Geçen hafta yasal hudut olan 12 aylık TÜFE ortalamasının üzerinde artırım yapmak için Ankara ile temasa geçen AVM’ler, artık de 16 Kasım 2018’de yayınlanan Türk Parasının Değerini Müdafaa Hakkında 32 Sayılı karara ait Bildiri’nin 19. hususunu münasebet göstererek yabancı ve yüzde 50 yabancı ortaklı Türk markalarına organize bir biçimde dövizle fatura kesmeye başladı.
Dünya’da yer alan habere nazaran, ülke genelinde organize bir biçimde hareket eden birçok AVM, yabancı ve yüzde 50 yabancı ortaklı Türk markalara dövizle fatura kesmeye başladı.
Kesim temsilcilerinden alınan bilgilere nazaran onlarca AVM’nin, ya günlük döviz kuru üzerinden fatura kestiği ya da ya da yasal hudut olan yıllık TÜFE ortalamasının üstünde ekstra artırımı kabul edin diye baskı yaptığı öne sürülüyor. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Lideri Prof. Dr. Hüseyin Altaş, dövizle kira kararının AVM’lerin kendilerinin aldığı bir karar olduğunu, lakin yalnızca birkaç AVM ile sonlu bir uygulama olduğunu söyledi.
TÜRK MARKALARI DA MAĞDUR
Uygulamaya bahis markalar ortasında Beymen, Network, Koton, Ayaydın-Migrolio markaları, Watsons, Inditex markaları, Mango, Deichman üzere AVM’lerde 100’lerce şubesi bulunan onlarca marka yer alıyor. Markalar yanındaki komşusundan TL, kendilerinden ise döviz ile kira alınmasına reaksiyon gösterdi. Bunun yatırımları negatif etkileyip, işsizliğe yol açacağını belirten kesim temsilcileri, en kıymetli negatif tesirinin ise enflasyonda görüleceğini belirtiyor. Çünkü üretici ile tüketici fiyatları ortasındaki farkın 50 puanı aştığına dikkat çeken iş insanları, artan kira masraflarının son eser fiyatlarına yansıyacağını bunun da enflasyonist baskı oluşturacağını vurguluyor. Hali hazırda ÜFE ile TÜFE ortasındaki fark 50 puanı aşarken Türkiye İstatistik Kurumu’nda yer alan bilgilere nazaran giysi ve ayakkabının enflasyon içindeki yükü da yüzde 5,87 düzeyinde bulunuyor. Uygulama kapsamında yer almamasına karşın yüzde 100 Türk sermayeli birtakım markalara da kesimin en değerli oyuncuları ortasında yer alan kimi AVM’lerin kontrat sonrasını işaret ederek, “ya artırımı kabul et ya da 2 sene sonra kontrat bittiğinde biz de ona nazaran davranırız” istikametinde baskı yaptığı öne sürülüyor.
“ADİL TİCARETE UYGUN DEĞİL”
Bahisle ilgili değerlendirmede bulunan Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Lideri Sinan Öncel, 2018’de getirilen kanunun yabancı ortaklı perakendecilere döviz ile kira faturası kesme yolunu açık bıraktığını hatırlattı.
Öncel, “Bu kararı 2018’den bu yana uygulamıyorlardı. Lakin yılbaşından beri AVM’ler ‘ya yasal hudut olan yıllık TÜFE’nin üzerinde ekstra kira artırım ya da döviz ile fatura konusunda baskı yapıyor. Bu manada fatura kesenler de var. Bu mevzuda üyelerimizden çok fazla şikayet alıyoruz. Global tedarik zincirinde yaşanan sorunlar nedeniyle çok yüksek maliyet artışları ile karşı karşıyayız. Birtakım eser kümelerinde iş artık yönetilemez hale geldi. Tüm dünyada yaşanan yüksek enflasyon da bunu körüklüyor. Son devirde artan olaylar tüketimi de kısıtlar hale geldi. Yaza kadar alışverişte kısıtlama da öngörüyoruz. Bu türlü bir periyotta bu kararı gerçek bulmuyoruz. Bu çerçevede yabancı ortaklı ve yabancı markalardan da şikayetleri ağır olarak almaktayız. Hususla ilgili bakanlığa yazı yazdık. Adil ticaret vurgusunun da ağır olarak yapıldığı bir periyotta bu davranışı çok adil bulmuyoruz” diye konuştu.
