
Stokçuluk tabirin aslen ceza kanununa yabancı bir terim olduğunu belirten Keçelioğlu,
“Ceza hukuku açısından bakacak olursak bizim stokçuluk dediğimiz tabir ceza kanununa yabancı bir tabir. Bizim ceza kanunumuz stokçuluk diye bir tabiri öngörmemiş ve düzenlememiş fakat bu bahse bütünüyle yabancı olduğu manasına gelmiyor. Bizim kanunumuzun 240. Hususu diyor ki ‘Belli bir mal ve hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir gereksinimin ortaya çıkmasına neden olan kişi 2 yıla kadar mahpus cezasıyla cezalandırılır’ ancak stokçu tabiri ceza kanunu açısından kullanılmış bir tabir değil. Lakin bizim müeyyideler sistemimize baktığımızda hukuka alışılmamış fillere yalnızca ceza kanununda karşılaşmıyoruz. Stokçu bizim yaptırım sistemimize yabancı bir kavram değil. Bunu biz perakende ticaretinin düzenlenmesi hakkındaki kanun ve bu kanuna uygun bir halde çıkarılan perakende ticaretin düzenlenmesi hakkındaki yönetmelik ve haksız fiyat kıymetlendirme yönetmeliğinde görüyoruz.
Bu haksız fiyat kıymetlendirme yönetmeliğinde stokçuluk tanımlanmış. Şu biçimde tanımlamış yönetmelik ‘Olağanüstü hal, afet ve ekonomik dalgalanma periyotlarıyla öteki acil durumlarda üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin piyasada darlık yaratan ve piyasa istikrarını ve özgür rekabeti bozan faaliyetleriyle tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyen her türlü faaliyet stokçuluk olarak düzenlenmiş lakin bunun içinde olağan fevkalâde hal olması afet ve ekonomik dalgalanma devirleri ve başka acil durumların kelam konusu olması lazım bunu dışındaki yapılan faaliyetler hukuk sistemi açısından stokçuluk olarak düzenlenmemiş” dedi.
Hangi aksiyonun stokçuluğa gireceği ve buna kimin karar vereceği konusuna da açıklık getiren Keçelioğlu, “İhtiyacı olduğu için alıp kullananlar stokçu olarak tanımlanamaz lakin üretici tedarikçi yahut perakendeciyse ve bu faaliyeti aracılığıyla yüksek kar peşindeyse yahut bunun dışında sıradan ekonomik faaliyetleri dışında aşikâr bir gayeyle hareket ediyorsa bu faaliyetler stokçuluk faaliyetleri içinde kalır. Ceza kanunu bakımından bunların uygulanması, kimin stokçu olduğu yahut kimin stokçuluk faaliyeti içerisinde değerlendirileceği sorunu genelde uygulamada bilhassa uzmanlar tarafından belirlenen faaliyetler olarak ortaya çıkıyor. Yeni kanun teklifinde haksız fiyat kıymetlendirme yönetmeliğiyle alakalı onu temel alan kanun hususunda bir değişiklik yapılıyor. Haksız Fiyat Kıymetlendirme Heyeti şayet idari para cezası verecekse onu kendi uzmanları yahut gerekiyorsa yeniden uzman incelemelerine başvurarak yapılan faaliyetin stokçuluk yahut fahiş fiyat artışı faaliyeti içerisine girip girmediğini konseyin kendisi karar vermesi lazım. Şayet ceza hukuku kanunu bakımından yani hakimin savcının polisin işin içerisinde olduğu sonucunda bir mahpus cezasının kelam konusu olduğu bir faaliyet, bir ceza mahkemesi yargılaması kelam hususuysa orada uzmanlara başvurulacak yok şayet yalnızca para cezası kelam mevzusuysa bunu heyetin kendisi karar verecek.
Stokçuluk kavramının ya da cezaların kapsamının nasıl genişletileceği ya da daraltılabileceği konusuna da değinen Keçelioğlu,
“Hapis cezası kelam hususuysa bu ceza kanununda düzenlenmiş ancak idari para cezası kelam hususuysa o vakit kabahatler kanununda yapılacak bir değişiklikle değiştirilir. Ceza ölçüsünü kanun belirleyecek lakin neyin fahiş fiyat artışı neyin stokçuluk olduğuna yönetim düzenleyici süreçleriyle karar verilebilir. Bu kapsamda tabi Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kararlarla ilgili yönetmelikler bildiriler ile kapsam genişletilebilir yahut daraltılabilir. Bu istikametten rastgele bir mani yok.
Bu cezaların artışı konusunda ilgili kanun diyor ki bu cezaları belirlerken işlenen fiilin yüküne, haksızlık içeriğine, işletmenin çeşidine, büyüklüğüne, bulunduğu dala, elde edilen menfaate ve kişinin daha evvel bu fiili işleyip işlemediğine bakın. Bunların hepsine bakarak verilecek bir karar.
Cezaların caydırıcı olup olmadığı konusunda alt ve üst hudut içerisinde buna nazaran ilgili heyetin karar vermesi bekleniyor. Caydırıcılık kelam konusu olduğunda cezanın ölçüsünden daha çok müeyyidenin kurumsallaşması kurumlaşması deriz ona her cürüm işlenildiğinde kanunda öngörülen yaptırımların her seferinde herkese uygulanmasıdır temel caydırıcı olan. Münasebetiyle yalnızca ölçü ile ilgili bir sorun değil. Müeyyidenin kurumlaşması ile ilgili bir meseledir caydırıcılık. Bunun değerlendirmesi yapılır müeyyideler uygulanır buna karşın elde edilen menfaat ölçüleri o kadar yüksektir ki mevcut cezalar bunu karşılamaz caydırıcı olmaz bu durumda yine kıymetlendirme yapılması gerekir. Şu anda yapılan yeni kanun teklifi bu biçimde hazırlanıyor mevcut kanunlar yetersiz gördüğü için yeni cezalar hazırlanıyor” yorumunu yaptı.









