Boru Sınırları ile Petrol Taşıma AŞ’nin (BOTAŞ), CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun doğal gaz kısıntılarıyla ilgili tezlerine tek tek yanıt verdi.
1. Endüstriye fahiş artırım yapıldı
KARŞILIK:
BOTAŞ doğal gaz toptan satış fiyatlarını; piyasa şartlarını, ülkenin ekonomik koşullarını, piyasa fiyat istikrarını, Güç Piyasası Düzenleme Kurumu’nun tarife ile ilgili kararlarını ve alım-satım ile işletme masraflarını dikkate alarak mümkün olan en makul düzeyde belirleyerek, doğal gazı tüketiciye sunmaktadır.
2021 yılı başından itibaren Dünya ve Avrupa güç piyasalarındaki tüketicilerin, piyasalarda yaşanmakta olan olağandışı ve harikulâde dalgalanmalara bağlı olarak fahiş güç fiyatlarına maruz kaldıkları kamuoyu tarafından da yakinen bilinmekte olup, bütün dünyada yaşanan yüksek güç fiyatları bugüne kadar tüketicilerimize yansıtılmamıştır.
Avrupa’daki en likit ve derin doğal gaz ticaret merkezlerinden birisi olan TTF’deki (Title Transfer Facility – Hollanda) doğal gaz fiyatları son bir yılda yaklaşık %555 oranında artmıştır.
Ülkemizdeki doğal gaz satış fiyatlarına minimum oranda fiyat artışı yapılmış olup, sanayicimize hala dünya piyasalarındaki en düşük fiyatla doğal gaz arzı yapılarak, sanayicilerimize ucuz güç girdisi sağlanarak desteklenmektedirler.
2. Birtakım tesisleri öncelediler, dağıtım yapılırken ayrımcılık yaptılar
KARŞILIK:
BOTAŞ tarafından 21.01.2022 tarihi saat 08:00 itibariyle konutlar, hastaneler, okullar, üniversiteler, ekmek üreticileri, et/et eserleri, süt/süt eserleri ve ilaç üreticileri vb. öteki ısınma maksatlı gaz kullanımlarında rastgele kesinti/kısıntı olmamasını teminen öncelikle proses-buhar emelli doğal gaz kullanan sanayi ve Elektrik Üretimi Gayesiyle (Hastanelerin ve üniversitelerin elektrik üretim emelli doğal gaz kullanımları hariç olmak üzere) yıllık doğal gaz kullanımı 300.001 Sm3 ve üzeri Hür Tüketicilere rastgele bir ayrım yapılmaksızın tamamında kontratlarında yer alan günlük doğal gaz çekiş ölçüleri %60 ile sonlandırılmıştır.
Güç ve Doğal Kaynaklar Bakanımız ile Sanayi ve Teknoloji Bakanımızın başkanlığında sanayicilerimizle 23 Ocak 2022 tarihinde yapılan toplantıda, sanayicilerimizden gelen doğal gaz kısıntılarındaki muafiyet taleplerine ait olarak sanayicilerimizin kritik bölümlerle ilgili taleplerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımıza iletmesi ve yapılacak değerlendirmeye nazaran gaz muafiyeti sağlanacak kritik kesimlerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızca belirlenerek ETKB’ye iletilmesi ardından endüstride uygulanan doğalgaz kısıntısı konusunda yeni düzenlemelerde bulunulacaktır.
3. İran’ın gaz kesintisi daha da uzayacak.
KARŞILIK:
İran tarafından doğal gaz iletim sınırında meydana gelen bir arıza sebebiyle 20.01.2022 tarihinden itibaren 10 gün mühlet ile gaz arzı sağlanamayacağı bildirilmiştir. Bu süreçte, ülkemiz doğal gaz arz güvenliğinin sağlanmasına yönelik İran tarafında teknik ve üst seviye temaslara başlanmış olup görüşmeler sürdürülmektedir.
4. Türkiye yaz aylarında gaz fiyatları yükselince depolardaki gazı bitirdi.
YANIT:
Türkiye’nin yaz devri doğal gaz talebi uzun periyotlu doğal gaz alım ve satım mutabakatlarımıza bağlı boru ve LNG arz kaynaklarından sağlanmaktadır. Yaz periyodunda doğal gaz depolama tesislerimizde depolama yapılmakta olup her yıl olduğu üzere bu yıl da planlamalarımız kapsamında depolama tesislerimizde azami ölçüde doğal gaz depolanmıştır. Muhtaçlık duyulan günlerde her iki depolama tesislerimizde doğal gaz depolarından gaz kullanımı yapılmaya planlamalarımız çerçevesinde devam edilmektedir.
5. Cumhuriyet tarihinde birinci sefer bu türlü bir olayla karşılaşılıyor.
KARŞILIK:
LNG ve boru sınırı ile sağlanan arz kaynaklarından ülkemize yapılan doğal gaz arzında geçmiş yıllarda da sık sık bilhassa kış devirlerinde kısıntı/kesintiler yaşanmıştır. Bu meselelerin tahlili maksadıyla son yıllarda iletim sınırı, depolama kapasitesi artırımı, LNG ve FSRU terminallerimizin kapasitelerinin artırımı, kompresör istasyonları, Tanap ve Türk Akım sınırı üzere yatırımlarımız tamamlanmıştır.
Son yıllarda LNG ve depolama kapasitelerimiz artırılmasına dair yapılan yatırımlar sonucunda son 5 yılda doğal gazda rastgele bir kesinti/kısıntı uygulaması yapılmamıştır. Fakat ülkemizin tamamında tesirini devam ettiren fevkalâde soğuk hava şartlarına bağlı olarak 73 vilayetimizde rekor doğal gaz tüketimleri yaşanmakta olup, buna bağlı olarak ısınma maksatlı evsel tüketimler %60 oranında artmış ve ayrıyeten İran arz kaynağında da kesinti yaşanması ile birlikte doğal gazda bu devirde kısıntı yapılması muhtaçlığı ortaya çıkmıştır.
6. BOTAŞ’ın İran’a borcu olduğu için bu türlü bir kesinti yapıldı.
KARŞILIK:
Bu sav büsbütün gerçek dışıdır. BOTAŞ’ın İran da dahil olmak üzere hiçbir gaz tedarikçisine borcu bulunmamaktadır.
7. İran tarafından gaz verildi, lakin Türkiye tarafında sorun olduğu için gaz akışı sağlanamıyor.
YANIT:
Ülkemize Gürbulak Giriş Noktasından İran Ulusal Gaz Şirketi (NIGC) tarafından sağlanan doğal gazın alınması için konseyi bulunan tüm basınç yükseltme istasyonları emre amade olup çalışır durumdadır. Türkiye tarafında gaz akışının sağlanması konusunda rastgele bir sorun yoktur. Lakin, İran tarafından gerekli doğal gaz teslimat basıncı ve akış sağlanmamaktadır.
8. Gerekli alt yapı çalışmaları yapılmadı.
YANIT:
BOTAŞ’ın alt yapı yatırımlarında rastgele bir eksiklik kelam konusu olmayıp, bütün kompresör istasyonları, tesislerimiz ve ekipmanlarımız emre amade hazır durumdadır. Bu kapsamda, 2050 yılına kadar BOTAŞ Master Planını hazırlamıştır. Şimdiye kadar yapılan ek yatırımlarımız aşağıda sunulmuştur.
TANAP: 17.3 milyon m3
Türk Akım: 48 milyon m3
Dörtyol Fsru: 21milyon sm3 pik 28 milyonsm3
Marmara Ereğlisi send out kapasite artımı 18 milyon sm3 den 37 milyon sm3’e çıkarıldı (Depolama kapasitesi 160 milyon sm3)
Saros FSRU 21milyon sm3 pik 28 milyonsm3 (Yapım aşamasında)
İletim arz güvenliği için afyon seçköy dgbh 280 km 40 inch
Tesir fsru 21milyon sm3 pik 28 milyonsm3 (özel sektör)
Aliağa Ege gaz LNG Terminali send out kapasite artımı 16 milyon sm3 den 40 milyon sm3’e çıktı (özel sektör) ((Depolama kapasitesi 170 milyon sm3)
Mucur Kompresör İstasyonu zıt tarafa, doğu tarafına basması için gerekli borulama ve vana çalışmaları yapıldı.
Doğubeyzatıt, Hanak ve Sivas Kompresör istrasyonlarına ek üniteler eklendi
Bismil Bingöl dgbh iletim güvenliği için yapıldı (20 inch 120 km)
Aliağa pig-Üçpınar pig dgbh (36 inch-16 km)
Demirciler Düzce- Adfapazarı dgbh (20 inch-155 km)
Tuzgölü dg depolama 1 bcm den 5.4 bcm’e kapasite artımı send out kapasitesi 40 milyon sm3 den 80 milyon sm3’e kapasite artırımı
Silivri dg depolama 2,8 bcm den 4,6 bcm’e depolama kapasitesi artımı ve send out kapasitesi 25milyon sm3 den 75 milyon sm3’e kapasite artırımı
9. Üreticiler, endüstriciler, ihracatçılar son anda bilgilendirildi. BOTAŞ daha evvelden de biliyordu.
KARŞILIK:
Bu mevzudaki tez gerçeği yansıtmamaktadır. 19 Ocak 2022 tarihi itibariyle EPİAŞ şeffaflık platformu ve BOTAŞ Elektronik Bülten Tablosu aracılığıyla İran Ulusal Gaz Şirketi’nin 20 Ocak 2022 tarihi itibariyle 10 gün mühletle gaz arzı yapmayacağı ilan edilmiştir. Ayrıyeten, BOTAŞ tarafından 19 Ocak 2022 tarihinde kısıntı/kesinti uygulanacak tüm müşterilerine gönderilen yazı ile 20 Ocak 2022 saat 08:00 itibariyle kısıntı/kesinti yapılacağı bildirimi yapılmıştır.
10. Endüstricinin taleplerine kulak tıkadılar.
YANIT:
Güç ve Sanayi Bakanlıklarınca 23 Ocak’ta yapılan toplantıda, sanayicilerimizden gelen doğal gaz kısıntılarındaki muafiyet taleplerine ait olarak sanayicilerimizin kritik dallarla ilgili taleplerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımıza iletmesi ve yapılacak değerlendirmeye nazaran gaz muafiyeti sağlanacak kritik kesimlerin belirlenmesi ile doğalgaz kısıntısı konusunda yeni düzenlemelerde bulunulacaktır.
