EROL OYTUN ERCAN
Societe Generale Gelişen Piyasalar Araştırma Müdürü Phoenix Kalen, geçen sene Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanlığına Naci Ağbal’ın atanmasından sonraki hafta dolar kuru 7,70 civarında bulunurken 3-6 aylık mühlet zarfında amaçlarının 6,92 olduğunu ve Türk lirasına yatırım yapma tavsiyesinde bulunduklarını yazmıştı.
Phoenix, Türk lirasının kıymet kazanmasını beklemelerinin sebebini ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TCMB’ye dayanak, özgür piyasa ve acı reçete vurguları ile Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’ın piyasa dostu siyasetlere yönelik verdiği bildirilerle açıklamıştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan o devir yaptığı açıklamalar da şu tabirleri kullanıyordu:
“Ülkemizi riski az, itimadı yüksek, yararı tatminkar bir cazibe merkezi haline getirmekte kararlıyız. Yatırım yapıldığında en yüksek ve inançlı çıkarın sağlanacağı ülkelerin başında Türkiye’nin geldiğini tüm dünyaya göstereceğiz. En kısa müddette enflasyonu tek haneye indirmeye kararlıyız.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bunların yanında yeni Merkez Bankası Lideri Naci Ağbal ile Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’ın atacakları her adımda kendilerinin yanında olduğunu da vurgulamıştı.
O devirde Phoenix üzere birçok yabancı stratejist de Türk lirasının orta vadede bedel kazanacağına yönelik iddialarda bulunmaya başlamışlardı.
Ağbal’ın vazifeye gelmesinden yalnızca iki ay sonra, Ocak 2021’de, kendisi şimdi üçüncü Para Siyaseti Şurası toplantısına katılmadan evvel, HSBC, UBS ve Rabobank üzere kurumlar da Türk lirasının kıymet kazanmasını beklediklerini belirten raporlar yayımladılar.
Phoenix de Ocak ayında yayımladığı bir güncelleme notuyla, 6,92’lik Dolar/TL kestirimini 6,71’e çekerek Türk lirasındaki uzun konumlarını koruduklarını yinelemişti. Bu revizenin ipucunu da Aralık ayında Bloomberg HT’de katıldığı bir yayında vermişti:
“TCMB Lideri Ağbal’ın gerekli olduğu takdirde sıkı bir siyaseti izleyeceğine dair sağduyulu yorumları piyasaları cesaretlendirdi. Şu an Türk lirasında uzun durum alıyoruz ve sarf edilen uğraşların yabancı yatırımcı inancını güçlendirerek dolarizasyon eğilimini aksine döndüreceğini düşünüyoruz.”
Ağbal’ın 21 Ocak 2021’deki üçüncü Para Siyaseti Heyeti toplantısı ve 28 Ocak’ta gerçekleştirdiği birinci Enflasyon Raporu sunumunda sıkı para siyaseti ve enflasyonda yüzde 5 amacı vurgusunun devam etmesiyle, izlenen siyasetlere olan inanç de yabancı ve yerli kurumlar nezdinde artmaya devam etmişti.
Tacirler Yatırım Başekonomisti Hasret Bayraktar Gökşen de o periyotta izlenen para siyasetiyle ilgili, “Güçlü merkez bankacılığını tekrar hatırladığımız bir devir oldu. Daha evvelki devirde TCMB fiyat istikrarı önceliğini kenara atmış üzereydi. Bu manada fiyat istikrarı vurgusu kıymetli oldu” demişti.
Phoenix, Ağbal’ın 9 Şubat’ta yatırımcı ve ekonomistlerle gerçekleştirdiği birinci toplantıdan 9 gün sonra orta vadeli dolar/TL gayelerini 6,45’e revize ettiklerini belirtirken 2021 yıl sonu için bir kestirimde bulunarak dolar/TL maksatlarının 6,20 olduğunu belirtti.
Phoenix tıpkı raporda 2021’in üçüncü ve dördüncü çeyreğinde 100’er baz puanlık faiz indirimi beklediklerini de söylemişti. Yani 2021 sonunda faizin yüzde 17’ye ineceğini düşünmesine karşın 6,20’lik bir dolar kuru iddiasında bulunmuştu. Dolar/TL’deki konumlarında ise zarar-kes düzeyi olarak da 7,18’i belirlemişti.
Mart ayına yaklaşırken dolar/TL’nin yükselmesiyle Societe Generale’in 7,18’lik zarar-kes düzeyi devreye girmiş ama Phoenix 2021 yıl sonu kur iddiasında rastgele bir değişiklik yapmamıştı.
Phoenix, Mart ayı başında Türk lirası ve izlenen para siyasetine olan itimadını de şöyle söz etmişti:
“Türk Lirası’nın kademeli olarak kıymet kazanması için yolu var. Mali sıkılaşmayı ve enflasyon ile işsizliğin hala çok yüksek düzeylerde olduğunu düşünecek olursak, mevcut para siyaseti hala uygun ve ufak bir cari açık uygun bir halde ekonomiyi destekleyebilir.”
20 Mart’ta TCMB Lideri Naci Ağbal’ın vazifeden alınıp yerine Şahap Kavcıoğlu’nun atanmasından sonra Phoenix için rüzgar büsbütün bilakis döndü.
Lider değişikliğinden üç gün sonra, 23 Mart’ta 6,20’lik yıl sonu kur kestirimini 9,30’a güncelleyen Phoenix, bunun yanında Türk varlıklarındaki rastgele bir uzun durumdan çıkmayı tavsiye ettiklerini de vurgulamıştı.
Lider değişikliği sonrasındaki kırılma noktalarından bir başkası de Naci Ağbal’ın misyona başladığı sırada “En kısa müddette enflasyonu tek haneye indirmeye kararlıyız” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Şahap Kavcıoğlu vazifeye başladıktan 15 gün sonra “Faizi tek hanelere indirmeye kararlıyız” açıklaması oldu.
Ortadan geçen vakitte 2021 dolar/TL varsayımında ufak değişiklikler yapmasına karşın yılın büyük kısmında iddiasını 9,00 düzeyi civarında tutan Phoenix, TCMB’nin Eylül ayında faizleri indirmesinden sonra 2021 sonu dolar kuru iddiasını 9,80’e çıkardı. TCMB’nin Ekim ayında beklentilerin üzerinde bir faiz indirimi kararı almasından sonra da 2021 dolar/TL iddiasını 10,30 olarak güncelledi.
Phoenix, tüm bu süreci kıymetlendirmek için Bloomberg HT’ye yaptığı açıklamalarda dolar/TL beklentilerinin neden değiştiğini şöyle anlattı:
Yatırımcılar birinci başladığında Ağbal’ın yapabilecekleri konusunda kaygılıydı lakin sonrasında Ağbal’ın sağlam bir siyasetçi olduğuna ve sahiden enflasyonu hedeflediğine dair kanılar arttı.
Halef ve seleflerinin tersine, Ağbal yatırımcı toplantısında dürüst bir biçimde yatırımcıların sorduğu güç soruları yanıtlama konusunda istekliydi.
Şahap Kavcıoğlu da yatırımcı toplantılarında finansal piyasalardan gelen birçok sıkıntı soruyla karşı karşıya kaldı ancak her seferinde tıpkı yanıtı verdi, ‘Odağımız enflasyon’. Lakin hiçbir vakit sorulan soruları direkt cevaplamadı.
Yeni maliye bakanının gelmesi ve verilen siyaset değişikliği sinyalleri yatırımcılar için o periyotta Türkiye’nin gelişen piyasaların gözdesi olabileceği üzere bir hava yaratmıştı. Merkez Bankası’nın faiz siyasetinin yanında o devirdeki öteki birçok şey de bu olumlu havanın oluşmasına katkı sağlamıştı.
