27 Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Ziyanlarının Tazmini Hedefiyle Kurulan Komisyon, 27 Mayıs darbesi mağdurlarına manevi tazminat ödeneceğini açıkladı.
Adalet Bakan Yardımcısı ve Komite Lideri Zekeriya Birkan, 27 Mayıs 1960 darbesinde mağdur olanlara manevi tazminat ödenmesi kararı verildiğini söyledi. 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin çok partili hayata geçtikten sonra millet iradesine karşı yapılmış birinci darbe olduğunu belirten Birkan, darbe sonrasında Ulusal Birlik Komitesi tarafından milletin iradesi hiçe sayılarak seçilmiş hükümeti misyondan çekerek ülke idaresinin haksız bir halde gasp edildiğini söyledi. Darbenin tüm izlerinin silinmesi için çalışmaların sürdüğünü kaydeden Birkan, “Demokrasi tarihimizdeki en berbat ve acı hadiselerden biri olan 27 Mayıs darbesinin tüm izlerinin toplum, siyaset ve devlet hayatından silinmesine yönelik bu vakte kadar birçok adımlar atılmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi daha evvel Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Güçlü’nün prestijlerini iade etmiş, mezarlarının Yassıada’dan İstanbul’daki anıt mezara taşınmalarını sağlamıştır. Bildiğiniz üzere yargılamaların yapıldığı Yassıada, daha hakikat bir tabirle yaslı ada, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatlarıyla Demokrasi ve Özgürlükler Adası’na dönüştürülmüştür. Son olarak 7248 sayılı Kanun’la Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 27 Mayıs darbesinin hala devam eden sonuçlarının ve hukuk dünyasında varlığını koruyan kanun ve kararlarının ortadan kaldırılması sağlanmıştır” dedi.
“TBMM’DEN TEMİN EDİLEN 247 BİN 168 SAYFA EVRAK İNCELENDİ”
Darbeden ziyan gördüğünü beyan eden 3 bin 52 müracaatın yapıldığına değinen Birkan, “Komisyonumuza 7248 sayılı Kanun’la türel destekten yoksun hale gelen Yüksek Soruşturma Konseyi ile Yüksek Adalet Divanı tarafından haklarında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar sonucunda ziyan gördükleri beyanını içeren toplam 3 bin 52 müracaat yapılmıştır. Kurulumuzun çalışmaları sonrasında bu müracaatlardan 370 ziyan gören ile ilgili bin 457 müracaatın 7248 sayılı Kanun kapsamında olduğu anlaşılmıştır. Ziyan gördüğünü beyan eden 194 bireye ait bin 595 müracaatın ise 7248 sayılı Kanun kapsamına girmediği belirlenmiştir. Kanun kapsamında olan müracaatlar incelenirken, müracaat formları ve ekinde yer alan dokümanlar ile varlığı hukuksal destekten mahrum Yüksek Soruşturma Heyeti ve Yüksek Adalet Divanına ilişkin devlet arşivlerinden temin edilen 346 bin 510 sayfa evrak ve Türkiye Büyük Millet Meclisinden temin edilen 247 bin 168 sayfa evrak farklı ayrı incelenmiştir. Arşiv dokümanlarında geçen isimler üzerinden sanal evraklar oluşturulmuştur. Müracaat yapıldığında müracaat belgesi ile arşiv evraklarına nazaran oluşturulan sanal belgeler birleştirilmiştir” tabirlerini kullandı.
“MANEVİ TAZMİNAT KARARI VERİLDİ”
Kurulun ele aldığı kriterler sonucunda 1960 darbesi mağdurlarına manevi tazminat ödenmesi istikametinde karar verildiğini söyleyen Birkan, “Yaptığımız araştırmalar sonucunda haksız gözaltı, hukuka muhalif tutuklama, uzun tutukluluk, ömür hakkı ihlali ve makûs muameleye ait AİHM, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay’ın manevi tazminat uygulamaları incelenmiş, keza ziyan görenlerin haksız olarak hürriyetinden yoksun bırakıldıkları müddet, toplumsal ve ekonomik durumları, çektikleri ıstırap, elem ile olayın oluşu ve nitelikleri prestijiyle uğradıkları manevi zararın tesirleri gözetilerek manevi tazminatlar belirlenmiştir. Komite kararlarında haklarında idam kararı verilerek vefat cezası infaz edilenler, Ulusal Birlik Komitesince idam kararları ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasına çevrilenler, direkt ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası verilenler, periyodik mahpus cezası verilenler, berat kararı verilenler ile Konsey tarafından gözaltı-tutuklama uygulanarak soruşturma yürütülenler ve gözaltı-tutuklama uygulanmadığı halde soruşturma yürütülenler farklı ayrı değerlendirildiği üzere hürriyetlerinden yoksun bırakıldıkları toplam infaz mühletleri de gözetilmiştir. Tekrar devletin nezareti ve kontrolü altında iken intihar ettikleri sav edilenler, devletin nezareti ve kontrolü altında vefat edenler ve müracaat sırasında hala hayatta olan ziyan görenlerin durumları farklı ayrı dikkate alınmıştır. Komitemizce bu kriterler gözetilerek 7248 sayılı Kanun kapsamında manevi tazminat kararları verilmiştir. Yüksek Adalet Divanı kararlarında müsadereye ait karar bulunmadığından maddi ziyana ait tüm müracaatların reddine karar verilmiştir” formunda konuştu.
“TAZMİNAT ÖDEMESİ HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI TARAFINDAN YAPILACAK”
Kurul tarafından ödenmesine karar verilen tazminat fiyatının 4 içinde ödeneceğini belirten Birkan, “Komisyon Çalışma Yol ve Esasları’nın 10. hususu uyarınca müracaatların müzakeresi ve karara bağlanmasına 22 Eylül 2021 tarihinde yapılan toplantı ile başlanmış, haftalık yapılan toplantılar sonucunda 2 Kasım 2021 tarihinde müracaatların müzakereleri ve karara bağlanma süreci tamamlanmıştır. Her müracaata ait başka ayrı düzenlenerek imza altına alınan toplantı tutanakları uyarınca gerekçeli kararların yazımı ve onay süreçleri tamamlanmış olup, kararların ilgililere bildirim edilmesine bugünden itibaren başlanacaktır. Kurulun Çalışma Yöntem ve Temelleri’ne nazaran Kurul kararlarına karşı kararın bildirimini izleyen 15 gün içinde bir keze mahsus olmak üzere verilecek dilekçe ile direkt yahut valiliklerin Vilayet Yazı İşleri Müdürlüğü aracılığı ile Kurula itiraz müracaatında bulunulabilecektir. Kurulumuzun itiraz üzerine vereceği karara karşı ise birinci derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay’da dava açılabilecektir. Komite kararında ödenmesine karar verilen tazminat meblağı, kararın mutlaklaşmasını müteakip talep üzerine 4 ay içinde kararda gösterilen şahsa Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ödenecektir” dedi.
