Kanada, Japonya, İsviçre, İsveç, Avrupa, İngiltere ve Amerika merkez bankaları, Memleketler arası Ödemeler Bankası (BIS) ile birlikte çalışarak dijital merkezi paralarla ilgili üç adet rapor hazırladı.
Nakdî sistemde merkez bankası paralarının merkezi rolününün, paraya olan itimat ve kamu refahı için çıpa vazifesi gördüğünü belirten 7 merkez bankası, süratle değişen sistemle birlikte gelecekte kamu siyaseti amaçlarına ulaşmak için ne yapabilecekleri üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Raporda, 7 merkez bankasının belirlediği temel prensiplerle uyumlu bir dijital merkezi para ünitesinin (CBDC), finansal istikrarın sağlanması maksadıyla gelecekte merkez bankaları için değerli bir enstrüman olabileceği vurgulanırken, para ve ödeme sistemlerinin süratli bir halde gelişmesiyle merkez bankalarının CBDC planlarının da değişeceği ve CBDC çıkarılmasının bir egemenlik kararı olduğu belirtildi.
Kamu-özel işbirliği kural
Dijital merkezi para üniteleriyle ilgili memleketler arası iş birliğinin hudut ötesi ödemelerin geliştirilmesi için yol açacağını vurgulayan merkez bankaları, CBDC’lerin bankalar ortası havalelerin ötesinde kamusal siyasetler üzerinde de önemli tesirleri olacağını söyledi.
Merkez bankaları, tesirli bir dijital merkezi para ünitesi sisteminin hem özel hem de kamu aktörlerinin karşılıklı çalışmasıyla mümkün olabileceğinin altını çizdi.
Kamu ve özel dal aktörlerinin işbirliğinin CBDC’lerin gelecekteki kullanım ve gelişmelerine de yardımcı olacağını belirten 7 merkez bankası, dijital merkezi para ünitelerinin benimsenmesinin kullanıcıların ve ticaretle uğraşanların kullanımı kabul etmesiyle mümkün olduğunu lisana getirdi.
CBDC’lere birdenbire geçilmesi finansal istikrarı riske atabilir
Finansal sistemin dinamik olduğunu ve birçok yapısal değişikliğin üstesinden gelmeyi başardığını belirten merkez bankaları, özel kesimdeki gelişmelerin de mevduat ikame riskleri yaratabileceğini ve CBDC’lerin kullanıma sunulmasıyla bir arada bankalar ve finansal kuruluşlar için yenilikçi fırsatlar oluşabileceğini belirtti. Merkez bankaları, CBDC için geçiş sürecinde bu risklerle nasıl çaba edileceği üzerinde çalışılması gerektiğini söyledi.
Dijital merkezi paraların banka mevduatlarına tesirinin sonlu olacağını belirten merkez bankaları, CBDC’lere apansız geçilmesinin finansal istikrarı riske atabileceğini söyledi.
7 merkez bankasının oluşturduğu çalışma kümesinin siyaset ve teknik tahlillere devam edeceği vurgulanırken küme üyeleri ortasındaki diyalog ve işbirliğinin geliştireceği de belirtildi.
Dijital Merkezi Para Yönetim Kümesinin Eş Başkanlığını BIS’ten Benoit Coeuré ve İngiltere Merkez Bankası’ndan Sör Jon Cunliffe yürütüyor.
Yönetim kümesinin üyeleri ise Kanada Merkez Bankası’ndan Timothy Lane, Avrupa Merkez Bankası’ndan Fabio Panetta, Japonya Merkez Bankası’ndan Shinichi Uchida, İsveç Merkez Bankası’ndan Cecilia Skingsley, İsviçre Merkez Bankası’ndan Fritz Zurbrügg, Fed’den Lael Brainard ve BIS’ten Hyun Song Shin.
4 merkez bankasından dijital para denemesi
Milletlerarası Ödemeler Bankası (BIS), Avustralya, Malezya, Singapur ve Güney Afrika merkez bankaları ortasında merkezi dijital para (CBDC) kullanımını geçen hafta test etmişti.
Dunbar Projesi olarak isimlendirilen çalışmayla birlikte dijital fiat para cinsinden milletlerarası ödemeleri yapılması için ortak bir platform geliştirilmesi hedefleniyor. BIS’in açıklamasına nazaran sistem merkezi dijital para üniteleri ortasında direkt transfer yapılmasına imkan sağlayarak maliyet ve harcanan süreyi düşürecek.
BIS İnovasyon Merkezi Singapur Genel Müdürü Andrew McCormack, projeyle ilgili yaptığı açıklamada “Çoklu CBDC’ler üzerindeki çalışmalarız bir sonraki etap için yer oluşturuyor ve global ödeme bağlanılarını kuruyor. “ demişti.
TCMB dijital lira için platform oluşturdu
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, dijital lira denemeleri ve geliştirme süreci için ASELSAN, HAVELSAN ve TÜBİTAK-BİLGEM ile mutabakat zaptı imzaladığını duyurmuştu.
Projeye ait stratejik ve kritik teknolojilerin ön uygulama testlerinin yapılacağı birinci faz bulguları ışığında, platformun yeni iştiraklerle genişletilmesinin planlandığını vurgulayan TCMB, “Birinci faz pilot uygulama çalışmaları kapsamında TCMB nezdinde prototip “Dijital Türk Lirası Ağı” tesis edilerek teknoloji paydaşları ile dar kapsamlı ve kapalı devre pilot uygulama testleri gerçekleştirilecektir.” dedi.
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda daha yaygın ve geniş iştirakli pilot testlerin gerçekleştirileceğini ve ileri evre fazlara geçileceğinin altını çizen TCMB, blokzincir teknolojisi, dağıtık yapıların ödeme sistemlerinde kullanımı, anlık ödeme sistemleri ile entegrasyon üzere başlıklarda testlerin yapılacağını söyledi.
TCMB, dijital Türk lirasının tedavülüne yönelik kesin bir karar bulunmadığını, tüm çalışmaların deneysel AR-GE faaliyetleri unsurlarınca yürütüleceğini tabir etti.
İktisat ıslahat takvimine nazaran dijital liranın hukuksal altyapısı sene sonunda hazır olacak
Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’ın Mart ayında açıkladığı iktisat ıslahat takvimine nazaran, dijital liranın hukuksal altyapısının oluşturulması ve dijital bankacılık lisanslamalarına imkan tanıyan düzenlemenin yürürlüğe girmesi gayeleri 31 Aralık 2021’e kadar tamamlanacak.
TCMB Lideri Kavcıoğlu ise Temmuz ayındaki enflasyon raporunda dijital paralarla ilgili çalışmaların yoğunlukla devam ettiğini belirtmiş ve “Eylül ayı üzere pilot uygulamaya başlayacağız” demişti. Merkez Bankası, Nisan ayında duyurduğu yeni düzenlemeyle kripto varlıkların ödemelerde direkt yahut dolaylı formda kullanılmasını yasaklamıştı.
6 Eylül’de yayımlanan Orta Vadeli Program’da dijital paranın teknolojik, ekonomik ve tüzel yapılarıyla ilgili çalışmaların sonuçlarının kıymetlendirilerek, Dijital Lira Araştırma Geliştirme Projesi’nin birinci faz pilot bulguları doğrultusunda daha yaygın ve geniş iştirakli pilot testlere devam edileceği vurgulanmıştı.
Dünya çapında birçok merkez bankasıyla dijital paraların memleketler arası kullanımıyla ilgili test gerçekleştiren Memleketler arası Ödemeler Bankası (BIS), Bloomberg HT’ye TCMB ile birlikte dijital liranın geliştirilmesi için rastgele bir proje yürütmediklerini ve kendilerine TCMB tarafından bu türlü bir talep de gelmediğini söylemişti.
