Acıbadem Bodrum Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Mustafa Burak Seven, çocuklarda ekran kullanımının yaşa göre sınırlandırılması gerektiğini belirterek özellikle yaşamın ilk iki yılında ekran maruziyetinin önerilmediğini söyledi.
Dr. Seven, “Tablet hiçbir zaman annenin yüzünün yerini tutmaz. Bu dönemde çocuk, en sağlıklı gelişimi gerçek insan temasıyla sağlar” dedi.
“İlk 24 ayda ekran kesinlikle önerilmiyor”
Poliklinikte ailelerden en sık gelen sorulardan birinin ekran kullanımı olduğunu belirten Seven, ebeveynlerin genellikle iki uç yaklaşım sergilediğini ifade etti:
“Burada asıl mesele yasak değil, sınır ve dengedir. Doğru yaşta, doğru süreyle ve kontrollü şekilde ekran kullanımı planlanmalıdır.”
Yaşamın ilk iki yılının beyin gelişimi açısından kritik olduğuna dikkat çeken Seven, “İlk 24 ayda ekran kesinlikle önermiyoruz. Bebek bu dönemde dokunarak, göz teması kurarak ve ses tonunu duyarak öğrenir. Ekran bu sürecin yerini tutamaz. Arka planda açık olan televizyon bile çocuk için uyaran oluşturur ve gelişimi olumsuz etkileyebilir” dedi.
2-3 yaş arası: 10-15 dakikayı geçmemeli
İki yaşından sonra tamamen yasak yerine kontrollü yaklaşım gerektiğini belirten Seven, 24-36 ay arasında ekran süresinin günlük 10-15 dakikayı geçmemesi gerektiğini söyledi.
“Ekran mutlaka ebeveyn eşliğinde olmalı. Çocuk tek başına bırakılmamalı, izlenen içerik hakkında konuşularak aktif katılım sağlanmalıdır” diye konuştu.
3-5 yaş arası: Günlük en fazla 1 saat
Okul öncesi dönemde süreden çok düzenin önemli olduğunu vurgulayan Seven, 3-5 yaş arasında günlük toplam ekran süresinin 1 saati geçmemesi gerektiğini belirtti.
“Ekranın başlangıç ve bitiş saatleri net olmalı. Belirsizlik çocuklarda krizlere yol açabilir” dedi.
Ayrıca iki temel kurala dikkat çekti:
-
Uyumadan en az 1 saat önce ekran kullanılmamalı
-
Yemek sırasında kesinlikle ekran olmamalı
“Telefonla uyuyan çocukların uyku düzeni bozuluyor”
Okul çağı ve ergenlik döneminde de ekran kullanımının kontrol altında tutulması gerektiğini belirten Seven, gece telefonla uyumanın uyku kalitesini bozduğunu ifade etti.
“Uyku düzeni bozulan çocuklarda dikkat eksikliği, sinirlilik ve akademik performans düşüşü görülebilir. Telefon ve tabletler çocuk odasında değil, ortak kullanım alanlarında bulunmalıdır” dedi.
“Ekranı ödül haline getirmeyin”
Ebeveynlerin sık yaptığı hatalardan birinin ekranı ödül veya ceza aracı olarak kullanmak olduğunu söyleyen Seven, “’Yemeğini bitir, tablet vereyim’ gibi yaklaşımlar ekranı daha değerli hale getirir ve ileride kontrolü zorlaştırır” ifadelerini kullandı.
“En önemli ihtiyaç hâlâ oyun ve iletişim”
Dr. Seven, ebeveynlerin rol model olması gerektiğini vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
“Biz sürekli telefon kullanırken çocuğa ‘çok bakma’ demek etkili olmaz. Ev içinde telefonsuz zaman dilimleri oluşturmak faydalıdır. Ekran tamamen yasaklanması gereken bir araç değildir ancak mutlaka sınırlandırılmalıdır. Çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey hâlâ oyun oynamak, hareket etmek ve gerçek iletişim kurmaktır.”
Uzmanlar, özellikle erken çocukluk döneminde yüz yüze iletişimin ve fiziksel etkileşimin, sağlıklı gelişimin temel unsuru olduğunu hatırlatıyor.
