Çin Komünist Partisi’nin en güçlü kurumlarının başlarında gelen CCDI, Şi’nin misyona gelişinden beri sürdürdüğü ağır taaruzlarında en kritik cephelerden birini açtı: Trilyonlarca dolarlık finans sanayisi kontrol altında.
Çin’de Disiplin Kontrol Merkezi Komitesi (CCDI) müfettişleri, toplam 54 trilyon dolarlık finans sisteminin temel taşlarını oluşturan kurumların kapısını çaldı.
Yolsuzluk kontrollerinin adresleri ortasında en büyük kamu bankalarının yanı sıra, Merkez Bankası (PBOC) ile BDDK ve SPK üzere düzenleyici kuruluşların yer alması ise piyasalardaki tedirginliği arttırdı.
Piyasa iştirakçileri toplam 25 ana kurumda yürütülen teftişlerin öngörülmesi güç ağır cezalarla sonuçlanabileceğine dikkat çekerken, Evergrande krizi ve emlak piyasasındaki yavaşlamayla gerilen finansal sistem üzerine belirsizlik bulutu çöktüne işaret ediyor.
Evergrande gölgesi
Dünyanın en borçlu emlak şirketi sıfatıyla geri ödemelerinde son derece büyük zorluklar içine düşen Evergrande’yle yakın bağlantılı finans kuruluşlarını güç günler bekliyor olabilir. Bu kuruluşların başında ise Citic Küme yer alıyor.
Kümenin Hong Kong’ta listeli menkul değerler kolunda bugün kaydedilen yüzde 7’lik düşüşe dikkat çeken uzmanlar, Evergrande faktörünü önemli risk olarak sınıflandırıyor. Evergrande’ye yıllarca tertipli biçimde en çok borç veren finans kuruluşları ortasında dikkat çeken Citic, merkezi idarenin ikazlarına karşın 2018 yılında emlak devine 10 milyar dolarlık kredi kanalı açmıştı.
Varlık Fonu da mercek altında
Çin, 3,2 trilyon dolarlık Döviz rezervinin en az yüzde 30’unu hâkim varlık fonu CIC eliyle yönetiyor. Memleketler arası finans basınına konuşan birtakım kaynaklar, Şi Jinping’in özel kesim yatırımları münasebetiyle CIC kararlarından mutlu olmadığını belirtiyordu.
CIC’nin bilhassa Alibaba’nın finansal teknoloji kolu Ant’taki yatırımı münasebetiyle Cumhurbaşkanını kızdırdığı konuşuluyor.
Çin basınında yer alan haberlere nazaran, müfettişlerin inceleyeceği hususlar ortasında devlet fonlarının özel şirketlere nasıl aktarıldığı ve kamu çıkarlarıyla bağdaşıp bağdaşmadığı da yer alacak.
Düzenleyici kurumların kendisi inceleme adresi oldu
Alibaba’dan Didi’ye kadar bilhassa son bir yılda özel bölüm şirketlerini sıkıştıran düzenleyici kurumların bu süreçte teftişe maruz kalması da piyasalarda soru işaretleri yarattı.
Vazifeye geldiğinden bu yana yolsuzluğa karşı sıfır taviz siyasetiyle yaklaşan Şi Jinping’in, tıpkı vakitte kendisine kâfi bağlılık göstermeyen hizipler, kurumlar ve yetkililere karşı yolsuzluk soruşturmalarını kullandığı biliniyor.
İdeolojik bağlılık isteniyor
Hong Kong finans koridorlarında, ÇKP’yi sosyalist köklerine döndürmekte son derece kararlı olan Şi’nin görece liberal gelenekleriyle öne çıkan kurumların özel bölüme karşı tavrından tatmin olmadığı da konuşuluyor.
CCDI müfettişlerinin finansal süreç ve kararların ötesinde, yetkilileri ideolojik açıdan da sorgulama ve kovuşturma yetkisi bulunuyor.
Hakikaten, resmi basında yer alan haberlere nazaran ‘siyasi şuur yetersizliği’ ve ‘ideolojik sapma’ üzere ögeler temel kontrol hususları ortasında yer alıyor.
WSJ’nin ses getiren savı
Bu çerçevede WSJ tarafından yayımlanan tez Asya piyasalarında satışlara yol açtı. Amerikan finans basının ağır topları ortasında yer alan gazetenin saygın muhabiri Lingling Wei, teftiş kampanyasının ilgili kuruluşlar ile özel kesim ortasındaki yakın alakalar hasebiyle başladığını kaydetti. Pekin’e ait çarpıcı haberleriyle daha evvel dikkat çeken Wei’e nazaran, kontroller sırasında başta Didi, Ant, Evergrande olmak üzere özel şirketler ile uygunsuz ilgiler kurulup kurulmadığı özel inceleme konusuları ortasına dahil edildi.
Öteki yandan, WSJ’ye konuşan kimi Çinli kaynaklar, Şi’nin temel gayesinin finans sanayisi üzerindeki mutlak hakimiyetini pekiştirmek olduğunu söyledi. Kaynaklar, finansal ve mali kuruluşların özel bölümün etkisine girmesinden kaygı edildiğini de belirtti.
Özel kesimin yıldızı sönüyor
Mao Zedong’un 1976’daki mevti sonrasında radikal komünistler ve ölçülü sosyalistler ortasında yaşanan güç çekişmesini kazanan Deng Şiaoping, 1980’lerden itibaren piyasaya alan tanıyarak özel dalın önünü açtı. Çinli teşebbüsçüler de ülkenin 30 yıllık mucize büyüme sürecinde başrollerden birini oynadı. Buna rağmen, 2012 yılında misyona gelen Şi Jinping’in devlet kapitalizmini sosyalizme giden yolda araç olarak gördüğüne inanılıyor. Konuşmalarında sosyalizmden sapmanın kelam konusu olamayacağını sık sık vurgulayan Şi Jinping, özel kesimin elinde tuttuğu ekonomik ve finansal güçle siyaset ve devlet idaresinde tesirli olmasına müsamaha gösterilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Analistler, ÇKP’nin 2017 yılında düzenlediği 19’uncu Kongre’nin açılış konuşmasında ‘Parti kuzeye, güneye, doğuya ve batıya; topluma, askeriyeye, devlete, akademiye her şeye hükmeder’ diyen Şi Jinping’in bu gaye doğrultusunda aksiyondan kaçınmadığına dikkat çekiyor.
Parti içi uyuşmazlık mümkünlüğü
CCDI müfettişleri ÇKP’nin 90 milyon dolayındaki üyesinin kaygılı düşü pozisyonunda bulunuyor. Bugüne kadar bakanlardan en üst seviyelerde yer almış parti üyeleri ve generallere kadar çok sayıda yetkiliyi idam ve ömür uzunluğu mahpus dahil olmak üzere ağır cezalara çarptıran kuruluşun başında, daha evvel finans dünyasının en önde gelen isimlerinden Wang Qishan bulunuyordu.
Şi’nin yolsuzluk kampanyalarında en güvendiği isimlerin başında gelen ve yaş haddinden ötürü misyonu bırakan Wang’ın 2014’ten sonra şiddetlenen yolsuzluk kampanyalarında çekirdek finans kuruluşlarına odaklanmaması dikkat çekiyordu.
Son devirde ise perde gerisinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı sıfatıyla tesirini sürdüren Wang’ın Şi’yle ortasının açıldığına yönelik söylentiler ağırlaştı.
Yolsuzluk kampanyasının bu söylentilerin ağırlaştığı periyoda denk düşmesi Pekin’de olup bitenleri Hong Kong’tan takip eden siyaset analistlerinin dikkatini çekiyor.
Analistler, Şi’nin seneye planlı 20’inci Kongre’de sona ermesi gereken 10 yıllık misyon mühletini uzatma hazırlığı içinde bulunduğunun altını çizerek, bu süreçte yoluna çıkabilecek tüm mahzurları bertaraf etmekte kararlı olduğundan kuşku duyulmaması gerektiğini lisana getiriyor.
