JP Morgan Chase Türkiye Başekonomisti Yarkın Cebeci BloombergHT yayınında Merkez Bankası’nın faiz kararı ve para siyaseti patikasını yorumladı.
“Beklentiler konusunda son periyottaki gelişmelere ve siyaset kararlarına baktığımızda aslında piyasa da biz de hiçbir şeye şaşırmayacak duruma geldik. Şaşırtan bir karar herhalde faiz artırımı olurdu. Son devirde faiz kararları biraz ekonomik temellerden ayrışmış üzere duruyor. Bilemiyorum, çok değerlendirmesi kolay değil maalesef baktığımız vakit ki açıklamada notunda da belirtiliyor. Hem arz kaynaklı hem talep kaynaklı fiyat artışları görülüyor. Yurt dışında merkez bankaları daha dikkatli, enflasyonun daha uzun mühlet yüksek kalacağını söylüyorlar fakat Merkez Bankası şu ortamda hala faizi indirecek alanı olduğunu belirtip bu alanı kullandığını söyledi. Herhalde bir bildiği vardır.
Kümülatif faiz kararlarının sonuçlarına bakacağız tabiri var. Bu cins bir kelam aslında faizleri artırdıktan sonra söylenen bir kelam yani enflasyonun bundan sonra ne kadar yükseleceğine bakıp bir karar verecekler herhalde fakat ben ne demek istendiğini tam olarak anladığımı söyleyemem. ‘Bu devirde fiyat istikrarının sürdürülebilir yerde yine şekillenmesi maksadıyla geniş kapsamlı siyaset çerçevesi gözden geçirme süreci yürütülecektir’ tabiri kullanılmış. Burada geniş kapsamlı siyaset çerçevesi derken neyi kastettiği konusunda hiçbir fikrim yok. Merkez Bankası’nın bunu açıklaması gerekiyor bence. Yeni bir siyaset mı geliştirecekler yeni bir deneye mi kalkışacaklar hakikaten bilmiyorum. Maalesef şöyle bir durum oldu. Evvelce faiz kararlarından sonra bana yatırımcılardan 20-30 soru gelirdi. Burada ne demek istiyor burada bir nüans var katılıyor musun üzere. Bugün gelen soru sayısı sıfır. Münasebetiyle bakıp göreceğiz ancak bu açıklamalara kimse de çok fazla değer vermiyor üzere.”
Piyasanın 3 ay sabredeceği konusunda kuşkularım var
“Son devirdeki para siyasetini mevcut makroekonomik ortamla birlikte objektif olarak değerlendirdiğimizde güya 3 ay bekleyeceğiz, enflasyonda bir sıçrama olmazsa devam edeceğiz demek istiyor olabilir fakat ben 3 ay beklenip beklenmeyeceği konusunda da çok güçlü bir fikre sahip değilim. Geçtiğimiz aylarda da bu siyaset rehberliği denen cümlelerde çok sık değişiklikler oldu. Aslında bu kadar sık değişmemesi lazım bu cümlelerin. Öteki yerlerde bu cümlelerin içindeki bir sözün değişmesini biz saatlerce yorumlayabiliyorken cümlenin tamamının değişmesi çok uygun olmuyor. Çünkü cümlenin tamamı bu ay değiştiyse gelecek ay da değişebilir. Münasebetiyle gelecek ay faiz indirimi olmayacak diyemiyorum ben şu anda. Tabi objektif olarak okursanız 3 ay bir şey yapmadan izleyeceğiz o sırada dersimizi çalışacağız ondan sonra karar vereceğiz. 3 aylık piyasadan müsaade istiyormuş üzere değerlendirdim ben bunu. Değerlendirip 3 ay içinde diğer bir yönlendirme yapacaklar diye düşünüyorum lakin bu volatilite altında piyasa Merkez Bankası’nın oturup başını toparlayıp düşünmesine 3 ay müsaade eder mi, o bahiste kuşkularım var.”
Piyasaya en güçlü sinyali faizle yollarsınız
“Diğer para siyaset araçlarının kullanılması mümkün olur mu konusunda Türkiye’deyiz biz olması mümkün zira bunların hepsi daha evvel yapıldı. Yapılmaz demek saf dillilik olur bence. Son periyottaki telaffuz ‘Biz para siyasetini kolaylaştıracağız sürprizlerden kaçınacağız’ telaffuzuydu şayet bu telaffuzda ısrarcı olurlarsa tabi öbür siyaset araçlarını kullanmamaları gerekir. Yani bu işin yolu faizdir zira en güçlü halde piyasaya sinyali faizle yollarsınız. Onun dışındaki araçlarla vakit kaybederseniz kredibilite kaybedersiniz. Münasebetiyle bu türlü bir şey olmaz diyemiyorum lakin inşallah olmaz diyorum.”
İktisat bilimiyle uyumlu siyasetler uygulanırsa toparlanma çok süratli olur
“Yabancı yatırımcının mevcut kaidelerde Türkiye’ye yatırım yapma iştahı olduğu söylenemez. Ne olduğunu biz anlamakta zorluk çekerken 80 ülkeye bakan bir portföy yöneticisini düşünün herkesin gittiği patikanın tam zıddı tarafa giden bir ülkeden bahsediyoruz. Bu ülkeye yatırım yapılması kısa vadede çok kolay görünmüyor. İnşallah yanılıyorumdur. Natürel kimi finansal yatırım araçlarının fiyatları birtakım şahıslar için gereğince düşük düzeye gelmiş olabilir, orada birtakım yatırımlar görülebilir lakin genel manada süratli bir halde yabancı yatırım çekmek istiyorsanız daha öngörülebilir daha iktisat teorisine uygun adımlar atılması gerekiyor. Ne vakit yatırım gelir diyorsanız bu adımlar atıldığında gelir. Sonuç olarak baktığınızda Türkiye iktisadı hala çok güçlü bir iktisat çünkü dayanıklılığının altında bu gücü yatıyor. Aslında herkes bunu takdir ediyor. Kimse şu anda Türkiye’nin özel bölümünden çok rahatsız değil ki geçtiğimiz periyotta yaşananlara nazaran bu çok kıymetli bir fark. Geçtiğimiz periyotta bana kriz senaryolarıyla çok farklı sorular geliyordu fakat beşerler gördüler. Türkiye yıllardır meşakkatli devirlerden geçiyor bu devirde ne kamu dalında ne özel kesimde çok önemli bir sorun olmadı. Bu da iktisadın ne kadar uygun çalıştığını Türkiye’de gerçek bir iktisat olduğunu gösteriyor. Sonuç olarak birçok gelişmekte olan iktisat daha çok portföy yatırımların olduğu iktisadı aşikâr eserlere dayalı olan ülkeler. Türkiye bu türlü değil, Türkiye çok güçlü bir altyapıya sahip. Yalnızca siyasetlerin daha öngörülebilir olması gerekiyor ve iktisat bilimiyle daha uyumlu olması gerekiyor. Bu çeşit siyasetler uygulanırsa toparlanma çok süratli olur ondan hiçbir kuşkum yok benim” sözlerini kullandı.
