Yapay zekanın kitap toplama faaliyetleri, Türkiye’de telif ihlalleri konusunda endişeleri artırıyor. Global şirketlerin dijitalleşme çabaları, kültürel mirasın korunması adına yerli ve milli bir veri tabanı oluşturma gerekliliğini ön plana çıkarıyor.
Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği Başkanı Mehmet Burhan Genç, yapay zeka firmalarının veri toplama süreçlerinin artarak devam ettiğini belirtti. Genç,
“Mümkün olduğu kadar çok veriyi toplamaya çalışıyorlar. Bu veriyi toparladıkları, yeterli veriyi elde ettikleri gün karşımıza bambaşka bir dünya çıkacak tabiri caizse.”
ifadelerini kullandı.
Genç, yapay zeka sisteminin doğru şekilde işleyebilmesi için geniş bir veri kümesine ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Bu verilerin telif bedelleri ödenerek toplanmasının büyük maliyetler doğuracağını dile getiren Genç,
“Aslında bu ücretsiz kullanma çok büyük bedele mal oluyor.”
dedi.
Küresel Şirketlerin Etkisi
Küresel yapay zeka şirketlerinin, özellikle akademik yayıncılardan toplu siparişler vermesi dikkat çekiyor. Bazı firmaların etik olmayan yöntemlerle veri toplamaya çalıştığını söyleyen Genç, bu durumu endişeyle izlediklerini ifade etti.
Genç, şu anda Türkiye’deki akademik eserler için yürütülen yoğun veri toplama faaliyetlerine dikkat çekti. Bir Hollanda firmasının dijital kopya almak için girişimde bulunduğunu aktaran Genç, bunun sonucunda diğer akademik yayıncılara kitap siparişi geçildiğini belirtti.
Telif Hakları ve Etik Sorunlar
Yayıncıların yıllarca süren emekleriyle ürettikleri eserlerin izinsiz kullanıldığını kaydeden Genç, bu durumun hem yasal hem de etik açıdan sorunlu olduğunu vurguladı. Şu an itibarıyla hukuki bir engelin bulunmadığını ancak bu uygulamaların etik olmadığını ifade etti.
Genç ayrıca yapay zekanın zihinsel süreçler üzerindeki etkilerine de değinerek,
“Eser üretiminin önünde çok ciddi bir engel oluşur.”
dedi. Yapay zekanın insanların yeni eserler yaratma yeteneklerini azaltabileceğine dikkat çekti.
Kültürel Mirasın Korunması
Kültürel hafızanın korunması adına stratejik adımlar atılması gerektiğini savunan Genç, “Akademik alan öncelikli olmak üzere yerli ve milli bir veri tabanı oluşturmamız lazım” diyerek bu konunun ülke geleceği açısından kritik olduğunu belirtti.
Genç, kitapların dijital ortamlarda bedel ödenmeden paylaşılmasının yaygınlaştığına dikkat çekerek, telif haklarının önemine vurgu yaptı.
“Telif sisteminin mantığı, üreten insanların emeğinin karşılığını alabilmesidir.”
şeklinde konuştu.
Kültür hayatının korunması için toplumun her kesiminin sorumluluk alması gerektiğini dile getiren Genç, korsan kopyalar konusunda hassas olunması gerektiğinin altını çizdi.
