Mehmet Akif Ersoy, Kurtuluş Savaşı sonrası yazdığı Türkiye Cumhuriyeti’nin Ulusal Marşı olarak 12 Mart 1921 yılında kabul edilen İstiklal Marşı’nın şairi ve güftekarıdır. 20 Aralık 1873 tarihinde dünyaya gelen ve 27 Aralık 1936 yılında hayata gözlerini yuman Mehmet Akif Ersoy’u, 85. mevt yıl dönümünde hürmetle anıyoruz.
Türkiye’nin İstiklal gayretinin sembol isimlerinden Mehmet Akif Ersoy, Türkiye Büyük Millet Meclisinde milletvekili olarak misyon yapmıştı. Mehmet Akif Anadolu’nun birçok kentinde mescitlerde verdiği hutbelerle halkın ulusal hislerini coşturmuş ve halkın ulusal gayrete takviye vermesinde değerli rol oynamıştı. Kurtuluş Savaşını destanlaştırarak yazdığı İstiklal Marşı’nı da millete armağan etmişti.
1923 yılında Ankara’dan İstanbul’a dönen Mehmet Akif Abbas Halim Paşanın daveti üzerine kışı geçirmek üzere Mısır’a gitti. 1926 yılına kadar kışları Mısır’da geçiren Mehmet Akif’e 1925 yılında Türkiye’ye döndüğünde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Kur’an’ın Türkçeye çevirisi teklifi yapıldı. Uzun mühlet bu teklifi reddeden Mehmet Akif ısrarlar karşısında kabul etti. 6-7yıl kadar üzerine çalışma yaptı. Fakat 1932 yılı Ramazanında teravih namazından sonra Kur’an yerine Türkçe çeviri okunması kendisinde yapacağı çevirinin Kur’an yerine okutulma kaygısını doğurdu.Bu tasa üzerine Diyanet İşleri Liderli ile yapmış olduğu mukaveleyi feshetti.
1926 kışından itibaren Mısırdan dönmeyen Mehmet Akif Kahir’e yakınlarındaki Hilvan’a yerleşti. Kahire’deki “Câmi-ül Mısriyye” isimli üniversitede Türk Lisanı ve Edebiyatı dersleri veren Mehmet Akif maddeten problemli bir hayat yaşadı. 1936 yılında rahatsızlanan Akif hava değişimi için evvel Lübnan’a sonrasında ise Antakya’ya gitti. Lakin hastalığının ilerlemesi üzerine 1936 yılının haziran ayında istanbul’a gelerek tedaviye burada devam etti. İstanbul’da bulunduğu mühlet içinde eski dostları, sevenleri tarafından sık sık ziyaret edilen Mehmet Akif, 27 Aralık 1936 tarihinde Beyoğlu’ndaki Mısır apartmanında kaldığı dairede hayatını kaybetti. Gazeteler sonraki günü Akif’in vefat haberini verdiler.
BEYAZID CAMİİ’NE GENÇLER VE SEVENLERİ AKIN ETTİ
Sonraki günü Beyazıd Mescidindeki cenaze namazına onu seven binlerce genç ve dostları katıldı. Akif’in cenaze namazı için rastgele bir resmi bir merasim hazırlanmamıştı. Cenazeye resmi bireylerden ve kuruluşlardan katılan hiç kimse olmadı. Mehmet Akif’in Cenaze namazına bir hukuk fakültesi öğrencisi iken katılan Prof.Dr.Sulhi Dönmezer 5 Ocak 1987 de Tercüman gazetesinde “ Akif’in Cenaze Töreni” başlıklı yazısında o günü şöyle anlatacaktı :
LOKANTADAKİ BAYRAK ALINDI VE AKİF’İN CENAZESİNE ÖRTÜLDÜ
‘…O vakitlerin ülkemizde hükümran tek partinin otoriter nizamı içinde kimse yönetim ile çelişkiye düşmek istemediği için basında Mehmet Akif’in yurda dönüşü ve hastalığının seyri hakkında pek fazla haber yayınlanmazdı….
Bizler alana geldiğimizde, namaz saatinin yaklaşmış bulunmasına karşın bir tabuta rastlamadık, daima birlikte bekliyoruz. Birden lokantanın ön kısmını bir cenaze arabasının geldiğini gördük, iki kişi üzerine örtü dahi konmamış bir tabutu indirdiler. Fakir bir yoksulun cenazesinin getirildiğini düşünerek bir kısım arkadaşlar yardıma teşebbüs ettiler. Ancak tabutun Mehmet Akife ilişkin bulunduğu anlaşılınca bir anda yüzler genç ağlamaya başladı. …Gençler çabucak Emin Efendi Lokantasının bayrağını alarak tabutun üstüne örttüler. Sonra merhumun bir kısım arkadaşları gelmeye başladı lakin ne vali,ne belediye reisi ve ne de tek partinin zimamdarlarından hiç kimse ortalarda yoktu.”
O tarihlerde Ulusal Türk Talebe Birliğinde vazifeli bulunan Prof.Dr. Abdülkadir Karahan da cenazeye katılmış ve bir konuşma yapmıştı. ‘Akif’in Ebediyete Uğurlanışı ve Sonrası’ başlıklı bir yazıda anılarını anlatan Karahan cenaze merasimi sonrasında başına gelenleri şöyle anlatıyordu :
BU MİLLETİN ÇOCUKLARI ONU OMUZLARINDA TAŞIDI
‘Burada bir olaya daha değinmek isterim. Benim o eşi az bulunur Ulusal Marşımızın eli öpülecek şairimizin kabir başındaki hitabemi, takdir yerine adeta tekdirle karşılanmak istenmesini ben bugün bile bir muamma üzere çözemediğimi de işaret etmek isterim.Çünkü 3 gün sonra beni Yüksek Öğretmen Okulundan Emniyet Müdürlüğüne istediler. Bir şube müdürü beni sorguya çekti. “ Ne sıfatla resmi makamların merasime gerek görmediği bir şairin kabri başında konuşma yaptığımı sormuştu. Yanıtım yaklaşık olarak şöyleydi: Ben rastgele bir şairin değil, Türk Bayrağı göndere çekilirken, yazdığı İstiklal Marşı ile göklere seslenen bir zatın kabri başında milletimizin hissini, hürmetini lisana getirdim. Beni buraya çağırmakla yanılgı işlemiş bulunuyorsunuz.”
Periyodun yöneticileri her ne kadar Mehmet Akif’e bir cenaze merasimi hazırlamamış olsalar da sevenleri ve binlerce üniversite öğrencisi onu son seyahatinde el üstünde Edirnekapı mezarlığına kadar taşıdı.
MİLLET OLARAK BU UTANCI HİÇBİR VAKİT UNUTAMADIK
Türk milleti olarak İstiklal Marşı şairine yapılan bu kimsesizliği unutamadık. Şimdiye kadar acı bir hüzün olarak Akif’e yapılan bu haksızlık hala hafızamızdaki izlerini koruyor.
İşte Mehmet Akif Ersoy’un hayat kıssası…
MEHMET AKİF ERSOY KİMDİR?
Mehmet Akif Ersoy, 20 Aralık 1873 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. İlköğrenimine Fatih’te Buyruk Buhari Mehtebi’nde başlayan Ersoy, ortaöğrenimine Fatih Merkez Rüştiyesi’nde başladı. Bir yandan da Fatih Camii’nde Farsça derslerini takip eden Mehmet Akif Ersoy, lisan derslerine büyük ilgi duydu.
Rüştiyedeki eğitimi mühletince Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca üzere lisan derslerinde her vakit birinci oldu ve okulunda Türkçe öğretmeni Hersekli Hoca Kadri Efendi’den epey etkilendi.
Rüştiyedeki eğitiminin akabinde annesi medrese eğitimi istese de babasının dayanağıyla Mehmet Akif Ersoy 1885’te devrin tanınan okullarındna olan Mülkiye Yönetimi’nde eğitim görmeye başladı. 1888’de okulun yüksek kısmında okurken babasını kaybetti ve bir yıl sonra büyük Fatih yangınında konutları yandı. Yaşanan bu 2 olumsuz gelişme, Mehmet Akif Ersoy’un ailesini yoksulluğa sürükledi.
Babasının öğrencisi Mustafa Sıtkı, birebir arsa üzerine bir konut inşa etti ve aile bu konutta yaşamaya başladı. Bir meslek sahibi olmak isteyen Mehmet Akif, Mülkiye Yönetimi’ni bırakarak Ziraat ve Baytar Mektebi’ne kaydoldu.
1895’TE KUR’AN’A HİTAB ŞİİRİ YAYINLANDI
Mezuniyetinin akabinde Fransızcasını geliştiren Mehmet Akif, 6 ay içerisinde de Kur’an’ı ezberledi ve hafız oldu. Hazine-i Fünun Mecmuasında 1893 ve 1894’te birer gazeli, 1895’te ise Mektep Mecmuası’nda “Kur’an’a Hitab”, isimli şiiri yayınlandı, memuriyet hayatına başladı.
Okulu bitirdikten sonra Ziraat Bakanlığı’nda memur olarak vazifeye başlayan Ersoy, 1893 – 1913 yılları ortasında memuriyet hayatını sürdürdü. Mehmet Âkif, edebiyata olan ilgisini şiir yazarak ve edebiyat öğretmenliği yaparak sürdürdü. Fotoğraflı Gazete’de Servet-i Fünun Mecmuası’nda şiirleri ve yazıları yayımlandı. İstanbul’da bulunduğu sırada bakanlıktaki misyonunun yanı sıra evvel Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi (1906)’nde kompozisyon (kitabet-i resmiye),sonra Çiftçilik Makinist Mektebi’nde (1907) Türkçe dersleri vermek üzere öğretmen olarak atandı.
TEŞKİLAT-I MAHSUSA’DA VAZİFE ALDI
Balkan Savaşı’ndan sonra, birinci olarak Umur-i Baytariye vazifesinden (1913), sonra yayınlarının hükümetle uygun düşmemesi nedeniyle aldığı ikaz üzerine Darülfünun müderrisliği misyonundan (1914) ayrıldı. Sadece Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’ndeki misyonuna devam etti. Harbiye Nezareti’ne bağlı Teşkilat-ı Mahsusa’dan gelen teklif üzerine Almanya’ya Tunuslu Pir Salih Şerif ile birlikte gitti.
Lübnan’da yaşayan Mekke Buyruğu Şerif Ali Haydar Paşa’nın daveti ile 1918’de bu ülkeye giden Âkif, Lübnan’da iken Şeyhülislamlığa bağlı Dâr-ül Hikmet-il İslâmiye Cemiyeti başkatipliğine atandı.
ZAĞNOS PAŞA CAMİİ’NDEKİ VERDİĞİ HUTBE
Bu periyotta Anadolu toprakları işgale uğramış; Türk halkı Kurtuluş Savaşı ‘nı başlatarak direnişe geçmişti. Bu harekete katılmak isteyen Âkif, Balıkesir’e giderek 6 Şubat 1920 günü Zağnos Paşa Camii’nde çok heyecanlı bir hutbe verdi. Halkın beklenmedik ilgisi karşısında daha birçok yerde hutbe verdi, konuşmalar yaptı ve İstanbul’a döndü.
Âkif, Kurtuluş Savaşı’nı desteklemesi nedeniyle 1920’de Dâr ül-Hikmet il-İslâmiye Cemiyeti’ndeki vazifelerinden azledildi. İstanbul’da rahat edemeyen Mehmet Akif Ersoy, misyonundan azledilmeden evvel oğlu Emin’i yanına alarak Anadolu’ya geçti. Mustafa Kemal Paşa’dan Sebil’ür-Reşad’ı Ankara’da çıkarması için gelen davet üzerine TBMM’nin açılışının sonraki günü olan 24 Nisan 1920 günü Ankara’ya vardı.
KURTULUŞ SAVAŞINDA BÜYÜK VAZİFELER YAPTI
Ankara’ya varır varmaz ona verilen birinci misyon, Konya Ayaklanması’nı önlemek için halka öğütler vermek üzere Konya’ya gitmekti, büyük uğraşına karşın Konya’da kesin bir sonuca ulaşamadı ve Kastamonu’ya geçti. Halkı düşmana direnişe teşvik için 1920 yılının Kasım ayında Kastamonu’daki Nasrullah Mescidi’nde verdiği ateşli vaaz, Diyarbakır’da basıldı ve tüm vilayetlere ve cephelere dağıtıldı.
SAKARYA’DA BİR DİRENİŞ SINIRI FİKRİ ONUNDU
1921’de Ankara’da Taceddin Dergahı’na yerleşen Mehmet Âkif, Burdur milletvekili olarak meclisteki vazifesine devam etmekteydi. O devirde Yunanların Ankara’ya ilerleyişi karşısında meclisi Kayseri’ye taşımak için hazırlık vardı. Bunun bir dağılmaya yol açacağını düşünen Mehmet Âkif, Ankara’da kalınmasını, Sakarya’da yeni bir savunma sınırı kurulmasını önerdi; teklifi tartışılıp kabul edildi. Taceddin Dergahı’nda kaldığı mesken Mehmet Akif Ersoy Müzesi olarak ziyarete açıktır.
İSTİKLAL MARŞI MÜKAFATINI BAĞIŞLADI
Tıpkı devirde Ulusal Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey’in ricası üzerine arkadaşı Hasan Basri Beyefendi kendisini ulusal marş yarışına katılmaya ikna etti. Konulan 500 liralık ödül nedeniyle başlangıçta katılmayı reddettiği bu müsabakaya, o güne kadar gönderilen şiirlerin hiçbiri kâfi bulunmamıştı ve en hoş şiiri Mehmet Âkif’in yazacağı kanısı mecliste hâkimdi. Mehmet Âkif’in müsabakaya katılmayı kabul etmesi üzerine kimi şairler şiirlerini yarıştan çektiler. Şairin orduya ithaf ettiği İstiklâl Marşı, 17 Şubat günü Sırat-ı Müstakim ve Hâkimiyet-i Milliye’de yayımlandı. Hamdullah Suphi Beyefendi tarafından mecliste okunup ayakta dinlendikten sonra 12 Mart 1921 Cumartesi günü saat 17.45’te ulusal marş olarak kabul edildi. Âkif, ödül olarak verilen 500 lirayı Hilal-i Ahmer bünyesinde, bayan ve çocuklara iş öğreten ve cepheye elbise diken Dar’ül Mesai vakfına bağışladı
Mehmet Akif Ersoy, Kurtuluş Savaşı sonrası yazdığı Türkiye Cumhuriyeti’nin Ulusal Marşı olarak 12 Mart 1921 yılında kabul edilen İstiklal Marşı’nın şairi ve güftekarıdır. 20 Aralık 1873 tarihinde dünyaya gelen ve 27 Aralık 1936 yılında hayata gözlerini yuman Mehmet Akif Ersoy’u, 85. mevt yıl dönümünde hürmetle anıyoruz.
Türkiye’nin İstiklal gayretinin sembol isimlerinden Mehmet Akif Ersoy, Türkiye Büyük Millet Meclisinde milletvekili olarak misyon yapmıştı. Mehmet Akif Anadolu’nun birçok kentinde mescitlerde verdiği hutbelerle halkın ulusal hislerini coşturmuş ve halkın ulusal gayrete takviye vermesinde değerli rol oynamıştı. Kurtuluş Savaşını destanlaştırarak yazdığı İstiklal Marşı’nı da millete armağan etmişti.
1923 yılında Ankara’dan İstanbul’a dönen Mehmet Akif Abbas Halim Paşanın daveti üzerine kışı geçirmek üzere Mısır’a gitti. 1926 yılına kadar kışları Mısır’da geçiren Mehmet Akif’e 1925 yılında Türkiye’ye döndüğünde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Kur’an’ın Türkçeye çevirisi teklifi yapıldı. Uzun mühlet bu teklifi reddeden Mehmet Akif ısrarlar karşısında kabul etti. 6-7yıl kadar üzerine çalışma yaptı. Fakat 1932 yılı Ramazanında teravih namazından sonra Kur’an yerine Türkçe çeviri okunması kendisinde yapacağı çevirinin Kur’an yerine okutulma kaygısını doğurdu.Bu tasa üzerine Diyanet İşleri Liderli ile yapmış olduğu mukaveleyi feshetti.
1926 kışından itibaren Mısırdan dönmeyen Mehmet Akif Kahir’e yakınlarındaki Hilvan’a yerleşti. Kahire’deki “Câmi-ül Mısriyye” isimli üniversitede Türk Lisanı ve Edebiyatı dersleri veren Mehmet Akif maddeten problemli bir hayat yaşadı. 1936 yılında rahatsızlanan Akif hava değişimi için evvel Lübnan’a sonrasında ise Antakya’ya gitti. Lakin hastalığının ilerlemesi üzerine 1936 yılının haziran ayında istanbul’a gelerek tedaviye burada devam etti. İstanbul’da bulunduğu mühlet içinde eski dostları, sevenleri tarafından sık sık ziyaret edilen Mehmet Akif, 27 Aralık 1936 tarihinde Beyoğlu’ndaki Mısır apartmanında kaldığı dairede hayatını kaybetti. Gazeteler sonraki günü Akif’in vefat haberini verdiler.
BEYAZID CAMİİ’NE GENÇLER VE SEVENLERİ AKIN ETTİ
Sonraki günü Beyazıd Mescidindeki cenaze namazına onu seven binlerce genç ve dostları katıldı. Akif’in cenaze namazı için rastgele bir resmi bir merasim hazırlanmamıştı. Cenazeye resmi bireylerden ve kuruluşlardan katılan hiç kimse olmadı. Mehmet Akif’in Cenaze namazına bir hukuk fakültesi öğrencisi iken katılan Prof.Dr.Sulhi Dönmezer 5 Ocak 1987 de Tercüman gazetesinde “ Akif’in Cenaze Töreni” başlıklı yazısında o günü şöyle anlatacaktı :
LOKANTADAKİ BAYRAK ALINDI VE AKİF’İN CENAZESİNE ÖRTÜLDÜ
‘…O vakitlerin ülkemizde hükümran tek partinin otoriter nizamı içinde kimse yönetim ile çelişkiye düşmek istemediği için basında Mehmet Akif’in yurda dönüşü ve hastalığının seyri hakkında pek fazla haber yayınlanmazdı….
Bizler alana geldiğimizde, namaz saatinin yaklaşmış bulunmasına karşın bir tabuta rastlamadık, daima birlikte bekliyoruz. Birden lokantanın ön kısmını bir cenaze arabasının geldiğini gördük, iki kişi üzerine örtü dahi konmamış bir tabutu indirdiler. Fakir bir yoksulun cenazesinin getirildiğini düşünerek bir kısım arkadaşlar yardıma teşebbüs ettiler. Ancak tabutun Mehmet Akife ilişkin bulunduğu anlaşılınca bir anda yüzler genç ağlamaya başladı. …Gençler çabucak Emin Efendi Lokantasının bayrağını alarak tabutun üstüne örttüler. Sonra merhumun bir kısım arkadaşları gelmeye başladı lakin ne vali,ne belediye reisi ve ne de tek partinin zimamdarlarından hiç kimse ortalarda yoktu.”
O tarihlerde Ulusal Türk Talebe Birliğinde vazifeli bulunan Prof.Dr. Abdülkadir Karahan da cenazeye katılmış ve bir konuşma yapmıştı. ‘Akif’in Ebediyete Uğurlanışı ve Sonrası’ başlıklı bir yazıda anılarını anlatan Karahan cenaze merasimi sonrasında başına gelenleri şöyle anlatıyordu :
BU MİLLETİN ÇOCUKLARI ONU OMUZLARINDA TAŞIDI
‘Burada bir olaya daha değinmek isterim. Benim o eşi az bulunur Ulusal Marşımızın eli öpülecek şairimizin kabir başındaki hitabemi, takdir yerine adeta tekdirle karşılanmak istenmesini ben bugün bile bir muamma üzere çözemediğimi de işaret etmek isterim.Çünkü 3 gün sonra beni Yüksek Öğretmen Okulundan Emniyet Müdürlüğüne istediler. Bir şube müdürü beni sorguya çekti. “ Ne sıfatla resmi makamların merasime gerek görmediği bir şairin kabri başında konuşma yaptığımı sormuştu. Yanıtım yaklaşık olarak şöyleydi: Ben rastgele bir şairin değil, Türk Bayrağı göndere çekilirken, yazdığı İstiklal Marşı ile göklere seslenen bir zatın kabri başında milletimizin hissini, hürmetini lisana getirdim. Beni buraya çağırmakla yanılgı işlemiş bulunuyorsunuz.”
Periyodun yöneticileri her ne kadar Mehmet Akif’e bir cenaze merasimi hazırlamamış olsalar da sevenleri ve binlerce üniversite öğrencisi onu son seyahatinde el üstünde Edirnekapı mezarlığına kadar taşıdı.
MİLLET OLARAK BU UTANCI HİÇBİR VAKİT UNUTAMADIK
Türk milleti olarak İstiklal Marşı şairine yapılan bu kimsesizliği unutamadık. Şimdiye kadar acı bir hüzün olarak Akif’e yapılan bu haksızlık hala hafızamızdaki izlerini koruyor.
İşte Mehmet Akif Ersoy’un hayat kıssası…
MEHMET AKİF ERSOY KİMDİR?
Mehmet Akif Ersoy, 20 Aralık 1873 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. İlköğrenimine Fatih’te Buyruk Buhari Mehtebi’nde başlayan Ersoy, ortaöğrenimine Fatih Merkez Rüştiyesi’nde başladı. Bir yandan da Fatih Camii’nde Farsça derslerini takip eden Mehmet Akif Ersoy, lisan derslerine büyük ilgi duydu.
Rüştiyedeki eğitimi mühletince Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca üzere lisan derslerinde her vakit birinci oldu ve okulunda Türkçe öğretmeni Hersekli Hoca Kadri Efendi’den epey etkilendi.
Rüştiyedeki eğitiminin akabinde annesi medrese eğitimi istese de babasının dayanağıyla Mehmet Akif Ersoy 1885’te devrin tanınan okullarındna olan Mülkiye Yönetimi’nde eğitim görmeye başladı. 1888’de okulun yüksek kısmında okurken babasını kaybetti ve bir yıl sonra büyük Fatih yangınında konutları yandı. Yaşanan bu 2 olumsuz gelişme, Mehmet Akif Ersoy’un ailesini yoksulluğa sürükledi.
Babasının öğrencisi Mustafa Sıtkı, birebir arsa üzerine bir konut inşa etti ve aile bu konutta yaşamaya başladı. Bir meslek sahibi olmak isteyen Mehmet Akif, Mülkiye Yönetimi’ni bırakarak Ziraat ve Baytar Mektebi’ne kaydoldu.
1895’TE KUR’AN’A HİTAB ŞİİRİ YAYINLANDI
Mezuniyetinin akabinde Fransızcasını geliştiren Mehmet Akif, 6 ay içerisinde de Kur’an’ı ezberledi ve hafız oldu. Hazine-i Fünun Mecmuasında 1893 ve 1894’te birer gazeli, 1895’te ise Mektep Mecmuası’nda “Kur’an’a Hitab”, isimli şiiri yayınlandı, memuriyet hayatına başladı.
Okulu bitirdikten sonra Ziraat Bakanlığı’nda memur olarak vazifeye başlayan Ersoy, 1893 – 1913 yılları ortasında memuriyet hayatını sürdürdü. Mehmet Âkif, edebiyata olan ilgisini şiir yazarak ve edebiyat öğretmenliği yaparak sürdürdü. Fotoğraflı Gazete’de Servet-i Fünun Mecmuası’nda şiirleri ve yazıları yayımlandı. İstanbul’da bulunduğu sırada bakanlıktaki misyonunun yanı sıra evvel Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi (1906)’nde kompozisyon (kitabet-i resmiye),sonra Çiftçilik Makinist Mektebi’nde (1907) Türkçe dersleri vermek üzere öğretmen olarak atandı.
TEŞKİLAT-I MAHSUSA’DA VAZİFE ALDI
Balkan Savaşı’ndan sonra, birinci olarak Umur-i Baytariye vazifesinden (1913), sonra yayınlarının hükümetle uygun düşmemesi nedeniyle aldığı ikaz üzerine Darülfünun müderrisliği misyonundan (1914) ayrıldı. Sadece Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’ndeki misyonuna devam etti. Harbiye Nezareti’ne bağlı Teşkilat-ı Mahsusa’dan gelen teklif üzerine Almanya’ya Tunuslu Pir Salih Şerif ile birlikte gitti.
Lübnan’da yaşayan Mekke Buyruğu Şerif Ali Haydar Paşa’nın daveti ile 1918’de bu ülkeye giden Âkif, Lübnan’da iken Şeyhülislamlığa bağlı Dâr-ül Hikmet-il İslâmiye Cemiyeti başkatipliğine atandı.
ZAĞNOS PAŞA CAMİİ’NDEKİ VERDİĞİ HUTBE
Bu periyotta Anadolu toprakları işgale uğramış; Türk halkı Kurtuluş Savaşı ‘nı başlatarak direnişe geçmişti. Bu harekete katılmak isteyen Âkif, Balıkesir’e giderek 6 Şubat 1920 günü Zağnos Paşa Camii’nde çok heyecanlı bir hutbe verdi. Halkın beklenmedik ilgisi karşısında daha birçok yerde hutbe verdi, konuşmalar yaptı ve İstanbul’a döndü.
Âkif, Kurtuluş Savaşı’nı desteklemesi nedeniyle 1920’de Dâr ül-Hikmet il-İslâmiye Cemiyeti’ndeki vazifelerinden azledildi. İstanbul’da rahat edemeyen Mehmet Akif Ersoy, misyonundan azledilmeden evvel oğlu Emin’i yanına alarak Anadolu’ya geçti. Mustafa Kemal Paşa’dan Sebil’ür-Reşad’ı Ankara’da çıkarması için gelen davet üzerine TBMM’nin açılışının sonraki günü olan 24 Nisan 1920 günü Ankara’ya vardı.
KURTULUŞ SAVAŞINDA BÜYÜK VAZİFELER YAPTI
Ankara’ya varır varmaz ona verilen birinci misyon, Konya Ayaklanması’nı önlemek için halka öğütler vermek üzere Konya’ya gitmekti, büyük uğraşına karşın Konya’da kesin bir sonuca ulaşamadı ve Kastamonu’ya geçti. Halkı düşmana direnişe teşvik için 1920 yılının Kasım ayında Kastamonu’daki Nasrullah Mescidi’nde verdiği ateşli vaaz, Diyarbakır’da basıldı ve tüm vilayetlere ve cephelere dağıtıldı.
SAKARYA’DA BİR DİRENİŞ SINIRI FİKRİ ONUNDU
1921’de Ankara’da Taceddin Dergahı’na yerleşen Mehmet Âkif, Burdur milletvekili olarak meclisteki vazifesine devam etmekteydi. O devirde Yunanların Ankara’ya ilerleyişi karşısında meclisi Kayseri’ye taşımak için hazırlık vardı. Bunun bir dağılmaya yol açacağını düşünen Mehmet Âkif, Ankara’da kalınmasını, Sakarya’da yeni bir savunma sınırı kurulmasını önerdi; teklifi tartışılıp kabul edildi. Taceddin Dergahı’nda kaldığı mesken Mehmet Akif Ersoy Müzesi olarak ziyarete açıktır.
İSTİKLAL MARŞI MÜKAFATINI BAĞIŞLADI
Tıpkı devirde Ulusal Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey’in ricası üzerine arkadaşı Hasan Basri Beyefendi kendisini ulusal marş yarışına katılmaya ikna etti. Konulan 500 liralık ödül nedeniyle başlangıçta katılmayı reddettiği bu müsabakaya, o güne kadar gönderilen şiirlerin hiçbiri kâfi bulunmamıştı ve en hoş şiiri Mehmet Âkif’in yazacağı kanısı mecliste hâkimdi. Mehmet Âkif’in müsabakaya katılmayı kabul etmesi üzerine kimi şairler şiirlerini yarıştan çektiler. Şairin orduya ithaf ettiği İstiklâl Marşı, 17 Şubat günü Sırat-ı Müstakim ve Hâkimiyet-i Milliye’de yayımlandı. Hamdullah Suphi Beyefendi tarafından mecliste okunup ayakta dinlendikten sonra 12 Mart 1921 Cumartesi günü saat 17.45’te ulusal marş olarak kabul edildi. Âkif, ödül olarak verilen 500 lirayı Hilal-i Ahmer bünyesinde, bayan ve çocuklara iş öğreten ve cepheye elbise diken Dar’ül Mesai vakfına bağışladı
