Teklife nazaran, kolay yöntemde vergilendirilen mükelleflerin karları gelir vergisinden istisna tutulacak. “Küçük esnaf” olarak söz edilen ve 850 bin civarında olan bu mükellef kümesinin çıkarlarının istisna edilmesiyle yıllık beyanname vermemeleri sağlanacak.
Toplumsal içerik üreticiliği ile taşınabilir aygıtlar için uygulama geliştiriciliğinde çıkar istisnası getirilecek. Buna nazaran, internet ortamındaki toplumsal ağ sağlayıcıları üzerinden metin, imaj, ses, görüntü üzere içerikler paylaşan toplumsal içerik üreticilerinin bu faaliyetlerinden elde ettikleri yararlar ile akıllı telefon yahut tablet üzere taşınabilir aygıtlar için uygulama geliştirenlerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformları üzerinden elde ettikleri yararlar gelir vergisinden istisna tutulacak. Bu istisnadan yararlanmak için Türkiye’de şurası bankalarda bir hesap açılması ve bu faaliyetlere ait tüm hasılatın bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi gerekecek.
Bankalar, bu kapsamda açılan hesaplara aktarılan hasılat meblağı üzerinden, transfer tarihi prestijiyle yüzde 15 oranında gelir vergisi kesintisi yapmak ve Gelir Vergisi Kanunu’nun “muhtasar beyanname” ve “vergi tevkifatının yatırılması” başlıklı unsurlarındaki asıllar çerçevesinde beyan edip ödemekle yükümlü olacak. Bu fiyat üzerinden ayrıyeten tevkifat yapılmayacak.
Mükelleflerin düzenleme kapsamı dışında diğer faaliyetlerinden kaynaklanan kar ya da iratlarının bulunması, istisnadan faydalanmalarına pürüz oluşturmayacak.
İstisnaya ait kaidelerin taşınmadığının tespiti halinde, eksik tahakkuk eden vergi, vergi ziyaı cezası kesilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecek.
Cumhurbaşkanı, düzenlemedeki tevkifat oranını her bir faaliyet tipi için başka ayrı sıfıra kadar indirmeye, bir katına kadar artırmak suretiyle yine tespit etmeye yetkili olacak.
Bu düzenleme, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren elde edilen yararlara uygulanmak üzere düzenlemenin yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Ziraî takviye ödemeleri gelir vergisinden istisna olacak
Tarım dalı ve çiftçilerin desteklenmesi için kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan destekleme ödemeleri, gelir vergisinden istisna tutulacak, bu ödemelerden rastgele bir vergi kesintisi yapılmayacak.
Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri üzerinden gelir elde eden mükelleflerin verecekleri yıllık gelir vergisi beyannameleri, işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın şubat ayının başından 25. günü akşamına kadar verebilecek. Bu düzenleme, 2022 yılı vergilendirme periyoduna ait verilecek beyannamelerden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Bir takvim yılında elde edilen gelirler, şubat ayının başından 25. günü akşamına kadar yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecek. Bu husus de 2022 yılı vergilendirme devrine ait verilecek beyannamelerden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Kolay yordamda beyanname verilmesinin unsur metninden çıkarılmasına ait kararı, 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren elde edilen karlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi, şubat ve haziran aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenecek. Bu unsur, 2022 yılı vergilendirme devrine ait verilecek beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Cari vergilendirme periyodu içindeki üç, altı ve dokuz aylık periyodlar üçer aylık periyotlar prestijiyle süreksiz vergi devirleri kabul edilecek. İlgili takvim yılı yahut hesap periyodunun son üç aylık devri ise süreksiz vergi devri kapsamında sayılmayacak, husus kapsamındaki mükellefler tarafından bu periyot için süreksiz vergi beyannamesi verilmeyecek. Bu düzenleme, 2022 yılı vergilendirme periyoduna ait verilecek beyannamelerden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Elektronik ortamda vergi dairesi kurulabilecek
Vergiye uyumlu mükelleflerin vergi indirimden yararlanma şartı olan “indirimin hesaplanacağı beyannamenin ilişkin olduğu yıl ile evvelki iki yılda haklarında tarhiyat yapılmamış olması” şartı, yapılan tarhiyatların katılaşmasına bağlı olacak. Kelam konusu mühlet içinde katılaşan tarhiyatın indirim fiyat sonunun yüzde 1’inden az olması durumunda da indirimden yararlanma kaideleri ihlal edilmemiş sayılacak.
Yapılan tarhiyatın indirimden yararlanıldıktan sonra katılaşması durumunda yararlanılan indirimin mükelleften geri alınmasına ait karar, unsur metninden çıkarılıyor. Mutlaklaşmış tarhiyat bulunmaması kuralı, vergi beyannameleriyle sonlandırılacak. 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren verilmesi gereken yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Fiziki ortamdan bağımsız olarak elektronik ortamda vergi dairesi kurulabilecek. Elektronik ortamda kurulan vergi dairelerinin öteki vergi dairelerinin şubesi olarak belirlenerek mükelleflere süratli ve aktif hizmet verilebilmesinin sağlanması, vergi dairesince yapılan süreçlerin elektronik ortamda kurulan vergi daireleri tarafından da yerine getirilmesini temin edecek düzenlemeler yapma konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına yetki verilecek.
Gelir Yönetimi Başkanlığının misyon alanına ait işlerde hizmet alımı yoluyla çalıştırılanlar ile hizmet alımı yapılanların ortak ve yöneticileri de öğrendikleri sırlar ve kapalı kalması gereken başka konular açısından yasaklara, bu misyonlarından ayrılsalar dahi uymak zorunda olacak.
Yabancı ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarına yapılacak tebligatlar, Gelir Yönetimi Başkanlığına gönderilmeksizin, vergi dairesi başkanlıkları yahut defterdarlıklarca direkt yurt dışı temsilciliklerine gönderilecek.
3 bin 600 Türk lirasından fazla vergi yahut vergi cezasına taalluk ettiği takdirde, ilan yazısı Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi daireleri açısından Gelir Yönetimi Başkanlığının, başkaları için ilgili yönetimin resmi internet sitesi üzerinden de duyurulacak. Bu düzenleme, 1 Haziran 2022’de yürürlüğe girecek.
Uzaktan inceleme
Ticari faaliyetlerin icrasında değişen iş yeri kavramı, vergi incelemesine taraf olan mükelleflerin büyük çoğunluğunun elektronik defter ve doküman kullanması, dijital bilgi depolama imkanlarının çeşitlenmesi, incelemelerin daha çok teknolojik ekipmanlar kullanılarak yapılması, inceleme süreçlerinin dijital ortama taşınması üzere gelişmelerin “uzaktan incelemeyi” mümkün hale getirdiği gerekçesiyle, teklifle, vergi incelemesinin uzaktan yapılabilmesine yönelik düzenlemeler yapılıyor. Bu düzenleme, 1 Temmuz 2022’de yürürlüğe girecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, mükelleflerin bildirmeye mecbur olduğu bilgilerin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından Bakanlığa yazılı yahut elektronik olarak bildirilmesi durumunda, bu bildirimi mükelleflerce yapılmış bildirim olarak kabul etmeye, bu biçimde kabul edilecek bildirimleri faaliyet konusu, gelir ögesi ile mükellefiyet, vergi, iş yeri ve şirket tiplerini farklı ayrı yahut birlikte dikkate alarak tespit etmeye ve uygulamaya ait yordam ve asılları belirlemeye yetkili olacak.
Fiziki ortamda tutulan defterlerde bulunan tasdik zorunluluğuna misal halde, Hazine ve Maliye Bakanlığının, Ticaret Bakanlığı ile ortaklaşa yahut kendisinin belirlediği adap, temel ve müddetler dahilinde kelam konusu defterler için berat alınması yahut defterlerin onaylanması tasdik kararında sayılacak. Berat alınması ve onay süreçlerinde belirlenen yöntem, temel ve mühletlere uyulmaması halinde ise defterlerin tasdik ettirilmemiş kabul edilecek.
Mükelleflere kullanma mecburiyeti getirilen dokümanların, öngörülen mecburî bilgileri taşımaması halinde bu dokümanların vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılması uygulaması kapsamına elektronik doküman olarak düzenlenmesi gereken evraklar de dahil edilecek.
Yararlanılması, yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibrazı koşuluna bağlanan muafiyet, istisna, ziyan mahsubu ve gibisi hususlarda, tasdik raporunun gerekli mühlet içerisinde ibraz edilmemesi durumunda, mükellefe bildiri edilmek kuralı ile 60 günlük müddet verilecek ve bu mühlet içinde verilmesi halinde tasdik raporu vaktinde verilmiş sayılacak.
Vergiden muaf esnaf için düzenlenen sarfiyat pusulası, bu bireyler tarafından verilmiş fatura kararında olacak
TBMM Plan ve Bütçe Kurulunda kabul edilen Vergi Yöntem Kanunu ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Teklifi ile yararlanılması yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibrazı koşuluna bağlanan muafiyet, istisna, ziyan mahsubu ve gibisi bahislerde, tasdik raporunun ilgili mevzuat ve mezkur unsurun üçüncü fıkrasındaki müddet içerisinde ibraz edilmemesi durumunda, mükellefe bildiri edilmek kaidesiyle 60 günlük bir mühlet verilecek, bu mühlet içinde verilmesi halinde tasdik raporu vaktinde verilmiş sayılacak.
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, karı kolay yordamda tespit edilenler ile defter tutmak mecburiyetinde olan hür meslek erbabı ve çiftçiler, kelam konusu Kanun kapsamındaki dokümanları düzenleme mecburiliği bulunmayanlara yaptırdıkları işler yahut onlardan satın aldıkları mallar için işi yapana yahut malı satana imzalatacakları sarfiyat pusulası düzenlenecek. Vergiden muaf esnaf için düzenlenen masraf pusulası, bu bireyler tarafından verilmiş fatura kararında olacak. Masraf pusulası, malın teslimi yahut hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenecek, bu müddet içerisinde düzenlenmeyen sarfiyat pusulası hiç düzenlenmemiş sayılacak.
Kanun teklifiyle kimi durumlarda sarfiyat pusulası yerine kabul edilebilecek dokümanlara ait düzenlemeler de hayata geçiriliyor. Bu kapsamda hususta öngörülen hallerde banka, ödeme kuruluşu ve PTT tarafından düzenlenen evraklar ile Kanun uygulamasında doküman düzenleme yükümlülüğü bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarının tabi oldukları öteki ilgili mevzuat dahilinde düzenledikleri dokümanlar sarfiyat pusulası yerine kabul edilecek; bu hallerde mükellefler tarafından ayrıyeten masraf pusulası düzenlenmesine gerek kalmayacak. Bu husus, düzenlemenin yayım tarihini takip eden ayın başında yürürlüğe girecek.
Vergi mahremiyeti kararları, yetkili ortak, yönetici ve çalışanlara da uygulanacak
Düzenlemeyle kelam konusu Kanun’a, “elektronik defter beratı” ve “elektronik muhasebe fişi” tarifleri ekleniyor. Buna nazaran, elektronik defter beratı, elektronik ortamda tutulan defterlere ait olarak Gelir yönetimi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun bilgileri içeren ve Gelir yönetimi Başkanlığı tarafından onaylanmış elektronik belge; elektronik muhasebe fişi ise form kararlarından bağımsız olarak Gelir Yönetimi Başkanlığı tarafından belirlenen standart ve içeriğe uygun olarak elektronik ortamda düzenlenen, imzalanan, koruma ve ibraz edilebilen muhasebe fişine ilişkin elektronik kayıtlar bütünü formunda tanımlanıyor.
Teklifle, mükelleflerin defter ve evraklarını elektronik ortamda ibraz edilebilmesine imkan sağlanırken, vergi mahremiyetine ait kararların elektronik defter, doküman ve kayıtların oluşturulması, imzalanması, iletilmesi ve saklanması konularından rastgele biri için hizmet verme konusunda yetkilendirilen mükelleflerin ortak, yönetici ve çalışanları hakkında da uygulanması imkanı getiriliyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca, tutulması ve düzenlenmesi zarurî defter, kayıt ve dokümanların, mikro sinema, mikro fiş yahut elektronik bilgi ve kayıt araçlarıyla yapılması yahut bu kayıt ortamlarında saklanmasının yanı sıra mikro sinema, mikro fiş yahut elektronik bilgi ve kayıt araçlarıyla ibraz edilmesine de müsaade verilmesi yahut mecburilik getirilmesi için yetki veriliyor.
Maliyet bedeline dahil edilecek masraflar
Düzenlemeyle Vergi Yöntem Kanunu’ndaki iktisadi değer bedellerinin değerleme ölçütleri ortasına “alış bedeli” de ekleniyor.
İktisadi değerlerin değerleme ölçüsü olarak dikkate alınan “maliyet bedeli” tarifine girmesi zarurî olan ve olmayan ögeler kapsamlı sayılarak kelam konusu Kanun’a dercediliyor. Böylelikle uygulamada tereddütlere neden olan, maliyet bedeline zarurî yahut ihtiyari olarak dahil edilmesi öngörülen masraflar sayılarak maliyet bedelinin nelerden oluştuğunun açıklığa kavuşturulması hedefleniyor.
Buna nazaran, iktisadi değerin, iktisap edilmesi yahut bedelinin artırılmasıyla direkt ilgili gümrük vergileri, gümrük komiteleri, yükleme, boşaltma, nakliye ve montaj sarfiyatları; iktisadi değerin iktisap edilmesi yahut pahasının artırılmasıyla direkt ilgili fotoğraf ve harçlar, noter, tapu, mahkeme, kıymet tespiti, danışmanlık, komite ve ilan masrafları; iktisadi değerin finansmanında kullanılan kredilere ilişkin faiz sarfiyatları ve bunlara ait kur farklarının emtiada emtianın stoklara girdiği tarihe kadar, öbür iktisadi değerlerde ise iktisadi değerin envantere alındığı hesap devrinin sonuna kadar olan kısmı ile kelam konusu kredilere ait sarfiyatlar; iktisadi değerin stoklara yahut envantere alındığı tarihe kadarki depolama ve sigorta masrafları ile gayrimenkullerde mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve yerinin tesviyesinden mütevellit sarfiyatlar, maliyet bedeline dahil edilecek.
Gayrimenkullerle direkt ilgili olması kuralıyla bunların envantere alındığı hesap periyodu sonuna kadar alınan hibeler maliyet bedelinden indirilecek. Mükelleflere, iktisadi değerin (emtia hariç) iktisap edilmesi yahut kıymetinin artırılmasıyla ilgili özel tüketim vergisi, indirilemeyecek katma bedel vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi ile kaynak kullanımını destekleme fonunu, maliyet bedeline dahil edebilme yahut genel masraflar ortasında gösterebilme hürlüğü getiriliyor.
Teklifle, Kanun’a değerleme ölçüsü olarak eklenen “alış bedeli”, bir iktisadi değerin satın alma bedeli olarak tanımlanıyor. Buna nazaran, iktisadi bir değerin iktisap edilmesiyle ilgili öteki masraflar alış bedeline dahil edilmeyecek.
Yine değerleme oranı düzenlemesi
Vergi Yol Kanunu’nda yapılan değişiklikle “Enflasyon düzeltmesi, yine değerleme oranı ve tekrar değerleme” başlığı düzenleniyor. Buna nazaran, tam mükellefiyete tabi ve bilanço aslına nazaran defter tutan gelir yahut kurumlar vergisi mükellefleri, enflasyon düzeltmesi yapanlar ile kayıtlarını TL dışında diğer bir para ünitesiyle tutmalarına müsaade verilenler hariç, enflasyon düzeltmesi yapma koşullarının gerçekleşmediği hesap devirlerinin sonu prestijiyle bilançolarına dahil bulunan amortismana tabi iktisadi değerlerini ve bunlar üzerinden ayrılmış olup bilançolarının pasifinde gösterilen amortismanları, kanun teklifinde belirlenen kaideler doğrultusunda tekrar değerleyebilecek.
Tekrar değerleme yapılacak yılın ekim ayında bir evvelki yılın birebir devrine nazaran Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Yİ-ÜFE’de meydana gelen ortalama fiyat artış oranı, tekrar değerleme oranı olarak dikkate alınacak. Kendilerine özel hesap devri tayin olunan mükellefler için özel hesap periyodunun başladığı takvim yılına ilişkin oran temel alınacak. Süreksiz vergi devirleri prestijiyle yapılacak değerlemede temel alınacak yine değerleme oranı ise bir evvelki yılın Kasım ayından başlamak üzere; 3, 6 ve 9’uncu aylarda bir evvelki 3, 6 ve 9 aylık periyotlara nazaran Yİ-ÜFE’de meydana gelen ortalama fiyat artış oranı temel alınmak suretiyle belirlenecek.
Tekrar değerlemede iktisadi değerlerin kıymetinde meydana gelen bedel artışı, yine değerlemeye tabi tutulan iktisadi değerlerin her birine isabet eden bedel artışı detaylı olarak görünecek formda bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilecek.
İktisadi değerlerini bu fıkra kapsamında yine değerlemeye tabi tutan mükellefler bu değerlerini, yine değerleme sonrasında bulunan pahaları üzerinden amortismana tabi tutmaya devam edecek.
Pasifte özel bir fon hesabında gösterilen kıymet artışı meblağının, sermayeye ek edilme dışında rastgele bir biçimde öteki bir hesaba nakledilen yahut işletmeden çekilen kısmı, bu sürecin yapıldığı periyot karı ile ilişkilendirilmeksizin bu periyotta gelir yahut kurumlar vergisine tabi tutulacak.
Tekrar değerlemeye tabi tutulan iktisadi değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara isabet eden pasifte özel bir fon hesabında gösterilen paha artışları motamot amortismanlar üzere muameleye tabi tutulacak.
Her yılın tekrar değerleme oranı lakin o yıla ilişkin değerlemede nazara alınabilecek. Yine değerlemenin rastgele bir yıl yapamamasından yahut değerleme oranının düşük uygulanmasından ötürü daha sonraki yıllarda geçmiş devirlere ait tekrar değerleme yapılamayacak.
Hesap devri içinde faale giren iktisadi değerler için etkine girdiği hesap periyodunda, yine değerleme yapılmayacak.
Bu düzenleme 1 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe girecek.
TBMM Plan ve Bütçe Komitesinde kabul edilen Vergi Yordam Kanunu ile Birtakım Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Teklifi ile amortismanın mühlet bakımından uygulanmasına yönelik adaplara yenileri ekleniyor.
Dileyen mükellefler, amortisman sürecine, işletme faaline yeni kaydedilecek iktisadi değerler için bunların kullanıma hazır olduğu tarihte başlayıp ve her bir hesap periyodu için değerin etkinde kaldığı müddet kadar, gün aslına nazaran amortisman ayırabilecek.
Müddetin gün olarak hesaplanması için Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen yararlı ömür müddetleri, 365 ile çarpılacak. Mükellefler, belirlenen yararlı ömürlerden kısa olmamak üzere amortisman mühletini, her yıl için birebir nispet olmak kaydıyla belirleyebilecek. Bu müddet Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen mühletin 2 katını ve 50 yılı aşamayacak. Mükellefler bu tercihlerini, iktisadi değerin envantere alındığı süreksiz vergi devri sonu prestijiyle kullanacak. Bu halde belirlenen amortisman müddeti ve oranı, izleyen periyotlarda değiştirilemeyecek.
Amortisman hesaplanmasına başlandıktan sonra bu hesaplama formundan vazgeçilemeyecek.
Teklifle, yapılan protestoya yahut yazı ile bir kezden fazla istenilmesine karşın borçlunun ödemediği dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük olan alacaklara ait azami bir meblağ belirlenerek, bu mevzudaki belirsizlik gideriliyor. Protestoya yahut yazı ile bir kezden fazla istenilmesine karşın borçlu tarafından ödenmemiş ve 3 bin lirayı aşmayan alacaklar, kuşkulu alacak sayılacak. Kuşkulu alacak kararları, işletme hesabı temelinde defter tutan mükellefler açısından da uygulanabilecek.
Mevcut uygulamadaki tereddütlü konular gideriliyor
Teklifle, amortismana tabi malların satılmasında mevcut uygulamadaki tereddütlü konular gideriliyor.
Satılan iktisadi değerlerin yenilenmesi yahut misal mahiyetteki bir iktisadi değerin iktisabı, işin niteliğine nazaran mecburî bulunur yahut bu konuda işletmeyi yönetim edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa, satıştan doğan kar, satışın yapıldığı tarihi takip eden üçüncü takvim yılının sonuna kadar pasifte süreksiz bir hesapta tutulabilecek. Bu müddet içinde satılan iktisadi değerlerin yenilenmesi yahut benzeri mahiyetteki bir iktisadi değerin iktisabı gerçekleşmezse, süreksiz hesapta tutulan kar, satışın yapıldığı yılı takip eden üçüncü takvim yılının kar ve ziyan hesabına eklenecek.
Yangın, sarsıntı, sel, su basması üzere afetler yüzünden büsbütün yahut kısmen ziyaa uğrayan amortismana tabi iktisadi değerler için alınan sigorta tazminatı ile ziyaa uğrayan amortismana tabi iktisadi değerlerin yenilenmesi yahut misal mahiyetteki bir iktisadi değerin iktisabı işin niteliğine nazaran zarurî bulunur yahut bu konuda işletmeyi yönetim edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa tazminat fazlası, bilanço temeline nazaran defter tutan mükellef tarafından üçüncü takvim yılının sonuna kadar pasifte süreksiz bir hesapta tutulabilecek.
Pasifte süreksiz bir hesapta tutulan tazminat fazlası, finansal kiralama yoluyla edinilenler de dahil olmak üzere, iktisap edilen bir yahut birden fazla değerin ayrılacak amortismanlarına mahsup edilecek. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan bedellerin amortismanına devam olunacak.
Vergi ziyaı cezası yüzde 50 oranında artırılarak uygulanacak
Vergi ziyaına sebebiyet vermekten yahut usulsüzlükten ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, vergi ziyaı cezasında; cezanın mutlaklaştığı tarihi izleyen günden itibaren 5. yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar, usulsüzlükte cezanın; katılaştığı tarihi izleyen günden itibaren 2. yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde 50, usulsüzlük cezası yüzde 25 oranında artırılarak uygulanacak. Artırım meblağı mutlaklaşan cezadan, mutlaklaşan birden fazla ceza olması durumunda fiyat prestijiyle en yükseğinden fazla olamayacak.
Kağıt ortamında yapılan, tutulan kayıt ve defterlere yönelik olarak kayıt nizamına ait kararlara uyulmaması durumunda kesilecek cezalar ile elektronik kayıt ve defter uygulamalarındaki kayıt nizamına uyulmaması fiillerine uygulanacak cezaların tıpkı mahiyette olması ve bu fiillere karşılık olarak birinci derece usulsüzlük cezası kesilmesi temin edilerek uygulamada yaşanan tereddütler giderilecek.
Özel usulsüzlük cezası
Teklifle masraf pusulasının hiç düzenlenmemiş sayıldığı durumlara bağlı olarak özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi temin edilecek.
Tasdik kapsamına alınan hususlara ait ibraz edilmesi gereken yeminli mali müşavir tasdik raporunun, belirlenen müddette ibraz yükümlülüğünü yerine getirmeyen mükellef ismine özel usulsüzlük cezası kesilecek.
Evrak basımıyla ilgili bildirim misyonunu belirlenen müddette yerine getirmeyen ya da bildirimi eksik yahut kusurlu yapan matbaa işletmecilerine 1400 lira özel usulsüzlük cezası verilecek.
Özel usulsüzlük cezası, bildirimin belirlenen mühletin sonundan başlayarak 30 gün içinde yapılması ya da eksik yahut kusurlu yapılan bildirimin birebir müddet içinde tamamlanması, düzeltilmesi durumunda yarı oranında uygulanacak.
Yeminli mali müşavir tasdik raporunun belirtilen müddette ibraz edilmemesi durumunda, tasdik raporu ibraz koşulu getirilen mükellef ismine 50 bin liradan az ve 500 bin liradan fazla olmamak üzere, yararlanılması tasdik raporunun ibrazı kuralına bağlanan meblağın yüzde 5’i nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilecek.
Kanun Teklifi ile ihtilafların azaltılması ve vergisel süreçlerde aktifliğin artırılması için 5 bin Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına ait uzlaşma talep edilebilmesi ve bu meblağı aşmayan usulsüzlük cezaları içinse Vergi Metot Kanunu’nda belirtilen indirim oranının yüzde 50 artırımlı olarak uygulanması sağlanıyor.
Mükellefler, yöntemine uygun yürürlüğe konulmuş bir ikili vergilendirmeyi tedbire mutabakatı kararlarına karşıt olarak vergilendirildiği yahut bu halde vergilendirileceğine ait kuvvetli emareler bulunduğu argümanıyla mutabakatın “karşılıklı muahede usulü” kararlarına nazaran Gelir Yönetimi Başkanlığına başvurabilecek. İkili vergilendirmeyi tedbire muahedesi kararlarına bağlı olarak bu müracaat, muahedeye taraf öteki akit devlet yetkili makamları aracılığıyla da yapılabilecek.
Karşılıklı muahede yoluna nazaran müracaat, müracaat kapsamındaki tarh ve bildiri edilen vergi ve cezalar ile ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk eden vergiye ait dava açma mühletini durduracak. Yapılan müracaata bahis talebin reddi yahut öbür akit devletin yetkili makamı ile muahedeye varılamaması durumunda, bu durum bir yazıyla mükellefe bildirim edilecek. Mükellef, yazının bildirim edildiği tarihten itibaren kalan dava açma müddeti içerisinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabilecek. Dava açma müddeti, 15 günden az kalmışsa bu müddet yazının bildirisi tarihinden itibaren 15 gün olarak uzayacak.
Teklifle karşılıklı mutabakat metodu müracaatının neticelendirilmesine ait düzenleme getiriliyor. Buna nazaran, müracaatın Gelir Yönetimi Başkanlığı ile öteki akit devletin yetkili makamı ortasında mutabakata varılarak sonuçlandırılması halinde durum mükellefe bir yazı ile bildiri edilecek. Yazının bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde mükellefin varılan muahedeyi kabul edip etmediğini, Gelir Yönetimi Başkanlığına bildirecek. Mükellef bu mühlet içinde bildirimde bulunmadığı takdirde, varılan muahedeyi kabul etmemiş sayılacak. Muahede sonucunun kabul edilmemesi yahut kabul edilmemiş sayılması durumunda, 30 günlük mühletin bitiminden itibaren dava açma mühleti tekrar işlemeye başlayacak ve vergi mahkemesi nezdinde dava açılabilecek. Dava açma mühleti, 15 günden az kalmış ise bu müddet 15 gün olarak uzatılacak.
Karşılıklı mutabakatın vaki olduğu durumda üzerinde anlaşılan konular ve muahede uyarınca düzeltilen vergi ve cezalar hakkında dava açılamayacak ve hiçbir mercie şikayette bulunulamayacak. Kelam konusu vergi ve cezalar, düzeltme sürecinin mükellefe bildirim edildiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde ödenecek. Düzeltme sürecine husus verginin tamamı ile cezaların yarısının bu müddet zarfında ödenmesi halinde, cezanın yarısı indirilecek.
Mükelleflerin uzlaşma talebine ait düzenlemeler
Kanun teklifi, müracaat öncesi açılan davalar ve uzlaşma talebine ait düzenlemeler de içeriyor.
Mükellef, yaptığı müracaattan evvel dava açmışsa dava, karşılıklı mutabakat yordamı başvurusu sonuca bağlanmadan vergi mahkemelerince incelenmeyecek. Dava rastgele bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa karşılıklı mutabakat müracaatına ait sonuç dikkate alınacak. Muahede sonucu, yönetim tarafından yargı mercilerine bildirilecek. Karşılıklı muahedenin vaki olmaması halinde, durdurulmuş olan davanın görülmesine, vergi mahkemesinde devam edilecek.
Uzlaşma talebinde bulunmuşsa uzlaşma, karşılıklı mutabakat adabı müracaatının sonuca bağlanmasına kadar ertelenecek. Mükellef, mutabakatın sonucunu beklemeksizin uzlaşma hakkını kullanmayı talep ettiği takdirde müracaatından vazgeçmiş sayılacak ve uzlaşmanın vaki olduğu durumda, başka akit devlete yönelik düzeltme talebi hariç, tekrar karşılıklı mutabakat tarzı müracaatında bulunamayacak.
Karşılıklı mutabakat sonucuna nazaran, Türkiye’de düzeltme yapılmasının gerekmesi durumunda, mutabakat sonucu, kanunun zamanaşımı kararlarına bakılmaksızın uygulanacak. Mutabakat sonucunun uygulanması için ikili vergilendirmeyi tedbire mutabakatında bir mühlet öngörülmüş ise bu müddet ile ilgili kararlar gizli kalacak.
Mükellef, karşılıklı muahedenin sonucunu kabul ettiği durumlar hariç olmak üzere, sürecin rastgele bir basamağında başvurusunu geri çekebilecek, bu durumda duran zamanaşımı kaldığı yerden işlemeye devam edecek. Mükellefin, başvurusunu geri çektiği durumda, kanunun öteki kararları kapsamındaki müracaat hakları gizli kalacak. Karşılıklı mutabakat yordamına başvurulması, tahakkuk eden vergi ve cezaların tahsilatını durdurmayacak.
Bu düzenlemeler, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yapılacak müracaatlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Mükelleflerin istemeleri halinde, birinci sefer yine değerleme yapacakları hesap devrinden evvelki hesap devrinin sonu prestijiyle bilançolarına kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi öteki iktisadi değerlerini, kararlara uymak şartıyla yine değerleyebilmelerine imkan sağlanacak. Bu unsur, 1 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe girecek.
Damga vergisi istisnası
Yatırım izleme ve uyum başkanlıkları, (YİKOB), Damga Vergisi Kanunu uygulamasında resmi daire kapsamına alınacak.
Damga Vergisi Kanunu’nda “Ticari ve uygar işlerle ilgili kağıtlar” başlıklı kısmında yapılan düzenlemelerle, teminatlı sermaye piyasası araçlarının ihracında süreç maliyetlerinin azaltılması sağlanıyor. Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında teminat yöneticisinin taraf oldukları dahil olmak üzere, sermaye piyasası araçlarının ihracına husus teminatlara ait düzenlenen makbuz ve kağıtlara damga vergisi istisnası yapılacak.
Kamu Mali İdaresi ve Denetim Kanunu’na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yazılı genel ve özel bütçeli yönetimlerle, vilayet özel yönetimlerine, yatırım izleme ve uyum başkanlıklarına, belediyelere ve köylere yapılacak bağışlara ait olarak, ilgili yönetim ile bağışlayanlar ortasında düzenlenen kağıtlara damga vergisi istisnası sağlanacak.
Gelir Vergisi Kanununun yinelenmiş 20/B hususu kapsamında vergilendirilen çıkarlara husus teslim ve hizmetler katma paha vergisinden istisna edilecek. Bu unsur, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren düzenlemenin yayımı tarihinde uygulanacak.
Sıhhate ziyanlı tütün mamulleriyle gayrette aktifliğin artırılması ile otomotiv kesiminde oluşabilecek fiyat dalgalanmalarına uygun vergilemenin sağlanabilmesi, günün toplumsal, ekonomik ve mali gereksinimlerine nazaran süratli ve esnek karar alınabilmesi için Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile Cumhurbaşkanına tanınan yetki değiştiriliyor. Kanunda yer verilen II sayılı listedeki mallar için belirlenen oranları ve oranlara temel özel tüketim vergisi matrahlarının alt ve üst sonları 3 katına, III sayılı liste B cetvelindeki mallar için minimum maktu vergi 3 katına kadar çıkarılabilecek.
ATV ve UTV’ye tıpkı oranda vergilendirme
Fizikî ve teknik özelliklerine nazaran gümrük tarife cetvelinin farklı durumlarında yer alan ATV (All Terrain Vehicle/her türlü yerde kullanılan araç) ve UTV (Utility Task Vehicle/çok hedefli hizmet aracı) isimli araç tiplerinin tıpkı oranda vergilendirmeleri sağlanacak.
Ayrıyeten motor silindir hacmine ve özel tüketim vergisi matrahına nazaran farklı oranlarda vergilendirilen motorlu karavanlarda vergilendirmeye temel tek bir oran belirleniyor.
Bankacılık Kanunu’nda yapılan düzenleme ile varlık idare şirketlerine kuruldukları takvim yılı ve bunu izleyen 5 yıl müddetince uygulanan damga vergisi, harç ve KKDF istisnası daima hale getirilecek, kelam konusu şirketlere tanınan banka ve sigorta muameleleri vergisine ait istisna kaldırılacak. Bu unsur, 1 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe girecek.
Kurumlar Vergisi Kanunu’nda değişiklik
Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi kurumuyla şirketlerin sermaye yapısı güçlendirilerek, özkaynakla finansman teşvik ediliyor. Düzenlemeyle, Türkiye’de yabancı sermaye, yurt dışından kaynak girişinin artırılması amaçlanıyor. Buna nazaran, nakdi sermaye artışlarının, yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı için oran yüzde 75 olarak uygulanacak.
Kurumlar Vergisi beyan müddetlerinde düzenlemeye gidilen teklifle, Kurumlar Vergisi beyannamesi, hesap periyodunun kapandığı ayı izleyen üçüncü ayın birinci gününden yirmi beşinci günü akşamına kadar mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilecek.
Bu iki düzenleme, 2022 yılı vergilendirme devrine ait verilecek beyannamelerden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Yatırım teşvik evrakı bazında yapılan yatırım harcamasına yatırıma katkı oranının uygulanmasıyla belirlenen meblağın yüzde 10’luk kısmı, Kurumlar Vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar talep edilmesi koşuluyla, ÖTV ve KDV hariç olmak üzere tahakkuk etmiş başka vergi borçlarından terkin edilmek suretiyle kullanılabilecek. Bu unsur, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yapılacak yatırım harcamalarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
