2022 taban fiyat sayısı belirli oluyor! Ocak’ta AGİ dahil artırımlı taban fiyat ne kadar?

Milyonların gözü patron, personel ve hükümet temsilcilerinin yer alacağı bugün yapılacak 4. ve son taban fiyat toplantısına çevrildi. 2022 yılında geçerli olacak taban fiyat bu toplantının akabinde netlik kazanacak. 2022 yılı minimum fiyatın 4 bin liranın altında kalmaması için vergi indirimi, prim takviyesi başta olmak üzere çok istikametli bir çalışma yürütüldü. Bu sayede patrona dayanak olunacak, çalışanın alacağı maaş da artacak.

MİNİMUM FİYATLA ÇALIŞANA 1500 TL’LİK VERGİ KATKISI

Düzenlemeyle çalışanlara bin 500 liralık gelir vergisinden kaynaklanan katkı sağlanacak.
SSK primi emekçi hissesinin yüzde 14’ten 5 puan indirilerek yüzde 9’a düşürülmesi ile 180 lira çalışanın cebinde kalacak.

252 TL’Yİ BULACAK

Bu meblağ yeni taban fiyatta yüzde 40 artış varsayımı ile 252 lirayı bulacak. Asgari ücret sonrası birinci vergi basamağı için uygulanacak oranın yüzde 10 olması seçenekler ortasında bulunuyor.

BÜTÜN ÇALIŞANLAR İÇİN GELİR ARTIŞI

Mevcut uygulamada taban fiyatlı çalışanın fiyat matrahının yıllık 24 bin lirayı aştığı ay ve takip eden aylarda, fiyatının bir sonraki vergi diliminde yüzde 20 üzerinde vergilendirilmesi gerekiyor. Minimum fiyatın artmasıyla bir arada çabucak hemen bütün çalışanlar, işsizler için bir gelir artışı olacak.

Yapılan açıklamalar ve hükümetin yaklaşımından ötürü 2022 yılında geçerli olacak taban fiyatın 4 bin TL düzeylerinde olacağı beklenmektedir. Mevcut net minimum fiyatın 2.825 lira olduğu düşünüldüğünde 4 bin TL düzeyine çıkmak için yüzde 41 oranında artırım yapılması gerekmektedir. Taban geçim indirimi dahil 2022 taban fiyat sayıları aşağıda yer alan tablodaki üzere olması mümkündür…

ENFLASYON OLMASI GEREKEN SAYISI AÇIKLIYOR!

Türkiye İstatistik Kurumu datalarına nazaran, Kasım ayı prestijiyle 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 17,71, yurt içi üretici fiyatları yüzde 38,94 arttı. Aylık bazda TÜFE yüzde 3,51, Yİ-ÜFE yüzde 9,99 artış kaydetti.

Tüketici fiyatları endeksi (TÜFE), Kasım’da geçen yılın aralık ayına nazaran yüzde 19,82, geçen yılın birebir ayına kıyasla yüzde 21,31 yükseldi.

* TÜFE tipik bir tüketicinin satın aldığı makul bir eser ve hizmet kümesinin fiyatlarındaki ortalama değişimleri gösteren bir ölçüttür.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise Aralık 2020’ye nazaran yüzde 51,06, geçen yılın Kasım ayına kıyasla yüzde 54,62 artış gösterdi. 

* Yİ-ÜFE: Yurt içinde ticarete husus olmak üzere üretilen tüketim, orta ve sermaye malları ile güç bölümündeki fiyat değişimlerini ölçen endekstir.

Taban fiyat belirlenirken yıllık TÜFE oranlarına nazaran artış yapılır. Ama ülkemizdeki artırımlar Yİ-ÜFE ile yani üretilen tüketim, orta ve sermaye malları ile güç bölümündeki fiyat değişimlerine nazaran yapılmaktadır. Yani minimum fiyat belirlenirken enflasyon artırımı tek başına kâfi gelmeyebilir. Gerçek manadaki artış, Yİ-ÜFE oranı ile TÜFE oranı ortasında yer almaktadır.

TÜRK-İŞ tarafından her ay hazırlanarak kamuoyuyla paylaşılan Açlık ve Yoksulluk Hududu Araştırması’nın Kasım 2021 dataları genel sınırlarıyla şöyle;

• Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, istikrarlı ve kâfi beslenebilmesi için yapması gereken aylık besin harcaması fiyatı (açlık sınırı) 3.191,55 TL. Kasım prestiji ile tek bir kişinin yaşama maliyeti de net taban fiyatı 1.078 TL geçti.

• Besin harcaması ile birlikte giysi, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sıhhat ve gibisi muhtaçlıklar için yapılması mecburî başka aylık harcamalarının toplam meblağı ise (yoksulluk sınırı) 10.395,91 TL.

• Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.902,57 TL.

Türk-İş Lideri Ergün Atalay, taban fiyatın TÜİK’e nazaran belirlenemeyeceğini belirterek, “Onların hesap öbür benimki öteki.. Emekçinin kırmızı çizgisi 4 bin liraya geliyor. Bunun altında sayı teklif etmek uygun değildir” diye konuştu.

Lider Atalay, 45 yıldır her ay açlık, yoksulluk hududu araştırması yaptıklarını belirterek, “Kasım ayında bir kişi için açlık sonu 3 bin 190 lira, yoksulluk da 3 bin 900 liraydı. TÜİK’in açıkladığı enflasyon bedeli bizimkinin altında kalıyor.

Bizim hududumuz hayat maliyeti 3 bin 900 liranın üstüne çıkılması. İstenen noktaya gelirse pazartesi, salı günü imzalanır” açıklamasını yaptı.

TİSK Lideri Özgür Burak Akkol patronun de fedakârlık yapacağını belirterek, masada sundukları teklifin 3 bin 500 lirayı geçtiğini söyledi.

Akkol, “İşçiyi enflasyona katiyetle ezdirmeyeceğiz. TÜİK’in açıkladığı resmi enflasyon olan yüzde 21 artırımını baştan vereceğiz.

Üstüne de ‘ne yapılır’ diye çalışıyoruz, 3 bin 500 lirayı geçtik.”

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Lideri Şekib Avdagiç de minimum fiyatta enflasyonun üzerinde bir fiyat artışı siyaseti izlenmesi gerektiğini söyledi.

Avdagiç, “İşçiye verilen verilen ek her artırım, onun daha insanca bir ortamda yaşaması için gösterilen uğraş, karşılıksız kalmaz.

İş dünyamız, taban fiyatta enflasyonun üzerinde bir artış siyasetini izlemeli. Görüşmelerin, Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ın kararlı tavrı, bakanımız Vedat Alim’in getirdiği bakış açısıyla, iş ve personel dünyasını keyifli eden bir kararla neticeleneceğine inanıyoruz” dedi.

Dört kişilik bir ailenin yalnızca besin harcaması (mutfak masrafı) geçen aya nazaran 98 TL, geçen yıla nazaran 675 TL artmıştır. Yapılması gereken toplam harcama meblağı (aile bütçesi) ise aylık 320 TL ve yıllık 2.198 TL meblağında artmıştır.

TÜRK-İŞ’in dataları temel alındığında “Mutfak Enflasyonu”ndaki değişim Kasım ayında şu halde gerçekleşti:

• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken minimum harcama fiyatı bir evvelki aya nazaran yüzde 3,18 oranında artış gösterdi.

• Yılın birinci on bir ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 23,23 oranında gerçekleşti.

• Besin enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 26,82 oldu.

• Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 20,58 olarak hesaplandı.

Taban fiyat artışlarında, bir evvelki yılın, yani görüşmenin yapıldığı yılın enflasyon oranı da belirleyici oluyor. 2001 – 2021 ortasındaki periyoda baktığımızda en yüksek artışın yüzde 83,65 ile 2002 yılında yapıldığını görüyoruz. Bu artışı yüzde 41.67 ile 2004, yüzde 33.1 ile 2001 ve 2016 yılındaki artışlar izledi. Akabinde 2019 yılındaki yüzde 26.1’lik ve 2021 yılındaki yüzde 21.6’lık artışlar geldi.

2004’e kadar olan devirde enflasyon yüksek seyrettiği için birtakım yıllardaki artışlar evvelki yılın enflasyon oranının altında kaldı. Örneğin 2001 yılındaki taban fiyat artışı 2000’deki enflasyon oranının 5.9 puan, 2003 yılındaki minimum fiyat artışı da bir evvelki yılın enflasyon oranının 20.2 puan altında kaldı. Bu kayıpları telafi etmek için 2002 ve 2004 yıllarında yüksek artış yapıldı.

Sonraki devirde ise yalnızca 2007, 2009 ve 2017 yıllarındaki taban fiyat artışları, bir evvelki yılın enflasyonunun altında kaldı.

2016 yılındaki taban fiyat artışı evvelki yıl enflasyonunu 24.3 puan aştı. 2021 yılında uygulanan taban fiyat ise geçen yılın enflasyon oranının 7 puan üzerinde artırıldı.