Merhaba çok değerli vatandaşlarımız, sağlık ve sıhhatli günleri dilerim. Kartepe Bülteni Haber Portalı’nda yazılarıma başlıyorum, Sizlere yapacağım bilgilendirmeleri okumanızı şiddetle tavsiye ederim. Özellikle COVID-19’un dünyadaki ve ülkemizdeki sarsıntısı şu günlerde çok artmış bulunmakta. İş yeri hekimi olarak, şu iki güzel sözle yazıma başlamak istiyorum:
Akıldan iyi zenginlik, sağlıktan kıymetli şey yoktur. (Türk Atasözü)
Ulusların sağlığı, zenginliklerinden daha kıymetlidir. (Will Durant)
COVID19 ile Diğer Üst Solunum Yolu Hastalıkları Arasındaki Fark
İnsanlık tarihinin belki de en ciddi salgınlarından biri ile karşı karşıyayız. Sebebi tam olarak anlaşılamamış bir virüs bütün dünyayı sardı ve hala etkisini sürdürmeye devam ediyor. Çalışma hayatımızdan tutun da sosyal hayatımıza kadar her alanda bizi kısıtlayan bu virüs ile mücadelede en önemli olan silahımız olan aşı üzerine çalışmalar da son sürat devam ediyor.
COVID-19, aslında daha önceleri insanda hastalık yapmayan Corona Virüsü sınıfındaki bir virüsün değişikliğe uğramış haline verilen isimdir ve artık insanlarda da hastalık yapmaya başlamıştır. Olay, Çin’in Wuhan şehrinde ilk duyulduğunda çok da ciddiye alınmamıştı ancak zaman içinde hızlı bir yayılım ile önce Avrupa ülkelerinde, sonra da dünya genelinde yayıldı. Ülkemizde ise mart ayından itibaren görülmeye başlandı.
Önceleri ateş, öksürük ve halsizlikle başladığını düşündüğümüz COVID-19 hastalığının zaman içinde aslında belirti vermeden de atlatılmış olabileceğini anladık. İşyerlerimizde koruyucu tedbir olarak ateş ölçümleri yapmaya başladık ancak bu hastalıkta “ateş” belirtisi şart değildi. Ateş olmadan, hafif bir öksürük veya kırgınlık hissi de tek başlarına COVID-19’u işaret edebiliyor.
COVID-19’dan Korunma
Virüs, herhangi bir tedbir almamış ve aynı ortamı paylaşan kişiler arasında hızla yayılabilmektedir. Özellikle hasta olan kişilerin ağız ve burun yoluyla dışarı attığı hava içindeki mikroplar ile virüs çalışanlar arasında hızlı şekilde yayılmaktadır. Bu durumun önüne geçebilmek için özellikle işyerlerinde ve mümkünse sosyal hayatımızın her anında mutlaka maske takmamız gerekir. Maske varsa bizdeki virüsleri dışarı yaymamızı engellerken, aynı zamanda dışardan gelecek olan virüsleri engelleyeceği için etkin bir korunma yöntemidir.
Ağız ve burundan yayılması muhtemel virüslerin etkin şekilde havada kat edeceği mesafe de yayılım için önemli bir parametredir. Bu nedenle yayılımı engellemek için, kişiler arası sosyal mesafenin 2 metreden fazla olması gerektiği tespit edilmiştir. Virüsün bir kişiden diğerine bulaşabilmesi için kişiler arası mesafenin 1.5-2 metreden az olması gerekmektedir. Bu yüzden her kim olursa olsun, görüşüp konuştuğumuz kişilerle aramızdaki mesafenin korunmasını sağlamalıyız.
Virüsün temasla bulaşması durumu da tabii ki göz ardı edilmemelidir. Fark etmeden ağzımıza veya burnumuza götürdüğümüz elimizle, virüsü dokunduğumuz yerlere veya dokunduğumuz kişilere de bulaştırmış oluruz. Tam tersi bir durum ise, dokunduğumuz yerde eğer daha önce bir virüs kalmışsa yine elimizi ağız, burun veya gözümüze götürdüğümüzde hastalığa yakalanma ihtimali doğururuz. Dolayısıyla ellerin mutlaka 20 saniye bol su ile sık sık yıkanması, eğer yıkanamıyorsa el dezenfektanı ile temizlenmesi gerekir.
Virüsten korunmak için sosyal mesafe- maske- el hijyeni üçlüsü yanında düzenli ve iyi beslenme ile uyku da çok önemlidir. Eğer kendimizde COVID-19 olduğundan şüpheleniyorsak, öncelikle kendimizi izole etmeli ve bir an önce en yakın sağlık kurumuna müracaat etmeliyiz.
COVID-19 Bulaşma İhtimali
Devlete ait sağlık kurumlarında, COVID-19 semptomları ve şüphesi bulunan herkese ÜCRETSİZ olarak test yapılmaktadır. Test yaptırmak için yalnızca şüpheleniyor olmanız yeterli değildir, aynı zamanda bariz bir belirtinizin de olması da gerekmektedir. Test verildikten 12- 24 saat içinde sonuçlar ‘e-nabız’ sistemine düşmektedir. Her birey, sonucunu sadece kendisi görebilir. Hastane, COVID-19 ile ilgili bir belge vermez. Eğer sonuç negatif çıkarsa birey normal hayatına devam edebilir ancak pozitifse 10 gün boyunca karantinada kalması gerekir. Çalışanlar için rapor, sistem üzerinden otomatik olarak düşer. Bazı durumlarda rapor düşmese bile aile hekimliği veya işyerinden destek alınabilir. Raporlama ve filyasyondan İlçe Sağlık Müdürlükleri yetkilidir. Pozitif çıkan çalışan, testi verdiği günden önceki 7 gün öncesine kadar yakın temasta bulunduğu kişilerin isimlerini filyasyon ekibine bildirmekle yükümlüdür.
Yakın temas şu şekilde tanımlanır: Aynı ortamda maskesiz 15 dakikadan daha fazla vakit geçirmek, aynı evde yaşamak vb..
Eğer daha önce aynı ortamda bulunduğunuz birisinin sonradan COVID-19 testinin pozitif geldiğini öğrendiyseniz, temas ettiğiniz günden itibaren 14 gün boyunca kendinizi izole etmelisiniz. Eğer çalışıyorsanız bu durumda raporlu sayılmanız için temas ettiğiniz kişinin sizi filyasyon ekibine bildirmiş olması gerekmektedir. Bildirmediyse rapor alamayabilirsiniz. Aile hekimleri rapor vermek zorunda DEĞİLDİRLER! İşyerinizle durumu görüşerek bir çözüm üretebilirsiniz. İşyerleri bu tip “yakın temaslı” olgularını iyi yönetiyor olmalıdırlar. Aksi takdirde bu kişilere direk test yapılmadığı ve ne zaman COVID-19 gelişeceğini ön göremediğimiz için eğer bu kişilerde COVID19 olma durumu olursa, işyerinde diğer çalışanlara oldukça fazla yayacaktır ve bu da ilgili işyeri için ciddi ve en az 10ar günlük iş gücü kaybı demektir.
COVID-19 Yönetimi
COVID19, tek başına Devlet veya tek başına işyerleri tarafından yönetilebilecek bir salgın değildir. Bu salgın yönetimi özellikle kişilerin kendini yönetmesi, tehlikenin farkına varması ve alması gereken tedbirlere uyması ile mümkün olur. Aşı, henüz netlik kazanmamış olsa da Dünya genelinde aşılama ile salgının kontrol altına alınması ihtimalinin 2021 yılı sonundan önce mümkün olmayacağı kanaati yaygındır. Zaten aşı olsa bile, bu noktadan sonra hayatımızda bir COVID-19 gerçeğini de çıkarmamız mümkün değildir. Sosyal Mesafe – Maske – Hijyen kurallarına tam olarak uymamız, ölümcül boyuttaki salgını daha iyi yönetebilmemiz için şarttır.
Dr. Fatih Hakan ÇAM
İşyeri Hekimi
fhcam@ergometri.com
www.ergometri.com
