Sendikalarda taban fiyat açmazı

TAHSİN AKÇA

2022 yılının minimum fiyatını belirlemek üzere bugün gerçekleştirilecek birinci toplantı öncesi kur ve enflasyondaki artış nedeniyle kamuoyunda yüksek oranlı artırım beklentisi ortaya çıkmış durumda. Hala net 2 bin 825 TL olan minimum fiyatın vergi ve prim kesintilerinin yapısı da değiştirilerek 4 bin liraya yakın bir düzeye yükseltilmesi bekleniyor. Hatta DİSK minimum fiyatın 5 bin 200 TL’ye yükseltilmesini talep etti.

Lakin taban fiyatın 4 bin TL düzeyine yükseltilmesi, yalnızca minimum ücretlileri değil, imzalanmış ve yakında imzalanması beklenen toplu mukaveleler açısından emekçi ve patron sendikalarını zorlayacak bir düzeye ulaşması manasına geliyor.

Zira imzalanmış toplu kontratlardaki hala geçerli ortalama net fiyatlar, 4 bin TL’lik taban fiyata ya çok yaklaşmış ya da altında kalmış olacak.

Kamu personelleri, dokuma bölümü ve metal dalı toplu kontratlarına bakıldığında sendikaları açmazda bırakabilecek tablo dikkat çekiyor.

Kamuda ortalama net fiyat 4 bin 500 TL

Hükümet ve personel konfederasyonları, Ağustos 2021’de kamu kurum ve kuruluşlarındaki 700 binden fazla emekçiyi ilgilendiren 2021 Yılı Kamu Toplu İş Kontratları Çerçeve Protokolü üzerinde muahede sağlamıştı. Muahede ile kamu personellerine birinci 6 ay için yüzde 12, sonraki 6’şar aylık periyotlar için yüzde 5 + enflasyon farkı kadar artırım yapıldı. En düşük ücretlilere 500 TL düzeltme yapıldı. Aylık ortalama brüt fiyat 5 bin 835 liraya ulaştı. Bu da nette yaklaşık 4 bin 150 TL’ye karşılık geliyor.

315 bin kamu çalışanı minimum fiyatın altında kalması kelam konusu

Mevcut taban fiyat kamu emekçileri için yapılan muahedede ortalama net fiyatın yüzde 68’ine gelirken, minimum fiyatın 4 bin liraya yükseltilmesi halinde bu oran yüzde 95’e ulaşmış olacak. Kamu personelleri ortasında en düşük maaş alan yaklaşık 315 bin çalışanın net fiyatı ise 3 bin 506 liraya yükseltilmişti. Bu sayı büyük ihtimalle yeni minimum fiyatın altında kalacak

Dokumacılık emekçilerinin ortalama net fiyatı 4 bin 300 TL

Dokumacılık personellerini ilgilendiren 25. Devir Küme Toplu İş Kontratı, 1 Nisan 2019-31 Mart 2022 tarihleri ortasında geçerli olacak halde imzalanmıştı.

Muahede ile birinci altı ay yüzde 8, ikinci altı ay yüzde 4, takip eden aylarda ise enflasyon oranının altında kalmayacak formda kıdem ve fiyat artırımı verilmişti.

Mutabakat sonucunda 2021 itibariyle dokumacılık personellerinin ortalama brüt fiyatı 6 bin TL’ye yükseltilmişti. Bu nette yaklaşık 4 bin 300 TL’ye karşılık geliyor.

Mevcut taban fiyat dokuma emekçilerinin ortalama net fiyatının yüzde 65’ine karşılık gelirken, bu oran 4 bin TL’ye çıktığında yüzde 93’e ulaşacak. Fakat toplu kontrat kapsamında net fiyatın dışında 4 maaş ikramiye ve toplumsal yardımlar da yer alıyor.

Metal çalışanlarının ortalama net fiyatı 4 bin 800 TL

Toplu iş kontratlarında genel fiyat skalası en yüksek bölümlerden biri olan ve Türkiye’nin en büyük otomotiv ve beyaz eşya üreticilerinin de yer aldığı metal iş kolunda da ortalama net fiyat ile taban fiyat ortasındaki makas, yeni minimum fiyatla daralacak. 2019 yılındaki toplu iş kontratında 112 bin metal personelinin fiyatlarına birinci 6 ay yüzde 17.12 oranında artırım yapıldı. O tarihte ortalama brüt fiyat 5 bin 465 TL’ye yükselmişti.

Hala yeni toplu mukavele süreci başlarken personellerin ortalama brüt fiyatı toplumsal haklar ve başka yan ödemeler hariç 6 bin 375 TL düzeyinde. Bu da net fiyatta yaklaşık 4 bin 800 TL demek. Metal işkolunda da minimum fiyatın ortalama net fiyattaki hissesi sert biçimde yükselmiş olacak. Mevcut minimum fiyatta yüzde 58 olan oran yüzde 83’e çıkacak.