Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde vazifeli bilim insanları, “yaş”, “kan grubu”, “kronik hastalık” ve “gen yapısı” olmak üzere 4 farklı bilgiyi dikkate alarak kimlerin Kovid-19 nedeniyle ağır hasta olacağını, kimlerin asemptomatik formda hastalığı geçireceğini hesaplayabilen modelleme sistemi geliştirdi.
İşte Türk bilim insanlarının koronavirüse karşı geliştirdiği öncü ölçüm çalışmasının detayları:
DÜNYACA ÜNLÜ MECMUADA YAYIMLANDI
Dünya genelinde Kovid-19 virüsünün insanları neden farklı etkilediği tarafındaki araştırmalar sürerken Ankara Üniversitesinde vazifeli bilim insanlarınca bu mevzuda yapılan çalışmanın sonuçları, memleketler arası bilimsel mecmua Immunogenetics’te yayımlanarak dünyaya duyuruldu.
PROF. DR. BEKSAÇ AÇIKLADI
Bilim Akademisi üyesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İç hastalıkları Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meral Beksaç, çalışmanın sonuçlarını AA muhabirine anlattı.
4 FARKLI DATAYI KULLANARAK KOVİD-19’U NASIL GEÇİRECEĞİNİZİ ÖLÇÜYOR
Çalışmayı, hastanede izledikleri Kovid-19’u belirtisiz atlatan ve ağır bakım gereksinimine sahip 130 hasta ile 440 sağlıklı kişi üzerinde yürüttüklerini tabir eden Beksaç, virüsün herkesi farklı etkilemesinin nedenleri olarak yaş, kan kümesi, kronik rahatsızlık ve genetik faktörler olmak üzere 4 farklı parametre belirlediklerini belirtti.
A KÜMESİNİ GÖZETİCİ OLARAK GÖRDÜK
Kan kümesine ait dünya genelinde de farklı çalışmalar bulunduğunu hatırlatan Beksaç, “Biz ‘A’ kan kümesini kollayıcı olarak gördük. Kronik rahatsızlığın hastalığın seyrini etkilediği de zati biliniyor. Çalışmamızın özgün kısmı ise bağışıklığı belirleyen genlerden KIR genlerinin kalıpları üzerine. Anneden, babadan aktarılan ve toplumda çevresel faktörlerin tesiriyle seçilerek bizlere kadar ulaşan bu genlerin, bağışıklık sistemine ve ortalarında Kovid-19 dahil hastalıklara karşı bedenin vereceği reaksiyonda de kıymetli bir faktör olduğunu keşfettik.
Araştırmamız sonucunda telomerik AA haplotipine sahip olanların enfeksiyonu ağır geçirdiğini, telomerik AB1 özelliğinde olanların ise enfeksiyona daha dirençli olduğunu gösterdik.” diye konuştu.
HARİKULADE ORANLAR
Beksaç, Kovid-19 ağır bakım gereksinimi mümkünlüğünü hesaplayabilen yola “www.immunogenetic.org” internet adresi üzerinden girilebildiğini bildirerek, “Hesaplama prosedürü ile 4 farklı parametre koyduğumuz vakit belirtisiz hastalık riskinin yüzde 90’dan fazla, ağır bakım muhtaçlığının da yüzde 70’den daha fazla bir güçle gösterebildiğimizi ortaya çıkardık.” sözlerini kullandı.
Beksaç, çalışmalarına ait şu bilgileri verdi:
“Geliştirdiğimiz model, enfeksiyon ile şimdi tanışmamış ve Kovid-19 bulaşı halinde hastalığın nasıl atlatılacağını evvelden hesaplayabiliyor. Şu anda dünyada olan mevcut skor sistemleri, enfeksiyon başladıktan sonrakilere dayanıyor. Çalışmamızın avantajı kimlerin daha çok korunması gerektiği doğrultusunda. Bu modelin yalnızca Kovid-19 için değil, daha öteki enfeksiyonlar için de faydalı olacağını düşünüyoruz. Modelimiz şu an hala patent kıymetlendirme sürecinde.”
KIR genotipinin lakin hastanelerde yapılabileceğine işaret eden Beksaç, “Bu test Türkiye’de yapılabiliyor. SGK kapsamında kök hücre nakli olacak hastalar için karşılanıyor. Ancak ileride elde ettiğimiz bu bilgiler geniş ortamlarda, platformda bilimsel yayınlarla teyit edilecek olursa bu türlü bir geri ödeme özelliği de kazanabilir. Onun için sistemin kullanılmasını ve olabildiğince öbür araştırmacılar ve bağımsız araştırıcılar tarafından da teyit edilmesini bekliyoruz.” halinde konuştu.
Geliştirdikleri sistemin yüzde 90 ve yüzde 70 üzerinde olasılıkları hesaplayabildiğini lakin yüzde 100 sonuçlara ulaşmak için projelerinin devam ettiğini ve elde ettikleri yeni gen araştırmaları ile bu olasılıkları daha da üste çıkarmaya çalıştıklarını aktaran Beksaç, “Yeni genler üzerine de çalışıyoruz, yakın bir gelecekte, bu çalışmamızın sonuçlarını da kamuoyu ile paylaşmayı hedefliyoruz.” dedi.
Prof. Dr. Meral Beksaç, Kovid-19 aşılarına ait şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bundan sonraki süreçte kişinin aşıya vereceği bağışıklık cevabının da bu genetik özelliklerden etkilenmesini bekliyoruz. Sonuç prestijiyle AA haplotipine sahip olan bireyler enfeksiyonu sıkıntı geçiriyorlar ve bu bireyleri aşılamak bu zorluğu bir ölçü azaltabilir.
BU KÜMELER AŞIDAN DAHA FAZLA YARARLANACAK
Ancak öbür yandan AB1 üzere hami özelliğe sahip olanlar aşıdan daha da çok yararlanacakları için ağır bakım muhtaçlığı daha da azalacaktır. Onun için modellerin umarım öteki araştırıcılar tarafından aşı sonrasındaki enfeksiyon açısından da araştırılması yapılır.”
