Türkiye’nin üretim, yatırım, ihracatla kalkınmasını sağlayacak faiz indirimleri, geçen yıl aralık ayında yaşanan kur ataklarıyla kesintiye uğradı. Merkez Bankası’nın (MB), geçen yıl eylül ayında başladığı toplam 500 baz puana ulaşan faiz indirimlerini ekim ve kasım aylarında kredi faizlerine yansıtmaya başlayan bankalar, aralık ayında yaşanan döviz kuru atakları, TL likidite sıkışıklığı ve bankalar ortası rekabet ortamının sürat kazanmasıyla yine üst taşındı. Bu durum hem kredi hem de mevduat faizlerinin yükselmesini beraberinde getirdi.
TİCARİ YÜZDE 25’E DAYANDI
Merkez Bankası’nın bir hafta vadeli politika faizi yüzde 14 düzeyinde olsa da kredi faizleri yüzde 30’a kadar dayandı. Merkez Bankası datalarına nazaran, faiz indirimleriyle 24 Eylül haftasında yüzde 20,45 düzeyinde olan kredili mevduat hesabı (KMH) hariçi ticari kredi faiz oranları, yüzde 18.1’e kadar gerilerken, dövizin sert dalgalandığı 10 Aralıktan itiberen yüzde 19, yüzde 20, yüzde 23 ve 31 Aralık’ta yüzde 24,52’ye yükseldi.
KMH dahil ticari kredi faizlerinde kelam konusu oran yüzde 18.8’i gördükten sonra, 2021’in son haftasında yüzde 24,37’ye tırmandı. Böylece ticari kredide oranlar Temmuz 2019’dan bu yana en yüksek düzeyine çıktı.
TAŞITTA ORANLAR YÜZDE 26,4’A ÇIKTI
Bankaların kullandırdığı tüm kredi kalemleri içinde en fazla artış gereksinimde görüldü. Geçen yıl eylül ayında yüzde 23 düzeyinde olan muhtaçlık kredisi yüklü ortalama yıllık faiz oranı, yıl sonunda yüzde 29,55’e tırmandı. Kelam konusu oran, Haziran 2019’da yüzde 29,66 ile en yüksek düzeyini görmüştü.
KMH dahil oranlar ise yüzde 26 seviyesinde. Taşıt kredilerinde oranlar yüzde 24,7’den yüzde 26,42’ye, tüketicide yüzde 22,3’ten yüzde 26,14’e ulaştı. Böylece Merkez Bankası ile bankalar ortasında faiz makası yaklaşık 10-15 puan açıldı.
MEVDUATTA DA YÜKSEK
Kredilerin yanı sıra mevduat faizleri de yükselişe geçti. Bankalarda üç aya kadar TL mevduat faiz oranları yüzde 18’den yüzde 20,58’e kadar yükseldi. Altı aya kadar vadelide yüzde 14,9’dan yüzde 17,7’ye, bir yıla kadar olanda yüzde 13,9’dan yüzde 19,2’ye, bir yıldan daha uzun vadede yüzde 10.4’ten yüzde 15,7’ye yükseldi. Bankacılık etrafları, mevduata yaşanan artışların fonlama maliyetinin artmasından kaynaklandığını lisana getiriyor.
MÜSİAD LİDERİ: KABUL EDİLEBİLİR DEĞİL
Kredi faizlerinin son periyotta süratli yükselişine iş dünyası da reaksiyon gösterdi. Müstakil Endüstrici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Lideri Mahmut Asmalı, toplumsal medya hesabından yaptığı açıklamada, yüksek faizi, “Sanayicilerin kullanım kapasitelerinin azamî noktaya geldiği ve yeni yatırım imkanları araştırdığı bir periyotta finansman alanında böylesi yüksek faiz oranlarının olması kabul edilebilir bir durum değildir” kelamlarıyla eleştirdi.
SALGIN SÜRECİNDE TEK HANE GÖRÜLDÜ
Ticari kredi faiz oranları, Kovid-19 salgınının birinci açıklandığı Mart 2020’de iktisada dayanak için alınan aksiyon ve kamu bankaları öncülüğünde geri çekilen faiz oranlarının tesiriyle yüzde 8,16’ya kadar gerilemiş ve ağustos ayına kadar tek hanede kalmıştı. Benzeri halde muhtaçlık kredisinde yüzde 8,2, taşıtta yüzde 11,2, konutta yüzde 9, tüketicide yüzde 8,4’e kadar gerilemişti.
TEK DÜŞEN KONUT
Krediler için faiz oranı düşen tek kalem konut oldu. Konut kredisi faizleri eylül ayından bu yana yüzde 17,91 düzeyinden yüzde 17,48’e sonlu da olsa düşüş gösterdi. Merkez Bankası’nın indirim atağıyla konut kredilerinde oranlar kasım ayında yüzde 16,94’e kadar geri çekilmişti.
