İnsanlık tarihinin en erken altın işçiliğine dair izler, Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısındaki Varna kentinde gün yüzüne çıktı. Arkeologların Kalkolitik Çağ’a ait bir nekropol alanında yaptığı kazılarda, yaklaşık 6.600 yıllık yüzlerce altın eser bulundu. Bu buluntular, dünyada bilinen en eski işlenmiş altın örnekleri olarak kabul ediliyor.
Tesadüfen bulunan mezarlık tarihe ışık tuttu
1972 yılında Varna’da yürütülen altyapı çalışmaları sırasında işçiler, antik mezarlarla dolu geniş bir alanı fark etti. Ardından başlatılan arkeolojik kazılarda, MÖ 4600–4300 yılları arasına tarihlenen yaklaşık 300 mezar ortaya çıkarıldı. Bu mezarların 62’sinde altın objelere rastlandı.
Kazılar boyunca 3.000’den fazla altın eser gün yüzüne çıkarılırken, toplam altın miktarının 6 kilogramı aştığı belirlendi.
Altınların üçte biri tek bir mezardan çıktı
Araştırmaların en dikkat çekici noktası ise “Mezar 43” olarak adlandırılan alan oldu. Bulunan altınların yaklaşık üçte biri yalnızca bu mezarda yer aldı. Mezar, öldüğünde 60 yaşın üzerinde olduğu tahmin edilen bir erkeğe aitti.
Uzmanlar, bu kişinin metal işçiliğiyle uğraşan ya da toplumda yüksek statüye sahip biri olabileceğini değerlendiriyor.
Altın takılar, silah ve şaşırtıcı bir detay
Mezar 43’te bulunan eserler arasında:
-
Altın boncuklu kolyeler
-
Bilezikler ve küpeler
-
Giysilere dikildiği düşünülen küçük altın diskler
-
Sapı altınla kaplı bir balta
-
Altından yapılmış bir penis kılıfı
yer aldı. Bu zenginlik, dönemin sosyal yapısına dair önemli ipuçları sundu.
Altın, zenginlikten çok sembol olabilir
Arkeologlara göre Varna Nekropolü, toplumsal sınıfların yeni yeni oluştuğu bir döneme işaret ediyor. Altın nesnelerin, modern anlamda servetten ziyade kutsal, simgesel ve statü belirleyici bir rol oynadığı düşünülüyor.
Varna Arkeoloji Müzesi yetkilileri, bu mezarlığın erken sosyal ve siyasal örgütlenmenin ilk örneklerinden biri olduğunu vurguluyor.
Altın işçiliğinin kökeni hâlâ gizemini koruyor
Bilim insanları, Kalkolitik Çağ’da Balkanlar’da altın işçiliğinin neden ve nasıl başladığı konusunda kesin bir sonuca ulaşabilmiş değil. Ancak bu gelişmenin:
-
Madencilik faaliyetleri
-
Metalurjik yenilikler
-
Uzun mesafeli ticaret ağları
ile bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
İlk altın liderlerin mezarı olabilir
Uzmanlara göre, olağanüstü miktarda altınla gömülen az sayıdaki kişi, dönemin liderleri veya ruhani önderleri olabilir. Bu durum, Varna’nın yalnızca bir mezarlık değil, aynı zamanda erken uygarlıkların güç ve inanç merkezlerinden biri olduğunu gösteriyor.
