MARMARA, BALIKESİR (AA) – Türkiye Zelzele Mühendisliği Derneği Lideri Prof. Dr. Bilge Siyahi, ortalama yapıların 50 sene ömrü olduğunu belirterek, “Betonun sağlamlığı, demirlerin çapları, sıklığı bunların çok güzel araştırılması gerekiyor. Bunu belediyeler ve üniversitelerin ilgili laboratuvarlarıyla tespit etmek mümkün.” dedi.
6. Milletlerarası Sarsıntı Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı münasebetiyle Kocaeli’ye gelen Siyahi, AA muhabirine, 17 Ağustos 1999 Marmara Zelzelesi‘nin herkes için sarsıcı bir özelliği bulunduğunu, binaların nasıl yıkılabileceğini, köprülerin nasıl çökebileceğini, toprağın nasıl kayabileceğini insanların yaşayarak gördüğünü söyledi.
Sarsıntının akabinde bilhassa zelzele mühendisliği alanında çalışmalar yapıldığına işaret eden Siyahi, Türkiye’deki yapı stokunun güzelleştirilmesi için kentsel dönüşüm projeleri başlatıldığını anlattı.
Siyahi, kentsel dönüşümü, yapı stokunun yenilenmesi, yapıların son yönetmeliğe uygun hale gelmesi hasebiyle değerli bulduğunu lisana getirerek, “Yapıların denetim edilmesi planlandı. Bu sürüyor. Tahminen daha öbür yenilikçi projeler olabilir. Türkiye’de genel olarak baktığımızda; projenin yapılması ve kullanılan teknikler dünyadan farklı değil, hem uyguladığımız yollar hem de bunların projelendirilmesi ve yeni zelzele yönetmeliği açısından hiçbir eksiğimiz yok. Katiyetle büyük adımlar atıldı. Tahminen denetim açısından ya da yerleşimlerin nerede olacağına karar verirken daha teknik bakmalıyız.” diye konuştu.
“Depremle ilgili çalışmalara insanların ilgisi var”
Siyahi, Marmara Sarsıntısından evvel bu alanda çalışmalar yaptığını belirterek, “Çalışmalara 1999’dan evvel başladığımdan şu anda insanların zelzeleye bakışındaki farkı görebiliyorum. Bugünlerde zelzeleyle ilgili rastgele bir çalışma olduğunda halkın ilgili olduğunu görüyoruz. Topluluğumuzun eleştireceği bir şey olabilir; o da gerçek soruların o bahiste bilgisi olan şahıslara sorulması. Şu soru gerçek değil, ‘Türkiye’de ne vakit zelzele olacak? Türkiye’de 7 büyüklüğünde zelzele ne vakit olacak?’ Dünyada bunun karşılığı yok. Bunu bilen, cevaplayabilen rastgele bir araştırma yok. Münasebetiyle tüm yapıları sarsıntıya güçlü tasarlamamız gerekiyor.” sözlerini kullandı.
Binaların belli ömre nazaran inşa edildiğine dikkati çeken Siyahi, şöyle devam etti:
“Ortalama yapılar için 50 sene ömür olduğunu düşünüyoruz. Türkiye üzere bir bölgede binaların muhakkak sarsıntılara maruz kalarak ayakta kalması gerekiyor. 50 senede binadaki gereçlerin bozulma ihtimali var. İçindeki beton ve demirin bozulduğu ya da tesirinin azaldığını düşünüyoruz. Oturduğunuz binaların hangi sene inşa edildiği ve nasıl inşa edildiği kıymetli. Mühendis projelendirmiş mi? Evvelden denetimin bu kadar yapılmadığı vakitlerde onay beklemeden yapılmış yapılar var. Bina kaç yaşında, içindeki gereçler nasıl, mühendislik projesi var mı ve bu uygulandı mı?’ bunlara bakmak gerekiyor. Betonun sağlamlığı, demirlerin çapları, sıklığı bunların çok yeterli araştırılması gerekiyor. Bunu belediyeler ve üniversitelerin ilgili laboratuvarlarıyla tespit etmek mümkün. İmal yılını, kimin projelendirdiğini, gerecin içeride nasıl davrandığını bilmediğimiz, yani kullanılan demir paslanmış mı, bunları bilmediğimiz bir yapının içinde yaşamak bana son derece riskli geliyor.”
Siyahi, 50 sene evvelki yönetmelikle şu anki yönetmelik ortasında farklar bulunduğunu, dünyadaki gelişmelerin yönetmeliklere entegre edildiğini anlatarak, “Hem dünyadaki bilgi birikimi farkı var hem de Türkiye’deki hasarlar değerlendirilip uzmanlarca yapılan yeni yönetmelik var. Daha yeni, denetim görmüş, projesi mühendis tarafından yapılan, düzgün materyal kullanılmış ve ruhsatı alınmış bir binada yaşamayı, daha evvelki yapıdan daha küçük bile olsa tercih etmeliyiz. İçinizin rahat olacağı bir yerde yaşayın yahut çalışın.” değerlendirmesinde bulundu.
