Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) öncülüğünde gerçekleştirilen uluslararası bir proje, yapay zeka destekli robotik sistemler aracılığıyla bal arılarının tozlaşma faaliyetlerini artırmayı ve böylece tarımsal üretkenliği yükseltmeyi hedefliyor.
Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, Türkiye, İngiltere, Çek Cumhuriyeti ve Avusturya’dan bilim insanlarının katılımıyla yürütülüyor. Proje kapsamında “RoboRoyale” adı verilen sistemle arı kolonilerinin robot teknolojileriyle desteklenerek bitkilerin tozlaşmasına daha fazla katkı sağlaması amaçlanıyor.
Arıların Rolü ve Sürdürülebilirlik
Bal arıları, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu canlılar, çiçekler arasında polen taşıyarak bitkilerin döllenmesini ve meyve ile tohum oluşumunu sağlıyor. Bu nedenle arıların tozlaşma faaliyetleri, hem tarımsal ürünlerin verimliliği hem de doğal ekosistemlerin devamlılığı açısından son derece önemlidir.
ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezi (ROMER) tarafından yürütülen projede, arıların polen toplama uçuşlarını artırmak için çeşitli stratejiler geliştirilmekte. Bu çalışmalar çerçevesinde arıların kovana taşıdığı polen miktarının kontrollü bir şekilde sınırlandırılarak daha fazla polen toplamaları teşvik edilecektir.
Mikro Robotik Sistemlerin Kullanımı
Proje kapsamında geliştirilen mikro robotik sistemler, polenin arı kolonileri için önemli bir protein kaynağı olduğunu göz önünde bulundurarak kraliçe arının beslenmesine destek verecek. Yapay zeka destekli kameralar sayesinde kraliçe arının hareketleri ve yumurtlama davranışları sürekli olarak izlenecek. Ayrıca işçi arıların üstlendiği bazı görevlerin de bu mikro robotlarla yürütülmesi planlanıyor.
“Eğer ki biz arıları daha çok tozlaşmaya yönlendirebilirsek tarımsal üretimi de artırmamız olası olacaktır.”
Projenin yürütücüsü ODTÜ ROMER’den Doç. Dr. Erol Şahin, araştırma ekibinin tarımsal üretimi artırmayı hedeflediğini belirtti. Şahin’e göre arılar, bitkiler üzerindeki tozlaşma faaliyetleriyle dolaylı yoldan meyve oluşumuna katkıda bulunuyorlar.
Kraliçe Arının Önemi
Erdem, kraliçe arının kovan içerisindeki hayati rolüne dikkat çekerek, kraliçe arının yüksek protein gerektiren arı sütü ile beslendiğini ifade etti. Projede, protein girişinin kısıtlanması halinde kraliçe arının sağlığını korumaya yönelik mikro robotik sistemlerle beslenme desteği sağlanacak.
Mikro robotlar aracılığıyla kraliçe arıya temiz arı sütü verilerek hem koloninin sağlığı korunacak hem de tarımsal üretkenlik artırılacaktır. Erdem’in belirttiğine göre bu süreçte işçi arılara zarar vermeden çalışmak önemli bir zorluk teşkil ediyor.
Yapay Zekanın Rolü
Erdem, projenin prestijli bir dergide yayımlandığını bildirerek yapay zekanın projede aktif şekilde kullanıldığını vurguladı. Kraliçenin izlenmesi, petek gelişiminin takibi ve kovan içindeki arı sayısının belirlenmesi gibi işlemler tamamen yapay zeka tabanlı algoritmalarla gerçekleştiriliyor.
“Projemizi başarıyla tamamladığımızda daha az sayıdaki arı kolonisiyle daha fazla tarımsal verim elde etme imkânına ulaşacağız.”
Böylelikle gıda fiyatlarında düşüş sağlanabileceği öngörülüyor. Projenin temel amacı ise tarımsal verimliliği artırmak olarak belirlenmiş durumda.
