılacak çalışmaları belirlemek için bütün ülkelerin iştiraki ile Birleşmiş Milletler tarafından COP toplantıları tertip edilmektedir.
Türkiye, 1992 yılında Rio Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Mukavelesinde hem EK-1 hem de EK-2 ülkesi olarak yer almıştır. ABD üzere EK-2 listesinde yer alan ülkelerin mes’uliyetleri daha fazla olduğu için ülkemiz 2001 yılında Marakeş’te gerçekleştirilen 7. Taraflar Konferansında EK-2 listesinden fakat çıkabilmiştir. Akabinde ülkemiz, 24 Mayıs 2004 tarihinde BM İklim Değişikliği Çerçeve Kontratına EK-1 ülkesi olarak taraf olmuştur.
Etraf ve Orman Bakanı olduğum devirde, 2009 yılında ülkemiz Kyoto Protokolüne resmen taraf olmuştur. Fakat rastgele bir sera gazı azaltım yükümlülüğü almamıştır. Ülkemiz bilhassa memleketler arası alanda devam eden bütün toplantı ve konferanslara aktif iştirak sağlamıştır. Bakanlığım periyodunda; 2009 yılında Kopenhag 15. Taraflar Konferansına, 2010 yılında ise Meksika Cancun 16. Taraflar Konferansına Türk heyeti lideri olarak iştirak sağladık. Cancun’da bütün taraflarla görüşülerek Türkiye’nin özel kaideleri kabul edilmiştir.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE ÇABA VE AHENK ÇALIŞMALARI
Türkiye bilhassa Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde son 18 yılda iklim değişikliği ile uğraş ve ahenk çalışmaları konusunda ihtilal niteliğinde çalışmalara imza atmıştır. Ormancılık, su ve güç, ulaştırma, etraf ve atık idaresi üzere mevzularda büyük yatırımlar yapmıştır.
İklim değişikliği ile uğraşta en kıymetli faktör yutak alanların arttırılmasıdır. Bilhassa ormanlar yutak alanların başında gelmektedir. Ülkemiz bu manada çok büyük faaliyetler gerçekleştirmiştir.
Son 18 yılda yaptığımız muazzam ağaçlandırma ve ormancılık faaliyetleri sonucunda, Türkiye, orman varlığını arttıran ender ülkelerden biri olmuştur. Son 18 yılda, 5,2 milyar fidan toprakla buluşturulmuştur. 2003 yılında 20,8 milyon hektar olan orman alanımızı 22,9 milyon hektara yükselttik. Orman varlığımızı 2,1 milyon hektar arttırdık.
İklim değişikliği en çok da su kaynaklarını etkilemektedir. Suyumuzun her bir damlasını kullanmak için su yatırımlarında Cumhuriyet tarihimizin rekorlarını kırdık. Son 18 yılda devasa su yatırımları gerçekleştirdik. 8.697 adet tesisi aziz milletimizin hizmetine sunduk. Bu tesislerin 600’ü barajdır. Bu barajlar bilhassa kurak devirlerde, içmesuyu, sulama suyu ve güç üretiminde çok büyük yarar sağlamışlardır.
Ülkemiz güç üretiminde yeni ve yenilenebilir güç kaynaklarının kullanımını arttırmıştır. Hidroelektrik, rüzgar ve güneş gücü üretimini yaygınlaştırılmıştır. Bilhassa hidroelektrik güç üretiminde Türkiye büyük atak yapmıştır. İnşa ettiğimiz 590 hidroelektrik güç santrali sayesinde 2003 yılında 26 milyar kWh olan hidroelektrik güç üretimimizi 110 milyar kWh’a yükselttik.
Ülkemizin toplam şurası gücü olan 98.000 MW’ın %33’ü yani 32.000 MW’ı hidroelektrik güçtür. Toplam heyeti gücümüzün %52’si yenilenebilir güç kaynaklarına aittir. Bilhassa termik santrallerin ve sanayi tesislerinin rehabilitasyonu yapılarak bu konuda gerekli önlemler alınmıştır. Termik santrallere baca gazı arıtma tesisleri kurulmuştur.
Bütün vilayetlerimize ve hatta pek çok ilçeye doğal gaz iletilmiştir. Doğalgazın yaygınlaşması ve kömür kullanımının azaltılmasıyla ziyanlı gazların atmosfere salınımı azalmıştır. Doğalgazın ulaştığı toplam nüfusumuzu 68 milyona yükselttik. Bütün kentlerimizde hava kirliliği ölçüm istasyonları kurularak kentlerimizin hava kirliliği online olarak takip edilmektedir.
Hükümetimizin sağladığı teşvik paketleri ile miadını doldurmuş, eski teknoloji araçlar trafikten çekilerek yerlerine yeni teknoloji araçlar geçmiştir. Bilhassa yeni teknoloji hibrit araçların desteklenmesi bu manada çok tesirli olmuştur. Ayrıyeten Türkiye elektrikli araç üretimi konusunda büyük bir seferberlik başlatmıştır.
Ulaşımda attığımız adımlarla, inşa ettiğimiz duble yollar ve tüneller sayesinde yakıt tasarrufu ve atmosfere bırakılan ziyanlı gazlarda değerli derecede azaltım sağlanmıştır. Toplu taşımada Marmaray, süratli tren çizgileri ve hafif raylı sistemler yaygınlaştırılmasıyla tabiata bırakılan karbondioksit salınımı azaltılmıştır.
Sistemli katı atık toplama merkezleri kurulmuştur. Birinci sefer tıbbi atık toplama merkezleri, Sayın Cumhurbaşkanımızın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı devrinde başlatılmıştır. Geri dönüşüm tesisleri yaygınlaştırılmıştır.
Yaptığımız ıslahatlar ve gerçekleştirdiğimiz yatırımlar sayesinde ülkemizin sera gazı emisyon pahaları azalmıştır. 2019 yılı sera gazı emisyon bedelimiz bir evvelki yıla göre %3,1 oranında düşmüştür. 2018 yılında 522,5 milyon ton CO2 muadilinde olan sera gazı emisyon pahası, 2019 yılında 506,1 milyon ton CO2 muadili olarak gerçekleşmiştir.
TBMM GLOBAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARAŞTIRMA KURULU
Akdeniz iklim neslinde olan ülkemiz, iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek ülkelerden biridir. Bilhassa son yıllarda tesirini daha fazla hissettiren iklim değişikliğini bütün taraflarıyla ele alarak, alınacak önlemlerin belirlenmesi için Büyük Meclisimizde bütün siyasi partilerin ortak kararıyla bir araştırma komitesi kurulmuştur. Kurula üye milletvekillerimizin ortak kararlarıyla da beni Kurul Lideri olarak seçmişlerdir.
23 Mart 2021 tarihinden itibaren Başkanlığımda çalışmalara başlayan komite, ağır bir toplantı ve çalışma programı yürüterek toplam 24 toplantı gerçekleştirmiştir. Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum teşkilatlarından alanında uzman 82 kişi kurula bilgi sunmuştur. Çok sayıda Bakanlık ve Kamu Kurumundan 37 kişilik uzman bir grup de çalışmalara dayanak vermektedir. Araştırma Komitemiz, bir rekora imza atarak en fazla toplantı ve uzmanın dinlenildiği kurul unvanını da almıştır.
Araştırma Komitemiz, çalışmalarını büyük oranda ikmal etmiş olup, rapor hazırlanma çalışmaları tamamlanmak üzeredir. Komitemiz çok kapsamlı ve iklim değişikliği ile alakalı ahenk çalışmaları noktasında çok sayıda teklif ve tavsiyelerinin olduğu raporunu tamamladıktan sonra Ekim ayında TBMM Genel Heyetine sunacaktır.
İnşallah ülkemizin iklim değişikliği ile uğraşında bir rehber ve harita niteliğinde olan raporun çok yararlı olacağına inanıyoruz.
COP 21 VE PARİS MUAHEDESİ
Türkiye, yeni iklim rejiminde finans ve teknoloji takviyelerine erişim talebinin karşılanması kaydıyla 2015 yılında Paris Anlaşması’nı kabul etmiş ve 22 Nisan 2016 tarihinde imzalamıştır. Lakin bu muahedeyi şimdi TBMM Genel Konseyimizde görüşerek onaylamamıştır.
TBMM Global İklim Değişikliği Araştırma Komitemize bilgi sunan kamu kurum ve kuruluşlarımız ile üniversite ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerimizi dinlediğimizde, ülkemizin iklim değişikliği ile gayrette çok büyük aralar kat ettiği açıkça görülmüştür. Hatta Türkiye’nin bilhassa kabul ettiği kıymetlerden daha düşük düzeyde emisyon salgıladığı ortadadır.
Ülkelerin sera gazı emisyonlarına baktığımızda ülkemizin tarihi süreçte mes’uliyeti bulunmamaktadır. 1990-2018 yılları ortası emisyon bedelleri incelendiğinde ülkemizin mes’uliyeti yalnızca %1’dir.
Paris Antlaşması’nın ana maksadı, global sıcaklık artışını sanayi öncesi düzeylerinin
2 oC artış düzeyi ile sonlu tutulması, hatta mümkünse 1,5 oC’de sonlandırmanın yahut durdurmanın yanı sıra, düşük sera gazı salımlı ve toplumun iklim dirençli kalkınma yolunda uyumlu finansman akışının sağlanması olarak belirlenmiştir. Paris Antlaşması’nın öngördüğü bu global sıcaklıklardaki artışın sonlandırılmasına yönelik uzun vadeli gayeye ulaşmak için, taraf ülkelerin mümkün olabilecek en kısa müddette sera gazı salımlarının global zirve noktasından yüzyılın ortasına kadar, iklimin istikrarlı olduğu bir Dünya için süratle azaltılması formunda özetleyebiliriz.
Buna bağlı olarak, Avrupa Komitesi 11.12.2019 tarihinde Avrupa Birliği (AB)’nin yeni büyüme stratejisi olarak “Avrupa Yeşil Mutabakatı” bildirisini açıklamıştır. Bu bildiri ile AB; sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar 1990 düzeylerine kıyasla en az %50, mümkünse %55 azaltma ve 2050 yılına kadar da “Karbon Nötr” (salınan sera gazı ölçüsüne muadil sera gazının tutulması) olmayı hedeflemektedir ve tıpkı vakitte endüstrisinin dönüşümünü gerektiren yeni bir büyüme stratejisi benimseyeceğini ve bütün siyasetlerini iklim değişikliği ekseninde yine şekillendireceğini açıklamıştır.
Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamındaki ilgili hareketler, güç, ulaşım, sanayi, finans, inşaat, tarım dahil AB iktisadını yine şekillendirecek ve her geçen yıl ivme kazanacak bir dönüşümün temellerini teşkil etmektedir. Bütün bu gelişmeler ışığında, ülkemiz iktisat ve endüstrisinin yeşil dönüşümünün sağlanması; kapsayıcı ve sürdürülebilir bir büyümenin tesis edilmesinin yanı sıra, ülkemizin AB başta olmak üzere, üçüncü ülkelere ihracatında rekabetçiliğinin korunması ve güçlendirilmesi için elzem görülmektedir. Bu alanda atılacak adımlar birebir vakitte ülkemizin global bedel zincirlerine entegrasyonunun geliştirilmesi ve memleketler arası yatırımlardan alacağı hissenin artırılması bakımından da ehemmiyet arz etmektedir.
Sayın Cumhurbaşkanımızın 21 Eylül 2021 tarihinde BM Genel Heyetinde söz ettiği “’Dünya Beşten Büyüktür’ tespitini, iklim değişikliği konusunda da tekrarlıyoruz. “Tabiata, havamıza, suyumuza, toprağımıza, yeryüzüne kim en çok ziyanı verdiyse, doğal kaynakları kim vahşice sömürdüyse, iklim değişikliğiyle çabaya en büyük katkıyı da onlar yapmalıdır. Geçmişten farklı olarak bu kez kimsenin, ‘ben güçlüyüm, fatura ödemem’ deme hakkı yok” tabirleri çok yerinde olmuş ve bütün Dünya’nın dikkatini celp etmiştir.
Ayrıyeten Sayın Cumhurbaşkanımız BM Genel Şurasında “Glasgow’da yapılacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’ndan evvel, ‘karbon nötr’ maksatlı mutabakatın onay kademesini tamamlamayı planlıyoruz. Yatırım, üretim, istihdam politikalarımızda esaslı değişikliğe yol açacak bu süreci, 2053 vizyonumuzun ana ögelerinden biri olarak kabul ediyoruz.” demiştir.
Ülkemiz Paris İklim Mutabakatını birinci imzalayan ülkelerden biriydi. Lakin ülkelerin yükümlülükleri ile alakalı adaletsizlikler sebebiyle bu muahedeyi yürürlüğe koymamıştı. Cancun’da Ülkemizin kazandığı özel kaidelerin dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum. Gelinen bu noktada Sayın Cumhurbaşkanımızın da tabir ettiği üzere yeni yasama devrinde Meclis Genel Konseyinde bu mutabakat ulu meclisimizin takdirine sunulacaktır.
İçinde bulunduğumuz bu Dünya ve yaşadığımız etraf bize atalarımızdan miras değildir, fakat her birimiz bu Dünyayı koruyup gelecek kuşaklara daha yaşanabilir bir etraf bırakmak için birer emanetçiyiz ve var gücümüzle çalışmalıyız.
