Tunceli’nin Çemişgezek ilçesinde 25 Ekim’de Keban Baraj gölünde balık tutan bir vatandaşın ağına daha evvel hiç karşılaşmadığı balık tipi takıldı. Yapılan incelemelerde balığın Sibirya Mersin balığı olduğu belirlendi. Tıpkı bölgede evvelki gün de Muharrem Koçer isimli balıkçının ağına tekrar Sibirya Mersin balığı takıldı. Balığı inceleyen Koçer daha sonra hayvanı tekrar suya bıraktı. Balık hakkında bilgi veren Fırat Üniversitesi (FÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğr. Üyesi Doç. Dr. İbrahim Akın Temizer, kuşağı tükenmekte olan bu balığın Keban Baraj gölüne kadar gelmesinin olağan bir hadise olmadığını belirtti. Doç. Dr. Temizer, tıpkı vakitte bir balığın kilosuna nazaran elde edilen havyarın 20 milyon liraya kadar alıcı bulduğunu kaydetti.
“İÇ SULARIMIZDA GÖRÜLMESİ OLAĞAN DEĞİL”
Bölgede birinci kez görülen balık tipi ile ilgili bilgi veren FÜ Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğr. Üyesi Doç. Dr. İbrahim Akın Temizer, Çemişgezek’te görülen Sibirya Mersin balığının acipenser familyasından olduğunu söyledi. Doç. Dr. Temizer, “Bu balıklar, Karadeniz’de, Marmara denizinde ve Kızıldeniz’de daha çok gözüküyor. Tuzlu sulardan tatlı sulara göç eden balıklardır. Bu balıklara, annato balık ismi veriyoruz. Çemişgezek sularında yahut iç sularda gözükmesi olağan bir hadise değildir. Bize nazaran bir anormallik kelam bahsidir. Bu balıklar denizlerden yumurtalarını bırakmak için iç sulara geçiyor. En fazla 5 kilometre içeri geçer. Kızıldeniz’den girip bir sürü barajı geçip de bu iç sularımızda görülmesi olağan bir hadise değildir. Bunlar ya yavruyken bırakıldı ya da bir biçimde barajların taban kısımları açıldığı vakit iç sulara geçerek beslenmek yahut üremek için buralara kadar geldiler” dedi.
“20 MİLYON KAZANABİLİRİZ”
Sibirya Mersin balığının etinden çok yumurtalarından elde edilen havyarın ekonomik çıkar sağladığını söz eden Doç. Dr. Temizer, “Bu balıkların bugüne kadar acipenser familyasına bağlı Sibirya Mersin balıkları görülmemiş. Bu balıkların ekonomik bedellerine bakıldığında yalnızca eti kıymetli değildir, bunların yumurtalarından havyar elde ediliyor. Balığın etinden çok yumurtaları daha çok kıymetli. Çok lezzetli bir eti var fakat etinin kıymet en fazla 500 lira eder. Bu balığı öldürmez, yumurtalarını havyara çevirebilirsek 20 milyon lira kazanabiliriz. Balığı yakaladığınız vakit öldürüp yediğiniz vakit her geçen gün kuşağı tükeniyor. Zati yumurtalarını suya bırakmak ve beslenmek için iç sulara kadar geldi. Çak yararlı bir balık. Yani bunu ekonomik kıymeti, etinden çok havyarıdır. Onun için bu balığı öldürmememiz tersine müdafaa altına almamız lazım. Tarım ve Orman Bakanlığının kesinlikle bu duruma el atması gerekiyor” diye konuştu.
“İRAN BU BALIKLARDAN HAYVAR ÜRETEREK DÜNYAYA SUNUYOR”
Doç. Dr. Temizer, İran’ın Sibirya Mersin balığının yumurtalarından havyar üreterek dünya piyasasına sunduğunu vurgulayarak Türkiye’nin de bunu fırsata çevirerek önemli ekonomik gelir elde edebileceğini kaydetti. Doç. Dr. Temizer, konuşmasına şöyle devam etti:
“Kızıldeniz’den geçip Basra Körfezi’nden İran bölgesindeki iç sulara geçen ve burada bu balık için üretim istasyonu yapmışlar. Bu balıkları yakalıyorlar, havuzlara getirip balıkların gonadlarında bulunan yumurtalarından havyarı elde ediyorlar. Yumurtaları havyar olarak değerlendiriyorlar. Ondan sonra da bu balıkların karınlarını dikip, öldürmeden tekrar Kızıldeniz’e Basra Körfezi’nin döküldüğü yere kadar salıyorlar. Bu balık bayağı büyüyor. 4 metre uzunluğunda 400 kilograma kadar ulaşabiliyorlar. Bu balıkların yumurtalarında 20 kilogram havyar çıktığını düşünün. Dünyanın parası tutuyor. Azalma ve jenerasyonu yok olma konumuna gelmiş. Bu balığı korumak, onun üremesine yardımcı olmak lazım. Etinin ekonomik bedelinden daha değerlisi havyarın ekonomik kıymeti var. Bu balık büyüdüğü ve havyarından faydalanıldığı vakit büyük bir ekonomik gelir elde ederiz. Bu balığı ilim adamlarının kesinlikle ele alması gerekir ve araştırmacılar bunu muhafaza altına almalıdır.”
