Orta Doğu’da son günlerde artan askeri gerilim, küresel havacılık sektörünü doğrudan etkiliyor. Uzmanlara göre bölgede yaşanan çatışmalar ve hava sahası kapanmaları, uçuş rotalarından maliyetlere kadar havacılık sektöründe kalıcı değişikliklere yol açabilir.
Bahçeşehir Üniversitesi Pilotaj Bölüm Başkanı Tüzün Tolga İnan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın karşı hamlelerinin ardından Orta Doğu hava sahasında ciddi kısıtlamalar yaşandığını belirtti.
4 Binden Fazla Uçuş İptal Edildi
Dr. İnan’ın paylaştığı verilere göre 1–4 Mart tarihleri arasında günlük ortalama 4 binden fazla uçuş iptal edildi, yaklaşık 19 bin uçuşta ise gecikme yaşandı.
Bölgede yayımlanan NOTAM (uçuşa yasak veya uyarı bildirimi) duyurularının ardından birçok ülke hava sahasını kısmen veya tamamen kapattı. Bu durum, küresel uçuş rotalarının yeniden planlanmasına ve hava trafiğinde büyük aksamalara yol açtı.
İnan, özellikle **İran, İsrail ve Körfez ülkeleri çevresindeki hava sahası kısıtlamalarının uzun menzilli uçuşları doğrudan etkilediğini söyledi.
Uzayan Rotalar Maliyetleri Artırıyor
Bölgedeki risk nedeniyle havayolu şirketleri alternatif rotalar kullanmak zorunda kalıyor. Bu durum ise uçuş sürelerinin uzamasına ve maliyetlerin yükselmesine neden oluyor.
Dr. İnan, özellikle Asya–Avrupa uçuşlarının Kuzey ve Orta Asya rotalarına yöneldiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
-
Yakıt tüketimi artıyor
-
Uçuş süreleri uzuyor
-
Mürettebat maliyetleri yükseliyor
Ayrıca **Doha, Dubai ve Abu Dhabi gibi küresel aktarma merkezlerinde yaşanan aksaklıkların dünya çapındaki transit uçuşları da olumsuz etkilediği ifade edildi.
Sigorta ve Risk Maliyetleri Yükseliyor
Uzmanlara göre çatışma bölgelerine yakın uçuşların artan riskleri, havayolu şirketlerinin sigorta maliyetlerini de yükseltebilir.
Dr. İnan, bazı sigorta poliçelerinde “savaş eylemi” (act of war) kapsamının sınırlı olabileceğini belirterek havayollarının:
-
Ek sigorta primi ödemek
-
Ya da bazı riskleri kendileri üstlenmek
zorunda kalabileceğini söyledi.
Hava Kargo Taşımacılığı da Etkilendi
Orta Doğu’daki gelişmeler sadece yolcu taşımacılığını değil hava kargo sektörünü de etkiliyor.
Avrupa–Asya ve Kuzey Amerika–Asya hatlarında yaşanan aksaklıkların, özellikle yüksek değerli ve acil gönderilerde gecikmelere yol açtığı belirtiliyor. Bu durumun küresel tedarik zincirlerinde aksamalara neden olabileceği ifade ediliyor.
Uçuş Rotaları ve Bilet Fiyatları Değişebilir
Dr. İnan’a göre bölgede güvenlik riskinin uzun süre devam etmesi durumunda havacılık sektöründe kalıcı değişimler yaşanabilir.
Buna göre:
-
Havayolları yeni aktarma merkezleri geliştirebilir
-
Uçuş rotaları kalıcı olarak değişebilir
-
Yakıt ve sigorta maliyetleri nedeniyle bilet fiyatları artabilir
Ayrıca International Civil Aviation Organization (ICAO) gibi uluslararası kurumların riskli dönemlerde uçuş güvenliği ve hava sahası yönetimine yönelik daha sıkı standartlar getirebileceği ifade ediliyor.
