Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Stratonikeia Antik Kenti’nde yer alan Roma Hamamı’nın geçmişine dair önemli bulgular gün yüzüne çıkarıldı. Ankara Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Pamukkale Üniversitesi’nin jeoloji ve arkeoloji bölümlerinden araştırmacılar, bu yapının tarihsel süreçteki onarım ve çöküş öyküsünü detaylandırdı.
Yapılan çalışma, Roma Hamamı’nın mimari evriminin bölgedeki büyük depremlerle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koydu. Araştırma sonuçları, hamamın soğukluk bölümü olan Frigidarium ve hemen yanındaki Palaestra alanlarından alınan tuğla, harç ve kuvars örneklerinin incelenmesiyle elde edildi.
Tarihsel Depremler ile İlişki
Bu örnekler, optik uyarmalı lüminesans yöntemiyle tarihlendirildi. Elde edilen veriler, arkeolojik tabakalanma, yapıdaki çökme izleri, bölgenin tarihsel deprem kayıtları ve kazılarda bulunan sikkelerle değerlendirildi. Bayesyen istatistiksel modelleme kullanılarak bu veriler birleştirildi.
“Büyük Girit Depremi’nden sonra kentin onarım sürecine girdiği tahmin ediliyor.”
Araştırmanın bulguları, Frigidarium’un yaşam döngüsünde üç temel dönem belirledi. İlk büyük inşa evresi Roma İmparatorluğu dönemine tarihleniyor; bu da MS 1. yüzyılın sonları ile 2. yüzyılın başlarını kapsıyor.
Onarımlar ve Yeniden Yapılanma
Daha sonraki döneme ait kapsamlı bir onarım sürecinin ise MS 365 ile 499 yılları arasında gerçekleştiği tespit edildi. Olasılık dağılımının en belirgin noktası MS 375 civarında yoğunlaşıyor. Bu durum, Doğu Akdeniz’de geniş çaplı etkiler yaratan MS 365 Büyük Girit Depremi sonrasında Stratonikeia’da yeniden yapılanma sürecinin yaşandığını düşündürüyor.
Kazılarda yıkım tabakasının altında bulunan MS 613 tarihli sikkeler, Frigidarium’un son büyük çöküşünün tarihlendirilmesinde kritik bir ipucu sağladı. Çöküş zaman aralığının MS 613 ile 850 yılları arasında daraldığı belirlendi.
“Çöküş için hesaplanan zaman aralığı MS 613 ile 850 arasına daraldı.”
Anıtsal İşlevini Kaybetti
Araştırmacılar, Frigidarium’un anıtsal işlevini erken 7. yüzyıldaki büyük bir sismik olaydan sonra kaybettiğini öne sürdüler. Palaestra’nın güneyindeki sütunların devrilmesi ve çökmüş mimari elemanlar, ani yıkım sürecine dair önemli veriler sağlıyor.
Bu çalışma, Roma Hamamı’nın sadece belli bir tarihte inşa edilip yıkılan bir yapı olmadığını; aynı zamanda yüzyıllar boyunca doğal afetlere maruz kalan, onarılan ve sonunda anıtsal işlevini kaybeden bir kent yapısı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bilimsel Verilerin Önemi
Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Eren Şahiner, araştırmalarının antik kentlerin doğal felaketlerle nasıl başa çıktığına dair önemli bilgiler sunduğunu belirtti. Şahiner, “Doğru soruyu sorabilirsek cevabı doğa bize veriyor” diyerek çalışmalarının bilim dünyasına katkısını vurguladı.
Tarih öncesi dönemlerden itibaren antik kentlerin yaşadığı doğal afetlerin toplumsal değişim üzerindeki etkileri üzerine yapılan bu araştırma, geçmişteki olayların günümüze nasıl ışık tuttuğunu gösteriyor.










