Balıkesir’in Havran ilçesinde yer alan Andık Mağarası’nda gerçekleştirilen kazılarda, Havran siyah incirine ait 8 bin yıllık kalıntılar bulundu. Bu önemli bulgu, bölgenin tarihine ışık tutuyor ve incirin geçmişten beri burada yetiştiğini gösteriyor.
Andık Mağarası, İnönü Mahallesi’ne yaklaşık 2 kilometre mesafede bulunan Kocaçal Tepe’nin İnboğazı mevkiinde yer alıyor. Mağara, 1949 yılında Prof. Dr. Kılıç Kökten tarafından keşfedilmişti. Kazı çalışmaları, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Derya Yalçıklı ve ekibi tarafından yürütülüyor. Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi Müdürlüğü, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve Havran Belediyesi’nin destekleriyle gerçekleştiriliyor.
Sabahın erken saatlerinde kazı evinden yola çıkan ekip, arazi aracıyla Kocaçal Tepe’ye ulaşıyor. Ekip, araçtan indikten sonra su yüklerini eşeğe taşıyarak mağaraya doğru yürüyüşe geçiyor. Zorlu bir arazide tek sıra halinde ilerleyen ekip, nihayet 59 metre derinliğe sahip mağaraya ulaşarak kazı çalışmalarına başlıyor.
Kazı Çalışmalarında Geçmişin İzleri
Mağara içerisindeki titiz çalışmalarla geçmişin izleri gün yüzüne çıkarılıyor. Burada birçok seramik kap ile taş ve kemikten yapılmış çeşitli aletler bulunuyor. Ayrıca mağaranın duvarında bir dağ zirvesi ve leopar figürünü içeren resimler de dikkat çekiyor.
“Bu yılki çalışmalar kapsamında coğrafi işaretli Havran siyah incirinin varlığının milattan önce 6300 yılına kadar uzandığını tespit ettik.”
Kazı Başkanı Prof. Dr. Derya Yalçıklı, mağaranın uzun bir tarihsel süreçte kullanıldığını belirtti. Giriş kısmının hem depolama hem de ritüel amaçları için değerlendirilmiş olabileceğini ifade eden Yalçıklı, “Mağara, özellikle Erken Tunç Çağı’ndan Geç Tunç Çağı’nın ortalarına kadar aktif olarak kullanıldı,” dedi.
İncir Kalıntıları ve Tarihi Önemi
Prof. Dr. Yalçıklı, Neolitik Dönem’e ait ürünlerin kalıntılarını da bulduklarını dile getirdi. Bu kapsamda Havran siyah incirinin karbonlaşmış kalıntılarına ulaştıklarını kaydeden Yalçıklı, “İncirin kalıntıları TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nde yapılan Karbon-14 testine göre milattan önce 6300 yılına tarihlendi,” şeklinde konuştu.
“Havran’ın meşhur inciri aslında Neolitik Dönem’den beri bölgede var.”
Yalçıklı, kazılarda ayrıca arpa ve buğday gibi diğer tarım ürünlerinin de bulunduğunu belirterek, “İncir çok iyi korumuş ve sayısı da oldukça fazla; bu durum o dönemde beslenme için önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor,” ifadelerini kullandı.
Havran Belediye Başkanı Emin Ersoy ise kazı çalışmalarına destek verdiklerini vurguladı. İnci kalıntılarının bulunmasının kendilerini mutlu ettiğini belirten Ersoy, “Her yıl çok eski dönemlere ait değerler keşfedilmektedir,” diye ekledi.
