Türkiye’nin beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü’nde su seviyesindeki azalma ve kıyıdan çekilme durumu giderek artmaktadır. Son yıllarda yaşanan bu olumsuz gelişmeler, özellikle sanayileşme, tarımsal sulama ve iklim değişikliği gibi faktörlerin birleşimi ile hız kazanmıştır.
Bursa Uludağ Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Efsun Dindar, “İznik Gölü civarında hem sanayileşme hem de ciddi bir tarımsal faaliyet söz konusu. Dolayısıyla İznik Gölü de bu amaçla uzun yıllardır kullanıma maruz kalıyor” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Son Yağışlar Yetersiz Kaldı
Bölgedeki yağışların azalmış olması, göldeki su seviyesinin yükselmesi için yeterli olmamaktadır. Dindar, “Yağışların bu su bütçesini tamamlama konusunda yeterli olmadığını görüyoruz” ifadesini kullanarak, kuraklığın etkilerini vurgulamıştır.
Geçmişte büyük teknelerin yanaştığı iskeleler, günümüzde sudan metrelerce uzakta kalmış durumdadır. Örneğin, Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen “Akşemseddin” adlı yolcu gemisinin yanaştığı Orhangazi İskelesi, 2015-2018 yılları arasında suyun içindeyken, şimdi kıyıdan 200 metre uzağa düşmüştür.
Gölün Ekosistemine Etkileri
İznik Gölü’nün biyoçeşitliliği ve ekosistemi üzerinde de olumsuz etkiler gözlemlenmektedir. Prof. Dr. Dindar, “Bugün baktığımız zaman aslında sular altında kalan pek çok arkeolojik yapının bile çekilmeyle ortaya çıktığını görüyoruz” diyerek durumu özetlemiştir.
“Su belli bir seviyenin altına düştüğünde gölün toparlanması yalnızca bir yıl ya da mevsimdeki yoğun yağışla mümkün değil.”
Gölün beslenme kaynakları arasında yer altı suları ve dereler de bulunmaktadır. Ancak son yıllarda bu kaynakların da azalması nedeniyle su seviyesine katkıda bulunamamaktadır.
Tarımsal Faaliyetlerin Etkisi
Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş ise göldeki balık popülasyonunun azaldığını belirtmektedir. Bektaş, “Tarımsal faaliyetlere bağlı gübre ve ilaçlardan kaynaklı sazlık alanın içerisinde zehir birikiyor” diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekmiştir.
Sonuç olarak, İznik Gölü’nün geleceği için acil önlemlerin alınması gerektiği ifade edilmektedir. Prof. Dr. Efsun Dindar, 2027 itibarıyla uygulanacak yeni eylem planında tarımda ve sanayide su kullanımının daha etkin yönetilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
