Muharrir Atun Kıbrıs’ta Rumların Türklere karşı nasıl kanlı temelleri attığını adanın tarihinde kritik değere sahip Plebisit oylaması ve Makarios’un Başpiskopos seçilmesi olaylarını tahlil ederek anlattı.
İşte Atun’un “Kıbrıs’ın Yazgısının Değiştiği Gün” başlıklı yazısı;
1950 yılının 15 Ocak Pazar ve 22 Ocak Pazar günlerinde, Kıbrıs Rum Ortodoks Kilisesinin yalnızca Kıbrıslı Rumların katılabileceği biçimde organize ettiği Plebisit (Latince plebiscitum – Anayasayı değiştirme gücü olmayan lakin halkın kanısını yansıtan halk oylaması), Kıbrıs adasının yakın tarihinde yer alan kıymetli bir olay.
Bu Plebisit, Kıbrıs adasında asırladır varlıklarını sürdürmekte olan iki farklı etnik kimliğe sahip halktan birinin tek taraflı olarak adanın Yunanistan’a bağlanması isteğini (İlhak- Enosis) büyük bir oy oranı ile ortaya koydu.
Asıl ismi Michael Hristodulu Mouskos olan III. Makarios’un 18 Eylül 1950 tarihinde, kusursuz bir entrika ile en güçlü rakibini tasfiye edip Başpiskopos seçilmesi ve Rum Ortodoks Kilisesinin başına geçmesi de Kıbrıs adasının yakın tarihinde yer alan kıymetli olayların ikincisi. Makarios, Başpiskopos seçilmesine ilaveten Kıbrıs Rum toplumunun fiili ulusal başkanı olan Ethnarh’lık vazifesini üstlenerek, Kıbrıslı Rumların siyasi hayatını ve stratejileri belirleyen liderlik makamını da uhdesine aldı. Esasen Kıbrıs adasında 1950-1974 yılları ortasında Kıbrıs Türkleri ve Kıbrıslı Rumlar ortasında yaşanan etnik meseleler, silahlı çatışmalar, göçler ve soykırım, Makarios’un Başpiskopos seçilmesi ile başladı.
Makarios’un maksadı, evvel İngilizleri daha sonra da Türk ulusunun bir uzantısı olan Kıbrıs Türklerini adadan atmak ve Enosisi gerçekleştirmek olduğundan, Başpiskoposluk yemini ederken dini yeminine ilaveten bir de ulusal yemin etti ve yeminini de “Hayatımı Kıbrıs adasının Yunanistan’a bağlanmasına adıyorum” kelamları ile tamamladı.
1951 yılında adaya İngiliz Sömürge İdaresine başkaldırı araştırması için gelen Grivas ile başlayan EOKA’nın kuruluş çalışmaları 1954 yılında Atina’da yapılan toplantı ile resmiyet kazandı ve gerçekleşti. 1 Nisan 1955 gününde de EOKA hücumlarına başladı. Maksat; Kıbrıs adasının Yunanistan’a bağlanması (Enosis) idi. Evvel İngilizlere saldırmaya başlayan EOKA, sonra gayesine Kıbrıslı Türkleri de koydu.
“Kurucu Ortak”ları Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar olarak Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bağımsızlığının ilan edildiği 16 Ağustos 1960 günü Kıbrıs’ın yakın tarihindeki değerli günlerden biriydi çünkü Türkler ve Rumlar ada üzerinde eşitlik temelli ortak bir devlete imza atmışlardı. Lakin Kıbrıs Rum halkı tarafından Cumhurbaşkanı seçilen Makarios, daha birinci günden “Türkiye’yi yok sayarak” Kıbrıs Türklerini Kıbrıs Cumhuriyeti’nden soyutlayarak, haklarını vermeyerek, yıldırıp göçe zorlayarak bir an önce adayı Yunanistan’a bağlamak için kolları sıvadı ve işe koyuldu.
Niyet, Kıbrıs’ı Girit formülüyle Helenleştirmekti. Girit’te, Osmanlı devletine karşın Yunanlıların Avrupalı Devletleri gerilerine alıp 130 bin Türk’ün büyük bir kısmını katlederek, geri kalanları da göçe zorlayarak adayı Türklerden temizlemelerini örnek alarak Kıbrıs’ta da birebir sistemi uygulamaya koyma kararını aldı. Bu hedefle 1962 yılının Mart ayında Yunanistan’dan gönderilen subayların strateji ve lojistik planlamaları ile Akritas Planı hazırlandı ve acilen akın hazırlıkları başlatıldı.
Etnarh ve Başpiskopos Makarios, evvel Rusların tam takviyesini sağlamak için “Bağlantısızlar Bloku” içindeki siyasi çalışmalarını hızlandırdı. 22 Kasım 1963 günü ABD Lideri John F. Kennedy’in Dallas, Teksas’ta suikaste uğraması Makarios için bulunmaz bir fırsat oldu. ABD Başkanlık makamının, yardımcısı Lyndon B. Johnson tarafından doldurulması ve Başkanlık seçimlerinin gündeme gelmesi, ABD’nin bu periyotta Kıbrıs’ta yaşanacaklarla pek ilgilenemeyeceği inancını yarattı Makarios’ta. Buna ilaveten Kıbrıslı Türklere yapılacak akın için en uygun tarihin, Hristiyanlar için çok kutsal bir gün olan Noel haftası içinde yapılmasının, Hristiyan dünyasından itiraz görmeyeceğini de hesaplayan Makarios, atakların Noel’de başlatılması talimatını Yorgacis’e iletti.
Akınlar, Yorgacis’e bağlı sivil paramiliter güçler gerilerine Rum polislerini de alarak 21 Aralık 1963 Cumartesi sabahı erken saatlerde Girne’den Lefkoşa’daki meskenlerine dönmekte olan iki otomobildeki altı erkek ve dört bayandan oluşan Kıbrıslı Türklere akınları ile başladı ve tüm ada sathına yayıldı. 20 Temmuz 1974 Keyifli Barış Harekatı ile bu ataklar fiilen son buldu, Kıbrıslı Türkler uzun müddet gayretini verdikleri özgürlüklerine kavuştular.
21 Aralık 1963, Kıbrıs’ın yakın tarihinde çok kıymetli bir gün. Bu tarihin kıymeti, Makarios’un, 1997 yılında ölmeden evvel yakın dostları ile yaptığı söyleşilerde “En büyük kusurum Türkiye’yi yok saymam ve Kıbrıslı Türklere karşı silahlı taarruzlara müsaade vermem oldu” kelamlarını tekraren lisana getirmesinden anlaşılıyor.
Prof. Dr. (İnş Müh), Doç. Dr. (UA. İliş.) Cet ATUN
Akademisyen, Kıbrıs İlim Üniversitesi
KKTC III. Cumhurbaşkanı Politik Danışmanı
