Kocaeli’nin İzmit ilçesinde yaşayan 85 yaşındaki Şerafettin Kutlukız, sepet örücülüğünü 71 yıldır sürdürüyor. Çocukluğunda babasından öğrendiği bu zanaatı, çevresinde bu işi yapan kimsenin kalmaması nedeniyle tek başına icra ediyor.
Arızlı Mahallesi’ndeki bahçesinde sepet ören Kutlukız, doğadan topladığı yabani fındık dallarını özenle hazırlayıp kendi elleriyle şekillendiriyor. Yaklaşık 14 yaşındayken hayvan otlatmaya gittiğinde sepet ören komşularını görerek bu işe ilgi duyan Kutlukız, babasından yardım alarak zanaatı öğrenmeye başlamış.
“O zaman herkes kendi ihtiyacını kendisi görüyordu. Şu anda hiç yapan yok. Benden başka bu köyde değil civar köylerde de yok.”
Geçmişte her evde ihtiyaç kadar sepet üretildiğini belirten Kutlukız, bunların özellikle bağ ve bahçe işlerinde kullanıldığını vurguladı. Ancak zamanla bu geleneğin kaybolduğunu ve artık çevresinde sepet örme ustası bulunmadığını ifade etti.
Malzeme Temini ve Ustalık Gerektiren İş
Kutlukız, sepet yapmak için tercih ettiği malzemelerin üç yıllık, düzgün ve budaksız yabani fındık sürgünleri olduğunu aktardı. Malzemeyi bulmanın ve taşımak için gerekli olan zahmetin büyük bir iş olduğunu dile getiren Kutlukız, bazen topladığı 40-50 kilogramlık dalları 2 kilometre mesafeden sırtında taşıdığını söyledi.
Sepet örme sürecinin yanı sıra doğru malzeme seçiminin de ustalık gerektirdiğine dikkat çeken Kutlukız, hangi fındık dalının kullanılacağını ve nasıl hazırlanacağını öğretmenin önemine vurgu yaptı.
Yaşlılık ve Değişen Hız
İlerleyen yaşı nedeniyle sepet yapma hızının düştüğünü belirten Kutlukız, eskiye göre aynı malzemeden yapılan bir sepeti tamamlamanın daha fazla zaman aldığını ifade etti. Önceden bir sepeti 2-3 saatte yaparken, şimdi bunun 3-4 saat sürdüğünü anlattı.
“Maddi ihtiyacım yok, çok şükür Allah’a. Emekliyim, maaşım da yeterli ama komşular söylüyor ‘İlla yapıver.’ diye.”
Emekli olduğunu ve geçimini sağlamak için sepet örmeye ihtiyaç duymadığını vurgulayan Kutlukız, komşularının istekleri doğrultusunda bu zanaatı sürdürdüğünü dile getirdi. Onun için sepet örmek, vakit geçirme ve eğlence niteliğinde bir faaliyet haline gelmiş durumda.
Gelecek Endişesi
Üç çocuk babası olan Kutlukız, yıllardır sürdürdüğü zanaatın kendisinden sonra devam ettirilecek kimse olmamasının kendisini üzdüğünü belirtti. Çocuklarının ve gençlerin bu işe ilgi göstermediğini; özellikle malzeme toplamanın zahmetli olduğunu düşündükleri için sepet örmeyi tercih etmediklerini ifade etti.
Kutlukız, eğer yeniden genç olsaydı sepet örücülüğüne daha fazla zaman ayıracağını dile getirerek, 14 yaşında merakla başladığı bu işi 85 yaşında hala sürdürmekten memnun olduğunu sözlerine ekledi.
