Minimum fiyata en az yüzde 41 artırım kapıda! AGİ ile 2022 taban fiyat ne kadar olacak?

Milyonların gözü patron, emekçi ve hükümet temsilcilerinin yer alacağı bugün yapılacak 4. ve son minimum fiyat toplantısına çevrildi. 2022 yılında geçerli olacak minimum fiyat bu toplantının akabinde netlik kazanacak. 2022 yılı minimum fiyatın 4 bin liranın altında kalmaması için vergi indirimi, prim dayanağı başta olmak üzere çok istikametli bir çalışma yürütüldü. Bu sayede patrona takviye olunacak, çalışanın alacağı maaş da artacak.

Minimum fiyat 2022 sayısının belirleneceği 4. toplantının dün yapılması bekleniyordu. Fakat, Kurul üyeleri sayısı belirlemek için bir ortaya gelmedi. Öte yandan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da dün saat 15.00’te Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, Merkez Bankası Lideri Şahap Kavcıoğlu ve kamu bankalarının genel müdürleriyle Vahdettin Köşkü’nde bir görüşme gerçekleştirdi. 2022 yılında geçerli olacak taban fiyat sayısının bugün belirlenmesi bekleniyor.

MİNİMUM FİYATLA ÇALIŞANA 1500 TL’LİK VERGİ KATKISI

Düzenlemeyle çalışanlara bin 500 liralık gelir vergisinden kaynaklanan katkı sağlanacak.
SSK primi emekçi hissesinin yüzde 14’ten 5 puan indirilerek yüzde 9’a düşürülmesi ile 180 lira çalışanın cebinde kalacak.

EMEKÇİ SİGORTA PRİMİNDE 5 PUANLIK İNDİRİM NASIL OLACAK?

Çalışanın cebine giren net taban fiyatın artmasını sağlayacak formüllerden birincisini 5 puanlık emekçi sigorta primi indirimi oluşturuyor. Emekçi hissesi olarak şu an yüzde 14 oranında sigorta primi kesiliyor. Beş puanlık indirim bugünkü taban fiyata uygulansa çalışanın cebine giren aylık net fiyat 178 lira artacak.

Mevcut uygulama motamot devam ettiği takdirde 4000 lira net minimum fiyat için yüzde 42 oranında artış yapılması gerekecek. Bu durumda brüt fiyat 5065 liraya, taban fiyatın patrona maliyeti de 5951 liraya çıkacak.

Lakin, emekçi priminde 5 puanlık indirim yapıldığı takdirde çalışanın eline geçen net fiyat 250 lira artacak, patronun maliyeti de 5 bin 649 lira olacak. Böylelikle, emekçinin eline geçen net fiyat yüzde 42 oranında artarken, patronun maliyetindeki artış yüzde 34 olacak.

252 TL’Yİ BULACAK

Bu fiyat yeni taban fiyatta yüzde 40 artış varsayımı ile 252 lirayı bulacak. Asgari ücret sonrası birinci vergi basamağı için uygulanacak oranın yüzde 10 olması seçenekler ortasında bulunuyor.

BÜTÜN ÇALIŞANLAR İÇİN GELİR ARTIŞI

Mevcut uygulamada minimum fiyatlı çalışanın fiyat matrahının yıllık 24 bin lirayı aştığı ay ve takip eden aylarda, fiyatının bir sonraki vergi diliminde yüzde 20 üzerinde vergilendirilmesi gerekiyor. Taban fiyatın artmasıyla birlikte çabucak hemen bütün çalışanlar, işsizler için bir gelir artışı olacak.

Yapılan açıklamalar ve hükümetin yaklaşımından ötürü 2022 yılında geçerli olacak taban fiyatın 4 bin TL düzeylerinde olacağı beklenmektedir. Mevcut net taban fiyatın 2.825 lira olduğu düşünüldüğünde 4 bin TL düzeyine çıkmak için yüzde 41 oranında artırım yapılması gerekmektedir. Taban geçim indirimi dahil 2022 minimum fiyat sayıları aşağıda yer alan tablodaki üzere olması olasıdır…

ENFLASYON OLMASI GEREKEN SAYISI AÇIKLIYOR!

Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran, Kasım ayı prestijiyle 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 17,71, yurt içi üretici fiyatları yüzde 38,94 arttı. Aylık bazda TÜFE yüzde 3,51, Yİ-ÜFE yüzde 9,99 artış kaydetti.

Tüketici fiyatları endeksi (TÜFE), Kasım’da geçen yılın aralık ayına nazaran yüzde 19,82, geçen yılın tıpkı ayına kıyasla yüzde 21,31 yükseldi.

* TÜFE tipik bir tüketicinin satın aldığı muhakkak bir eser ve hizmet kümesinin fiyatlarındaki ortalama değişimleri gösteren bir ölçüttür.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise Aralık 2020’ye nazaran yüzde 51,06, geçen yılın Kasım ayına kıyasla yüzde 54,62 artış gösterdi. 

* Yİ-ÜFE: Yurt içinde ticarete husus olmak üzere üretilen tüketim, orta ve sermaye malları ile güç bölümündeki fiyat değişimlerini ölçen endekstir.

Minimum fiyat belirlenirken yıllık TÜFE oranlarına nazaran artış yapılır. Ama ülkemizdeki artırımlar Yİ-ÜFE ile yani üretilen tüketim, orta ve sermaye malları ile güç dalındaki fiyat değişimlerine nazaran yapılmaktadır. Yani minimum fiyat belirlenirken enflasyon artırımı tek başına kâfi gelmeyebilir. Gerçek manadaki artış, Yİ-ÜFE oranı ile TÜFE oranı ortasında yer almaktadır.

TÜRK-İŞ tarafından her ay hazırlanarak kamuoyuyla paylaşılan Açlık ve Yoksulluk Sonu Araştırması’nın Kasım 2021 bilgileri genel çizgileriyle şöyle;

• Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, istikrarlı ve kâfi beslenebilmesi için yapması gereken aylık besin harcaması meblağı (açlık sınırı) 3.191,55 TL. Kasım prestiji ile tek bir kişinin yaşama maliyeti de net minimum fiyatı 1.078 TL geçti.

• Besin harcaması ile birlikte giysi, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sıhhat ve gibisi gereksinimler için yapılması zarurî başka aylık harcamalarının toplam fiyatı ise (yoksulluk sınırı) 10.395,91 TL.

• Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.902,57 TL.

Türk-İş Lideri Ergün Atalay, minimum fiyatın TÜİK’e nazaran belirlenemeyeceğini belirterek, “Onların hesap diğer benimki öteki.. Çalışanın kırmızı çizgisi 4 bin liraya geliyor. Bunun altında sayı teklif etmek uygun değildir” diye konuştu.

Lider Atalay, 45 yıldır her ay açlık, yoksulluk hududu araştırması yaptıklarını belirterek, “Kasım ayında bir kişi için açlık sonu 3 bin 190 lira, yoksulluk da 3 bin 900 liraydı. TÜİK’in açıkladığı enflasyon kıymeti bizimkinin altında kalıyor.

Bizim sonumuz ömür maliyeti 3 bin 900 liranın üstüne çıkılması. İstenen noktaya gelirse pazartesi, salı günü imzalanır” açıklamasını yaptı.

TİSK Lideri Özgür Burak Akkol patronun de fedakârlık yapacağını belirterek, masada sundukları teklifin 3 bin 500 lirayı geçtiğini söyledi.

Akkol, “İşçiyi enflasyona katiyetle ezdirmeyeceğiz. TÜİK’in açıkladığı resmi enflasyon olan yüzde 21 artırımını baştan vereceğiz.

Üstüne de ‘ne yapılır’ diye çalışıyoruz, 3 bin 500 lirayı geçtik.”

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Lideri Şekib Avdagiç de minimum fiyatta enflasyonun üzerinde bir fiyat artışı siyaseti izlenmesi gerektiğini söyledi.

Avdagiç, “İşçiye verilen verilen ek her artırım, onun daha insanca bir ortamda yaşaması için gösterilen çaba, karşılıksız kalmaz.

İş dünyamız, taban fiyatta enflasyonun üzerinde bir artış siyasetini izlemeli. Görüşmelerin, Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ın kararlı tavrı, bakanımız Vedat Alim’in getirdiği bakış açısıyla, iş ve personel dünyasını keyifli eden bir kararla neticeleneceğine inanıyoruz” dedi.

Dört kişilik bir ailenin yalnızca besin harcaması (mutfak masrafı) geçen aya nazaran 98 TL, geçen yıla nazaran 675 TL artmıştır. Yapılması gereken toplam harcama fiyatı (aile bütçesi) ise aylık 320 TL ve yıllık 2.198 TL meblağında artmıştır.

TÜRK-İŞ’in dataları temel alındığında “Mutfak Enflasyonu”ndaki değişim Kasım ayında şu halde gerçekleşti:

• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken minimum harcama fiyatı bir evvelki aya nazaran yüzde 3,18 oranında artış gösterdi.

• Yılın birinci on bir ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 23,23 oranında gerçekleşti.

• Besin enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 26,82 oldu.

• Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 20,58 olarak hesaplandı.

Minimum fiyat artışlarında, bir evvelki yılın, yani görüşmenin yapıldığı yılın enflasyon oranı da belirleyici oluyor. 2001 – 2021 ortasındaki periyoda baktığımızda en yüksek artışın yüzde 83,65 ile 2002 yılında yapıldığını görüyoruz. Bu artışı yüzde 41.67 ile 2004, yüzde 33.1 ile 2001 ve 2016 yılındaki artışlar izledi. Akabinde 2019 yılındaki yüzde 26.1’lik ve 2021 yılındaki yüzde 21.6’lık artışlar geldi.

2004’e kadar olan periyotta enflasyon yüksek seyrettiği için kimi yıllardaki artışlar evvelki yılın enflasyon oranının altında kaldı. Örneğin 2001 yılındaki minimum fiyat artışı 2000’deki enflasyon oranının 5.9 puan, 2003 yılındaki minimum fiyat artışı da bir evvelki yılın enflasyon oranının 20.2 puan altında kaldı. Bu kayıpları telafi etmek için 2002 ve 2004 yıllarında yüksek artış yapıldı.

Sonraki periyotta ise yalnızca 2007, 2009 ve 2017 yıllarındaki minimum fiyat artışları, bir evvelki yılın enflasyonunun altında kaldı.

2016 yılındaki minimum fiyat artışı evvelki yıl enflasyonunu 24.3 puan aştı. 2021 yılında uygulanan minimum fiyat ise geçen yılın enflasyon oranının 7 puan üzerinde artırıldı.