Anayasa Mahkemesi Lideri Zühtü Arslan, “Anayasa Mahkemesinin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Tesirli Formda Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi”nin açılışında yaptığı konuşmada, projenin, yeni ihlallerin önlenmesine vesile olmasını diledi.
Yargı kararlarının icrasının, adil yargılanma sürecinin tamamlayıcı bir ögesi olduğuna işaret eden Arslan, şöyle konuştu:
– “ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI BİR ÜLKEDE BULUNAN TÜM KURULUŞLARI BAĞLAR”
Arslan, “Anayasa Mahkemesi, anayasaya terslik konusunda bir karar verdikten sonra bu terslikte ısrar, anayasanın taammüden ihlalidir. Bu şuurla Anayasa Mahkemesinin gerek norm kontrolünde gerekse ferdi müracaatta tespit ettiği anayasaya terslikten sonra bu karşıtlığın giderilmesi, tüm kurum ve kuruluşların temel görevlerinden biridir.” sözlerini kullandı.
Yargı kararlarının tesirli formda uygulanmasının, bağlayıcı anayasal ve yasal kuralların varlığına ve kuralları uygulayacak kurumsal ve şahsî iradeye bağlı olduğunu söyleyen Arslan, muvaffakiyetin da kurallar, kurumlar, şahıslar ve kalite ile kontaklı olduğunu belirtti.
Anayasa’nın 138 ve 153’üncü hususlarına değinen Arslan, mahkeme kararlarının tüm devlet kurum ve kuruluşlarını bağladığını vurguladı. Kararların icrası konusunda hiçbir kimseye takdir yetkisi tanınmadığını bildiren Arslan, “Anayasa Mahkemesi kararları yasama, yürütme ve yargı kurumlarını, yönetim makamlarını, gerçek ve hukuksal bireyleri, bir ülkede bulunan tüm kuruluşları bağlar.” dedi.
Kuralların uygulanmasında birçok ülkede meseleler olduğuna dikkati çeken Arslan, “Yargı kararlarının tesirli bir halde icrası için yargı kurumlarının uğraşı tek başına kâfi değildir.” diye konuştu.
Arslan, Anayasa Mahkemesinin ferdî müracaatta verdiği ihlal kararlarının uygulanmasına ait ise “Bu kararların tesirli icrası yalnızca yürütmenin değil birebir vakitte yasamanın hatta yargının da dayanağına bağlıdır. Bu nedenle kararların tesirli bir formda uygulanması bir bütün olarak kurumsal ve ferdî iradeye bağlıdır diyebiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
– “KURUMLAR ORTASINDAKİ BAĞLANTISI VE İŞ BİRLİĞİNİ GEREKLİ KILMAKTADIR”
Bu mevzuda devletin farklı organları ortasında iş birliğine en fazla temel hak ve özgürlüklerin korunması noktasında gereksinim duyulduğunu bildiren Arslan, “Anayasa Mahkemesinin temel haklar alanında verdiği kararların tesirli biçimde icrası, her şeyden önce bu kararların ilgili kurum, kuruluş ve bireyler tarafından çok âlâ anlaşılmasını, kabullenilmesini ve nihayet yerine getirilmesini gerektirmektedir. Bu da son analizde kurumlar ortasındaki bağlantısı ve iş birliğini gerekli kılmaktadır.” sözlerini kullandı.
Bugünün tıpkı vakitte Türkiye’de ferdî müracaat hakkının getirildiği 23 Eylül 2012’nin yıl dönümü olduğunu hatırlatan Zühtü Arslan, o tarihten itibaren Anayasa Mahkemesinin bireylerin temel haklarının ihlal edildiği savlarını da inceleyen bir kurum haline geldiğini kaydetti.
Ferdi müracaatın Türk hukuk sisteminde esaslı bir değişiklik olduğunu tabir eden Arslan, böylelikle Türk hukukunda son ve tesirli bir hak arama yolu oluşturulduğunu söyledi.
Kişisel müracaatın kabul edildiği İspanya ve Almanya’da yıllık 5 ila 6 bin müracaat olduğunu, Türkiye’de ise bu müracaat sayısının bir ayda yapıldığını aktaran Arslan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine taraf olan 47 ülkeden yapılan müracaat sayısından daha fazla müracaatın Türkiye’de Anayasa Mahkemesine yapıldığını anlattı.
Arslan, Yüksek Mahkeme’nin artan iş yükünü en kısa müddette sonuçlandırmak için gayret sarf ettiğini lisana getirdi.
– “BİREYSEL MÜRACAATIN GAYESİ BATAKLIĞI KURUTMAKTIR”
Ferdî müracaatın tesirli bir hak arama yolu olarak sürdürülmesi konusunda yapısal önlemlerin acil olarak alınmasının gerekli olduğunu söyleyen Arslan, ferdi müracaatın objektif tesirinin anlaşılmasının ehemmiyetine değinerek “İhlal kararlarının gereği üzere yerine getirilmesi ve yeni ihlallerin engellenmesi hayati derecede kıymetlidir.” diye konuştu.
Anayasa Mahkemesinin bir gayesinin da yeni ihlallerin ortaya çıkmasını önlemek olduğunu vurgulayan Arslan, “Bireysel müracaatın emeli tek tek sivrisinekleri yok etmek değildir, ferdî müracaatın hedefi bataklığı kurutmaktır. O nedenle bu objektif tesirin çok yeterli anlaşılması ve ihlal kararlarından sonra bu kararlarda belirttiği temelleri, kararlarda belirttiği prensipleri uygulayarak yeni müracaatların yapılmasını beklemeden yönetim makamlarının ve yargı mercilerinin kararlarını o istikamette vermesi hayati derecede değerlidir.” tabirlerini kullandı.
Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı sonrası başka mahkemelerin ve idari kurumların da bu kararlardaki temelleri benimsemesi gerektiğine işaret eden Arslan, şöyle devam etti:
Lider Arslan, Anayasa Mahkemesinin hem norm kontrolünde hem de kişisel müracaatta bilhassa temel haklar alanında verdiği tüm ihlal kararlarının, anayasaya tersliğin tespiti olduğunu kaydetti.
Bu bahiste tüm kurumlara düşenin kelam konusu anayasaya tersliği gidermek olduğunu belirten Arslan, “Her ihlal kararı anayasaya tersliğin tespitidir. Münasebetiyle tüm kurumlara düşen anayasaya tersliği gidermektir. Bu hepimizin başta gelen görevidir.” dedi.
