Son periyotta global ekonomimin ana gündem unsuru ‘enerji’. Avurpa’dan Çin’e kadar birçok ülke güç krizi yaşarken güçte kaynak çeşitliliği, yerli üretim ve arz güvenliğinin değerli bir kere daha ortaya çıktı.
Bugünkü köşe yazısında Türkiye ve Azerbaycan’ın güç alanında hayata geçirdiği projeleri mercek altına alan Haber7 Genel Yayın Direktörü Osman Ateşli, bilhassa STAR Rafineri’nin stratejik değerine dikkat çekti.
İşte Osman Ateşli’nin o yazısı;
İki kardeş ülke Türkiye ile Azerbaycan, attığı ortak adımlarla tarihi yeniden yazıyor.
Birlikte, enerji ve savunma başta olmak ürere inşaattan sağlığa, turizmden teknolojiye daha pek çok alanda dev işbirliklerine imzalar atılıyor.
Evvelki gün Zengilan’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte kameralar karşısına geçen Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, “Ortak adımlarımız tarihte ebedi kalacak. Bu tarihi biz Türkiye ile birlikte yazıyoruz.” sözleri bu hakikatin dünyaya ilanıydı aslında…
İki kardeş ülkenin bu adımlarını sığ politik gözlerin anlaması kolay değil. Onun için meselenin derinliğinde boğulup gidiyorlar.
Son buluşmadan 4 ay kadar önce Şuşa’da imzalanan Şuşa Beyannamesi tarihi bir mutabakattı. Yapılan anlaşma Türkiye-Azerbaycan arasındaki bağlarda yeni bir basamak sayılmıştı. Ancak asıl adımların 10 yıllar öncesinde atıldığını da atlamamak gerek.
Onun için geçmişte atılan adımları unutmadan bugün onların ne büyük birikimlere dönüşüverdiğini de hatırlatmakta yarar var.
Bizler inanılmaz heyecanlar duyuyoruz. İki ülkenin her gün biraz daha kardeşlik bağıyla kenetlendiğini gören düşmanlarımız ise öfkeden kudurmuşçasına tırnaklarını yiyorlar
Türkiye-Azerbaycan bölgesel işbirlikleri fena halde birilerinin de dengesini bozuyor. Bozmaya da devam edecek. Işığımızı boğmaya niyetlenenlerin iklimimizi çevreleyen puslu havasını dağıtmaya devam edelim.
Sadece Türkiye-Azerbaycan işbirliğiyle kurulan şirketlerden birinin Türkiye’deki faaliyetleri bile birlikte neleri başardığımızı gözler önüne sermek için kâfi. Anlatalım;
Yıl 2008. Kardeş Azerbaycan’la önemli bir güç mutabakatının imzaları atılıyor.
Petkim’in de özelleştirilmesiyle, mülkiyetinde bulunan 2860 dönümlük alan Star Rafineri adıyla kurulan şirkete tahsis ediliyor.
O tarihten 2018 yılına kadar süren ağır çalışmalar sonunda İzmir Aliağa’da Türkiye’nin birinci ve tek entegre petrokimya tesisi olan Petkim’in yanında STAR Rafineri inşa ediliyor.
Nihayet aynı yıl Star Rafineri’de ilk üretim faaliyetleri başlıyor. Türkiye’nin en büyük endüstriyel holdingi SOCAR Türkiye, Türkiye’nin tek petrokimya kompleksine sahip oluyor. Firma, rafineri, petrokimya, doğal gaz, güç servis hizmetleri, lojistik ve telekomünikasyon üzere alanlarda da yatırımlar yürütüyor.
10 yıllık hayalin gerçekleşmesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in inanılmaz gayretleri var.
SOCAR’ın alevi gücüyle Anadolu’yu ısıtsın istiyorlar. Petkim’i STAR Rafineri’ye entegre ederek küresel bir güç devine dönüşmesi dilek ediliyor. Ve başarılıyor.
Türkiye ham husus olarak kullandığı ve geçmişte ithal etmek zorunda olduğu eserleri artık içeride sıkıntısız bir şekilde üretebilir hale geliyor.
STAR Rafinerinin girişimleriyle petrokimya kesimi için kıymetli ham unsurlar olan nafta, ksilen ve reformat ile cari açığın değerli kalemlerini oluşturan dizel yakıt, jet yakıtı, LPG ve petrokok gibi petrol eserlerinin üretimi artık Türkiye’de yapılıyor. Türkiye’nin cari açığının azaltılmasına büyük katkılar sağlıyor.
Türkiye’nin dünya markası Türk Hava Yolları’nın jet yakıtı ihtiyacının önemli bir kısmının de üretimini sağlıyor. Hatta Anadolu’nun dört bir yanındaki uçuş terminallerine jet yakıtı ulaştırmak için büyük bir ulaşım ağı kuruluyor. Ham petrol depolama kapasitesini artırmak için de ilave yatırımlar yapılıyor. Sayılarla ilerleyelim;
Star Rafineri 2020 yılını artıda kapatarak 10.5 milyon tonluk ham petrol sürece gayesinin üzerine çıkmıştı. 2021 sonunda bu hedefin de üstüne çıkılmaya çalışılıyor.
Türkiye’de motorinin yüzde 40’ı ithal ediliyor. STAR Rafineri yıllık 4,8 milyon ton motorin üretimiyle ülkemizin toplam motorin gereksiniminin yüzde 20’sini tek başına karşılayabiliyor.
SOCAR Türkiye’nin diğer iştiraki Petkim ise 2020 yılı İhracatın Yıldızları listesinde, kimya dalında birinci, tüm dallar kategorisinde ise ikinci sıraya yerleşmiş durumda.
Petkim, 2021’in 2. Çeyrek sonuçlarıyla ise tüm vakitlerin en âlâ finansal performansına imza attı. Bu devirde 1 milyar 325 milyon TL net kâr elde eden Petkim’de toplam ciro da 7 milyar 397 milyon TL’ye çıkarak her iki göstergede de şirket tarihinin en yüksek sayılarına erişildi. Böylelikle şirketin birinci 6 aylık net kar sayısı da 2 milyar 216 milyon TL’ye ulaşmış oldu.
Petkim’in üretilen hammaddeler; inşaat, tarım, otomotiv, elektrik, elektronik, ambalaj, ilaç, boya, deterjan, kozmetik üzere birçok sanayi alanında kullanılıyor. Kısa bir es verelim;
Hatırlarsınız, Türkiye’nin dünya ihracatından aldığı pay ilk kez Temmuz ayında yüzde 1’in üzerine çıkmıştı. Rakam, 1980’de yüzde 0,14, 2000’de yüzde 0,43 idi… Türkiye’nin önemli bir başarısıydı… Bu başarımızda kardeş Azerbaycanımızın da hissesi var.
Sorunun stratejik ayağına geri dönersek; Türkiye’nin son 20 yılda atmış olduğu stratejik hamlelerden biri sahiden. Çoğu büyük projede olduğu üzere bunda da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın büyük teşvikleri var. Şöyle ki;
2010 öncesi dönemde Türkiye önemli bir savaşa girmiş olsa jetlerini uçuracak yakıta ulaşmak için yabancı devletlerin insafına muhtaç olacak durumdaydık. Çünkü Türkiye’de jet yakıtı üretmenin imkanı yoktu.
Türkiye 2019 yılından beri kendi jet yakıtını üreten ülke durumunda… STAR Rafineri, ülkemizin yıllık jet yakıtı muhtaçlığının yüzde 25’inden fazlasını tek başına karşılayabiliyor.
Salgının vurduğu Avrupa güç buhranları yaşarken bu adımların her birinin önemi daha da iyi anlaşılıyor. Pandemi sürecinde ülkelerin kendi içine kapanması nedeniyle dünyanın dört bir yanında pek çok endüstrici ham husus tedarikinde zorlanırken Türkiye’de tedarik kasveti yaşamıyor. Bugün Avrupa, doğalgazsız kışı nasıl geçireceğinin telaşını yaşarken Türkiye’nin bu türlü bir sıkıntısı yok.
Yeniden Azerbaycan’dan Anadolu’ya uzanan Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı TANAP’tan sağlanan gaz akışının önemi vurgulanıyor.
Türkiye’nin bu zorlu dönemde gereksinimi olan enerjinin tedarik zincirinde kırılmalar yaşanmamışsa geçmişte atılan bu adımların büyük katkısı var.
Aleme ibret bir haberle final yapalım;
Kanadalı Telemus Systems diye bir şirket vardı. Türkiye’nin insansız hava araçlarına monte edilen bazı parçaları tedarik ettiğimiz firma… Artık yok. Kanada hükumetinin Türkiye’ye uyguladığı silah ambargosu sonrası TUSAŞ’tan sipariş alamayan şirket, 2021’de hiç gelir sağlayamayarak iflas bayrağını çekti.
Şirketin ana müşterisi zaten TUSAŞ idi. Ambargo sonrası ASELSAN tarafından geliştirilen ve insansız hava araçlarına entegre edilebilen elektro-optik keşif, gözetleme ve hedefleme sistemi CATS sayesinde bu alanda dışa bağımlılık sonlandırılmıştı.
Biz yükseliyoruz, onlar batıyor. Ülkemizi her alanda dışa bağımlılıktan kurtarmak için mücadele verenlere selam olsun!
