Bloomberg HT- Araştırma
Borsa İstanbul tarafında endeks geçtiğimiz cuma günü sert kayıplarla günü sonlandırmıştı. Borsa, 14 günlük yükseliş serisini sonlandırsa da, haftalık bazda getiri serüvenini 10. haftaya taşıdı. Haftanın son süreç gününe yükseliş ile başlayan ve gün içerisinde primini yüzde 5’in üstüne taşıyan endekste, öğlenden sonra sert satış dalgası görülmüştü.
Bu yılın mart ayından sonra birinci kere devre kesici giren endekste, kayıplar gün içerisinde yüzde 9’u aştı. BIST 100 endeksi günü yüzde 8,52 kayıpla 2084 puandan sonlandırdı. Böylelikle endeks Mart 2020’den bu yana en makus günlük performansını sergiledi. BIST 100 endeksinde 66 pay yüzde 9 ve üzerinde satışla günü sonlandırdı.
Endeksteki süreç hacmi ise 77 milyar TL ile rekor kırarken, Garanti Bankası’nda 8,4 milyar TL ve Türk Hava Yollarında 4,9 milyar TL hacim gözlemlendi. 23 payda, 1 milyar TL üzerinde hacim vardı. Dolar bazında endeks geçen haftaya 148 dolar düzeyinden başlarken, haftayı 126,2 dolardan kapattı. Haftalık dolar bazında yüzde 15 gerileyen endeks mevcut düzeyi ile birlikte son periyotların en düşük düzeyine indi.
Geçtiğimiz cuma günü yaşanan geri çekilmeyi birden fazla reaksiyon ile bağdaştırabiliriz: Cuma gün içerisinde yüzde 5’e varan prim gördüğümüz düzeyde endeks, yalnızca 51 süreç gününde 1000 puan yükselmişti. Kısa vadede kuvvetli ralli yaşanan borsada risk algısının bozulması endeksteki satışların süratli ve derin olmasında değerli rol oynadı.
Bloomberg HT Araştırma ünitesinin piyasa uzmanlarından aldığı bilgilere nazaran, son devirde kredili süreçlerin yüksek düzeyde olması münasebetiyle satışlarla birlikte bu durumlar süratle kapandı. Ayrıyeten algoritma süreçler satışların boyutunun derinleşmesine neden oldu. Piyasa reaksiyonunda yabancı kurumdan gelen yüklü ölçüdeki satış ve yurtiçi yatırımcıların panik satışları tesirliydi.
Teknik düzeltme ve kar realizasyonları da değerli ögeler ortasında yer aldı. Öteki taraftan, birtakım uzmanlar gerçek bölümden gelen bildirilerinde tesirli olduğunu paylaştı. Cuma günü banka sermaye yeterlilik rasyolarını, kur artışına karşı koruyabilmek için çalışma yaptığına dair haberler ve kimi sanayi odalarının kur artışına dair kaygı duyduklarını aktarması tesirli oldu.
Mevcut oynaklık karşısında banka ve banka dışı aracı kurumlar ve regülatörlerden gelen bildiriler da öne çıktı. Borsa İstanbul’da vadeli ve opsiyon piyasası ile spot piyasa ortasında oluşan anomali de tesirli oldu. Kapanışa yanlışsız teminat noktasındaki eksikler ve ‘margin call’ kapama sebepleri piyasa ek durum kapanmalara neden oldu. Geçtiğimiz cuma günü kapanış ve büyük oynaklık sonrasında aracı kurumlar müşterilerine bilgilendirme bildirisi gönderdi. Buna nazaran, birtakım kurumlar teminatlarını Takasbank’ın belirlediği düzeyin 1,5-2 katı olacak halde (kurumdan kuruma değişebilir) ve açık konumlar için ekstra teminat talebinde bulundu.
Kimi kurumların bilgilendirme notunda, 20.12.2021 itibariyle tüm kontratlarda olağan dışı fiyat hareketleri sebebiyle VİOP mukavelelerinde süreksiz olarak başlangıç teminat meblağlarının yüzde 100 fazlası uygulanacağı üzere sözler yer aldı.
