Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Lideri Şahap Kavcıoğlu, son devirlerde makul eserlerdeki fiyat artışlarının tarihî ortamalarının epeyce üzerinde olduğunu ancak fiyat artışlarının talep kompozisyonundaki olağanlaşma, arz kısıtlarının hafiflemesi ve baz tesirlerinin devreden çıkmasıyla süreksiz olduğunu değerlendirdiklerini belirterek, “Bu ögeler, önümüzdeki devirde ülkemizde de enflasyonu düşürücü tarafta tesir edecektir.” dedi.
Finansın Geleceği Zirvesi’nde salgının global ve Türkiye’deki tesirlerini pahalandıran Kavcıoğlu, “Koronavirüs salgınının dünya çapında yayılmasıyla birlikte başlayan birinci periyotta global iktisat 2008 yılındaki finansal krizi de aşan zorlukta bir devir geçirmiştir. Salgının büyük ölçekli bir arz şokuna da yol açması 2008 finansal krizinden farklı olarak ekonomiler üzerindeki olumsuz tesirin daha yüksek ve kalıcı olmasına yol açmıştır.” dedi.
Salgın devrinde finansal sisteme ve gerçek kesime gereksinim duydukları likiditeyi uygun şartlarla sağlayarak, finansal istikrara ve salgın sonrası toparlanma sürecine takviye olmayı hedeflediklerini belirten Kavcıoğlu, “Türkiye, OECD ülkeleri ve Çin ile birlikte değerlendirildiğinde 2020 yılında olumlu büyüme kaydeden iki iktisattan biri olmuştur. 2021 yılı birinci yarısına ait açıklanan bilgiler, büyümedeki olumlu görünümün devam ettiğini gösterdi.” diye ekledi.
“Son devirdeki ÜFE artışı, kur ve emtia fiyatlarıyla açıklanamıyor”
Yüksek frekanslı dataların işgücü piyasasında toparlanmaya işaret ettiğini söyleyen Kavcıoğlu, “Hizmetler dalı istihdamı salgına dair kısıtlamaların da tesiriyle daha yavaş bir toparlanma sergilerken, son devirde burada güçlü bir istihdam artışı ile salgın periyodu kayıplarının büsbütün telafi edildiğini gördük.” dedi.
Enflasyonun yükselmesinde esas etmenlerden biri artan emtia fiyatları olduğunu vurgulayan Kavcıoğlu, emtia fiyatlarındaki artışa paralel olarak, üretimin süratle artan talebe birebir süratte yanıt verememesi nedeniyle oluşan arz kısıtlarının da fiyatların yükselmesinde tesirli olduğunu söyledi.
“Ülkemizde de geçmiş devirlerde üretici enflasyonundaki gelişmelerin kur ve emtia fiyatları ile büyük ölçüde açıklanırken, son devirde bu iki belirleyicinin üretici enflasyonunu açıklamakta yetersiz kalması arz taraflı ek ögelere işaret ediyor.” diyen Kavcıoğlu, Avrupa Bölgesi için yapılan son anketlerde arz kısıtlarının imalatı sınırlayan faktörler ortasında ön sıralarda olduğunu ve hammadde teminindeki kısıtların üretimi kısıtlayıcı rolünün besbelli halde arttığının altını çizdi.
“Bu ögeler, önümüzdeki devirde ülkemizde de enflasyonu düşürücü tarafta tesir edecektir”
Üretici ve tüketici enflasyonu ortasındaki farkın son periyotta birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede uzun devir ortalamasının hayli üzerine çıktığını lisana getiren Kavcıoğlu, global merkez bankalarının güç ve salgın kaynaklı fiyat artışlarının talep kompozisyonundaki olağanlaşma, arz kısıtlarının hafiflemesi ve baz tesirlerinin devreden çıkmasıyla süreksiz olduğunu değerlendirdiğini belirterek “Bu ögeler, önümüzdeki devirde ülkemizde de enflasyonu düşürücü istikamette tesir edecektir.” diye ekledi.
Son devirde belli eserlerdeki fiyat artışlarının tarihî ortalamalarının epeyce üzerine çıktığını söz eden Kavcıoğlu, “Bu durumun bir sebebi, biraz evvel de değindiğim üzere salgına bağlı olarak emtia fiyatlarındaki artışlar ve arz kısıtları üzere gelişmeler olsa da, bu ögeler tek başlarına birtakım eserlerdeki fiyat artışlarını açıklamakta kâfi olmayabiliyor. Bilhassa salgından olumsuz etkilenen ve salgından sonra talebin canlı olduğu bölümlerde fiyatlarda daha yüksek artışlar görüyoruz. Lakin ortaya çıkan bu fiyatlama davranışlarının, ekonomik ve toplumsal olağanlaşma sürat kazandıkça önümüzdeki periyotta yine salgın öncesi haline yakınsayacağını kıymetlendiriyoruz.” dedi.
“Türkiye, fiyatların en çok arttığı ülkeler ortasında yer almaktadır”
Tüketim sepeti içerisinde besin tartısının ve yurt içi besin enflasyonunun ülkeler ortasında farklılaşabildiğini belirten Kavcıoğlu, “Türkiye, ülkelerarası bir kıymetlendirme yapıldığında fiyatların en çok arttığı ülkeler ortasında yer almaktadır. Tabloda, Ağustos ayında besin enflasyonunun son üç yılın ortalamasından epey yüksek gerçekleştiğini görüyoruz.” dedi.
Merkez bankalarının bu süreçte tüm siyaset araçlarını kullanarak fiyat istikrarını sağlamayı ve salgın sonrası olağanlaşma sürecinin devamına dayanak olmayı sürdüreceklerini vurgulayan Kavcıoğlu, Tüm merkez bankaları üzere salgının seyrine dair gelişmeleri ve global iktisada tesirlerini yakından izlediklerini söyledi.
