İstanbul’da yaşayan bir çocuklu M.S. ile Z.S. çifti yıllarca süren evliliklerinde şiddetli geçimsizlik yaşamaya başladı. Taraflar boşanmaya karar verdi, mahkemenin yolunu tuttu. Çift 9 yıllık evliliklerini noktaladı, küçük çocuğun velayeti annesi M.S.’ye verildi. Boşanmayla birlikte annesinin soyadı da değişti. M.S. yeni ömrüne eski soyadı M.A. ile devam etti. Küçük çocuk annesinin yanında, babasının soyadı ile yaşamaya başladı. Bu durumda anne M.A. mahkemenin kapısını çaldı. Çocuğunun soy ismini değiştirmek için müracaat yaptı.
KİM, HANGİ SOYADI ALIR?
Başvuruyu değerlendiren İstanbul Anadolu Aile Mahkemesi kararını verdi. Türk Uygar Kanunu’na nazaran soyadı taşıma koşullarını belirten mahkeme, bayanın boşanınca evvelki soyadını tekrar alacağını, anne ile baba evliyse çocuğun ailenin yani babanın soyadını alacağını, anne evvelki evliliğinden ötürü iki soyisim taşıyorsa bekarlık soyadını alacağını kaydetti. Böylece boşanan eşlerin soyadının farklılaşacağını vurgulayan mahkeme, boşanan ailelerde çocuğun soyismiyle de ilgili dikkat alımlı tespitlerde bulundu.
“VELAYETİ ALAN SOYADI BELİRLER”
Soyadı Kanunu’na nazaran boşanan ailenin çocuklarının velayet annede olsa dahi babanın soyadını alacağını fakat kanunun ilgili hususunda değişikliğe gidildiğini kaydeden mahkeme, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararıyla bayan ile erkek ortasındaki eşitliğin evlenme ve boşanma hallerinde de sağlanacağına, ayrımcılığın kaldırılacağına dair kararına atıfta bulundu.”Çocuğun velayetini alan tarafın soyadını belirleyebileceğinden kuşku duymamak gerekir. Velayet hakkı, ergin olmayan çocukların bakım ve nezaretine ait haklar ile yükümlülükleri içeriyor olmakla, çocuğun soyadını seçme hakkının da velayet hakkının içinde kıymetlendirilmesi gerektiği tartışmaya mevzu edilmemelidir” dedi.
BAYAN İLE ERKEK EŞİTLİĞİ VURGUSU
Bayanlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Milletlerarası Sözleşmesi’ne de atıf yapan mahkeme, mukaveleye nazaran çocuk yetiştirilmesi ve büyütülmesinde anne ve babanın aile rolleri bakımından tam bir eşitliğin sağlanmasının taraf devletlerin yani Türkiye’nin yükümlülüğü olduğunu kaydetti. İlgili mukavelede aile ismini seçme, evlilik ve aile bağlantıları konusunda bayan ile erkek ortasında tam bir eşitliğin sağlanması üzere yükümlülükler olduğu hatırlatıldı.
“SOSYAL HAYAT VE HAK KULLANIMINDA ÇOCUĞUN MENFAATİNE”
Aile birliğinin sürdürülmesi sırasında çocuğun menfaatleri gözetilerek onunla ilgili hak ve yetkileri anne ile babanın ortak kullandığını kaydeden mahkeme, boşanmayla birlikte hakimin velayeti verdiği eşin, çocuğun adını-soyadını belirleme hakkı da dahil olmak üzere velayetin bütün hak ve yetkilerini kullanabileceğini kabul etmek gerektiğini vurguladı. “Velayeti anneye bırakılan çocuğun anneyle birlikte yaşadığı gözetilerek anneyle çocuğun soyadlarının tıpkı olmasının toplumsal hayat içinde ve haklarının kullanılmasında çocuğun menfaatine olduğu kabul edildi” dedi. Annenin müracaatının kabulüne karar verdi. Böylece mahkeme boşanan ve çocuğunun velayetini alan bayanın kendi soy ismini çocuğuna verilmesine hükmetti.
