Gazeteci Sedef Kabaş, Tele-1 kanalında Lider Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanlığı makamına çok ağır hakaretlerde bulundu. Gazeteci Uğur Dündar ve CHP’li vekiller Engin Özkoç ile Aykut Erdoğdu, Kabaş’ın hakaretlerine müdahale etmezken program devam etti.
Kabaş’ın hakaret içerikli kelamlarına reaksiyon yağarken, RTÜK program için inceleme başlattı. Sedef Kabaş’ın Lider Recep Tayyip Erdoğan’ı gaye alan küstah kelamları sonrası İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nca soruşturma da başlatıldı. Kabaş, dün gece saatlerinde gözaltına alındı ve sevk edildiği nöbetçi hakimlikçe tutuklandı. Kabaş’ın Cumhurbaşkanlığı makamı ve seçilmiş Cumhurbaşkanına yönelik hakaretinin tüzel karşılığı da merak konusu oldu.
Kabaş’ın işlediği hatanın 1 yıldan 4 yıla kadar mahpus ile cezalandırılabileceği, kasıt durumuna nazaran bu cezanın 6’da 1 oranında da artırılabileceği tabir ediliyor.
Cumhurbaşkanına Hakaret Hatası ile ilgili tüm ayrıntılar;
Cumhurbaşkanına hakaret cürmü Türk Ceza Kanunu’nun Özel Kararlar kitabının Dördüncü Kısmının “Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar” başlıklı üçüncü kısmında düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanına hakaret cürmü, hakaret kabahatini düzenleyen genel kararlardan başka olarak TCK 299’da özel bir unsur halinde düzenlenmiştir.
Bu makalemizde, Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak sizlere TCK m. 299’da düzenlenen, Cumhurbaşkanına hakaret hatasını, Cumhurbaşkanına hakaret cürmünün özelliklerini, ögelerini, cezasını, Cumhurbaşkanına hakaret hatasında vazifeli mahkemeyi, zamanaşımını, uzlaşmayı, şikayet mühletini, Cumhurbaşkanına hakaret hatasında isimli para cezası, erteleme ve kararın açıklanmasının geriye bırakılması konularını açıklayacağız.
Cumhurbaşkanına hakaret hatası sebebiyle kovuşturma yapılması Adalet Bakanlığı’nın müsaadesine tabidir. Adalet Bakanlığından müsaade alınmadıkça kovuşturma yapılamaz.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET KABAHATİ NEDİR?
Cumhurbaşkanının devleti temsil etmesi ve Anayasada belirtilen misyon ve yetkileri göz önüne alınarak onun kişiliğine yöneltilen hareketin bir bakıma devlet kuvvetleri aleyhine cürümlerden sayılması gerektiği niyetinden hareketle TCK m. 299 kaleme alınmış ve Cumhurbaşkanına hakaret TCK m. 125’daki hakaret cürmüne ait genel düzenlemelerden farklı tutularak bağımsız bir kabahat haline getirilmiştir.
Anayasanın 104. unsuru uyarınca Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder. Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının tertipli ve uyumlu çalışmasını gözetir. Cumhurbaşkanının bu özel pozisyonu nedeniyle kişiliğine yapılan hakaretin birebir vakitte temsil ettiği makama da yönelik olduğu fikri ile hakaret hatası ile ilgili olarak bu özel düzenleme yapılmıştır.
Kanun koyucu, Cumhurbaşkanına hakaret hatası nedeniyle kovuşturma yapılmasını Adalet Bakanlığı’nın müsaadesine bağlamıştır.
Cumhurbaşkanına hakaret hatası ve cezası “Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar” kısmında TCK m. 299’da düzenlenmiştir.
– Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar mahpus cezası ile cezalandırılır.
– Kabahatin alenen işlenmesi halinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.
– Bu kabahatten ötürü kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının müsaadesine bağlıdır.” halindedir.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET CÜRMÜ KURALLARI NELERDİR?
Cumhurbaşkanına hakaret hatasının kaideleri şu biçimde söz edilebilir:
Bu hatayla korunan hukuksal fayda, Devleti temsil eden Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığıdır. Fail, rastgele bir kişi olabilir. Cumhurbaşkanı ve temsil ettiği makam cürmün mağduru sayılmalıdır. Fiil, Cumhurbaşkanına hakaret edilmesi suretiyle işlenmektedir. Cumhurbaşkanına hakaret kabahati sırf taammüden işlenir, taksirle işlenemez.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET KABAHATİNİN ÖGELERİ
Fail
Cumhurbaşkanına hakaret cürmünün faili rastgele bir kimse olabilir. TCK m. 299’da kabahatin faili olmak bakımından rastgele bir özellik aranmamıştır. Failin kamu vazifelisi olması mümkünse de, bu durum cürmün niteliği yahut cezalandırma tarafından bir farklılığa neden olmamaktadır.
Mağdur
Kabahat direkt doğruya kişiliği üzerinde işleniyor bulunması nedeniyle hatanın mağduru Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı ve temsil ettiği makam hatanın mağduru sayılmalıdır.
Cumhurbaşkanlığın şahsı maksat alınmalıdır. Öteki türlü 125. hususta bulunan kamu görevlisine hakaret hatası yahut olağan hakaret kabahati gündeme gelecektir.
Cürmün Hukuksal Konusu
Cürüm teşkil eden her hareketin bir konusu vardır ve cürmün tüzel konusu denilince bundan tipik hareketin üzerinde icra edildiği kişi yahut şey anlaşılmaktadır.
Cumhurbaşkanına hakaret kabahati, şahıslara ve onura karşı hatalar içerisinde değil “Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar” kısmında düzenlenerek Devleti temsil eden Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığının korunması amaçlanmıştır. Devlete karşı işlenen cürümlerden bir kısmının gerçek mağduru, makamı temsil eden gerçek kişi olmakla birlikte, devlete dair tüzel faydanın korunması, kişinin faydasına göre daha üstün tutulmuştur. Hakaret cürmü direkt doğruya Cumhurbaşkanı olan bireye karşı işlenmekte ise de, kabahatle korunan ve bu sebeple ihlal edilen tüzel kıymet devletin siyasal iktidar yapısıdır.
Burada korunan hukuksal fayda, Devleti temsil eden Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığıdır.
Fiil
Fiil, Cumhurbaşkanına hakaret edilmesi suretiyle işlenmektedir. Bu nedenle bu fiilin Cumhurbaşkanlığı başlamış ve devam eden bir kişi hakkında işlenmiş olması gerekir. Cumhurbaşkanlığı sıfatının seçimle değil and içmeyle başlayacağı Yargıtay tarafından kabul edilmektedir. And içme anına kadar eski Cumhurbaşkanı vazifesine devam edecektir.
Öteki taraftan, misyonda ve sağ olan bir şahsa yapılan hakaret m. 299 kapsamında cezalandırılır. Bu nedenle, Cumhurbaşkanlığı vazifesiyle ilgili olsa dahi, hata tarihinde ölmüş bir bireye yapılan hakaret bu hatası değil, ölenin anısına hakaret (m. 130) cürmünü oluşturur. Cumhurbaşkanlığı vazifesi sona eren bir bireye yapılan hakaret de bu cürmü değil, 125. Unsurdaki genel hakaret cürmüne beden verecektir.
Bu kabahat hür hareketli hata olup, kelamlar, imalı müzikler, yazı, çizim, fotoğraf, nefreti gösteren hareketler ve bunun üzere davranışlarla işlenebilir. Ayrıyeten bu hatanın, telefonla, mektupla, basın yayın araçları yahut medya yoluyla, öbür bağlantı araçlarıyla gerçekleştirilmesi de imkanlıdır.
Hakaret kavramı unsurda tanımlanmamıştır. Bu hususta hakaret cürmünün ceza hukukundaki manası temel alınmalıdır. Ceza Kanununda (m.125) hakaret, “bir şahsa onur, erdem ve saygınlığını rencide edebilecek halde bir fiil yahut olgu isnat etmek yahut sövmek suretiyle; onur, onur ve saygınlığına saldırılması” halinde tanımlanmaktadır.
Genel hakaret cürmü, mağdurun yokluğunda işlendiğinde hatanın beden bulabilmesi için hakaret edenin kelam ve davranışlarının en az 3 kişi tarafından öğrenilmesi gerekir. Genel hakaret hatasında hakaret edilen ortamda mağdurun olmadığı hallerde, TCK m. 125 hakaret teşkil eden fiilin 3 şahısla ihtilat halinde işlenmesi koşulunu aramaktadır. Kelam konusu üç bireye hakaret edenin kendisi dahil değildir. Üç kişinin birebir yerde olması kural değildir, kıymetli olan üç kişinin hakareti öğrenmesidir.
Cumhurbaşkanına hakaret hatası, ekseriyetle Cumhurbaşkanının gıyabında (yokluğunda) işlenmektedir. Lakin, cürmün gıyapta işlenmesi halinde yalnızca bir kişinin hakareti duyması kafidir. Genel hakaret hatasında olduğu üzere 3 kişinin hakareti öğrenmesi koşulu, bu cürümde aranmamaktadır. Cumhurbaşkanına hakaret fiilinin yüze karşı ya da yoklukta işlenmesi ortasında fark yoktur.
Manevi Öge
Cumhurbaşkanına hakaret kabahati lakin taammüden işlenebilir. Öbür bir deyişle hatanın manevi ögesi genel kasttır. Burada mağdurun sıfatı bilinerek hareket edilmelidir. Failin saikinin siyasi olması koşul olmadığı üzere, Cumhurbaşkanlığı sıfat yahut göreviyle ilgili bir saike de gerek yoktur. Saik yahut amaç aranmadığından, hatanın özel kastla işlenmesi aranmaz.
Bu cürmün oluşumu için “Onun toplumsal pahası konusunda kendisinin yahut toplumun fikir yahut hisleri sarsıcı fiil yahut sıfatlar isnat yahut izafe edilmelidir. Ne cins hareketlerin onur ve prestiji ihlal edici olduğu, toplumda hakim olan ortalama düşünüş ve anlayışa nazaran belirlenmelidir, bunun tayininde ölçü bireyin özel hassaslığı değildir. Bu prestijle kolay bir saygısızlık hakaret ve sövme olarak nitelendirilemez”. Bir hareketin hukuk nizamı tarafından cezalandırılması lakin hukuka karşıtlığı ortadan kaldıran bir nedenin bulunmamasına bağlıdır. Söz hürriyeti, basın özgürlüğü üzere bir hakkın kullanmasına dair hukuka uygunluk nedenleri mevcut ise, hukuk sistemi tarafından kişi cezalandırılmayacaktır; fakat, tenkit hak ve vazifesi berbata kullanılmamalı, yazıda küçültücü, incitici, abartılı kelamlardan kaçınılmalıdır. Aksi takdirde haber verme ve tenkit hakkından kelam edilmeyecek, hareket hukuka ters olacaktır.
İftira, küfür, onur, gurur ve saygınlığı zedeleyici kelam ve beyanlar, müstehcen içerikli kelam, yazı, fotoğraf ve açıklamalar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk tertibini cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik bulunan tabirler niyet özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemekte; kabahat sayılmak suretiyle ceza yaptırımlarına bağlanmaktadır. Bu doğrultuda Cumhurbaşkanına hakaret de 5237 sayılı TCK m. 299’ da yaptırıma bağlanmıştır. Cürmün koruduğu hukuksal fayda ise üstte söz edildiği üzere Cumhurbaşkanının erdem ve saygınlığıdır.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET KABAHATİ CEZASI
Cumhurbaşkanına Hakaret Kabahati Temel Hali Cezası
TCK m. 299/1’de düzenlenen Cumhurbaşkanına hakaret hatasının temel biçiminin cezası, bir yıldan dört yıla kadar mahpus cezası olup, hakim somut olayın özelliklerine ve hatanın işleniş biçimine nazaran TCK’nun 61. unsurunda öngörülen konuları da göz önünde bulundurarak alt ve üst hudut ortasında temel cezayı belirleyip uygulayacaktır.
Bu cürümden ötürü kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının müsaadesine bağlıdır (TCK m. 299/3).
Cumhurbaşkanına Hakaret Hatası Nitelikli Hali Cezası
Cumhurbaşkanına hakaret kabahatinin alenen işlenmesi halinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır (TCK m. 299/2). Örneğin, toplumsal medya üzerinden, bir televizyon programında yahut bir caddede bağırarak hakaret etmek kabahatin aleni bir biçimde işlenmesi manasına gelir.
Aleniyetin gerçekleşmesi için olay yerinde diğerlerinin bulunması kâfi değildir. Hakaret konusu kelam yahut davranışın belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme mümkünlüğünün bulunması halinde aleniyet gerçekleşmiş olur. Hakaret hatasında aleniyetin gerçekleşmesi için rastgele bir sınırlama olmaksızın herkese açık olan yerlerde işlenmesi kaidedir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Cürmü İndirim Halleri
Cumhurbaşkanına hakaret hatasında cezayı azaltan bir indirim haline yer verilmemiştir. Fakat şartların gerçekleşmesi halinde genel kararlarda düzenlenen indirim nedenleri uygulanabilir.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET HATASININ ÖZEL GÖRÜNÜŞLERİ
Teşebbüs
Cumhurbaşkanına Hakaret kabahati, epey istisnai biçimlerde de olsa teşebbüse elverişli bir hatadır. Örneğine sıklıkla rastlanmamakla birlikte, birine hakaret etmek için mektup yazıldığında ve o mektup muhataba ulaşmadan fiilden vazgeçildiğinde hakaret cürmüne teşebbüs edilmesi durumu gerçekleşecektir. Öteki bir deyişle, mektup aracılığı ile hakaret kabahatine teşebbüs kelam konusu olabilecektir.
İştirak
Cumhurbaşkanına hakaret hatası iştirak bakımından rastgele bir özellik taşımaz ve iştirakin her biçimi gerçekleşebilir. Bu hatadaki tipik fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri TCK m. 37/1 uyarınca müşterek fail olarak sorumludur. Birebir halde bir diğerini araç olarak kullanmak suretiyle Cumhurbaşkanına hakaret cürmünün işlenmesi halinde TCK m. 37/2 uyarınca dolaylı fail olarak sorumluluk kelam bahsidir veya bir kimseyi Cumhurbaşkanına hakaret hatasını işlemeye azmettirerek yasanın öngördüğü cürmü işleten kişi, azmettirmeden (TCK m. 38) yahut Cumhurbaşkanına hakaret hatasını işleyen kimseye yardımda bulunan kişi, bu kabahatin işlenmesine yardım eden olarak (TCK m. 39) şerik sıfatıyla sorumludur.
İçtimaı
İçtima bakımından burada incelenmesi gereken konu, zincirleme hatadır. Çünkü bu hata TCK m. 43/1 bağlamında zincirleme kabahat formunda de işlenebilir. Failin farklı vakitlerde işleyeceği birden fazla hakaret aksiyonunun cürüm çokluğuna neden olacağı düşünülmeli ve bir kabahat sürece kararı bulunuyorsa TCK m. 43/1 uyarınca zincirleme hata kararları uygulanmalıdır. Aksi takdirde hareket sayısı kadar hatanın varlığı kabul edilmelidir.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET KABAHATİ İSİMLİ PARA CEZASINA ÇEVİRME, ERTELEME VE KARARIN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI KARARI
Cumhurbaşkanına Hakaret Hatası İsimli Para Cezasına Çevirme
İsimli para cezası, işlenen bir suça karşılık mahpus cezasıyla birlikte yahut tek başına uygulanabilen bir yaptırım cinsidir. Cumhurbaşkanına hakaret cürmü nedeniyle ceza mahkemesi tarafından hükmedilen mahpus cezası, aşikâr şartlarda isimli para cezasına çevrilebilir.
İsimli para cezası şayet kararın açıklanmasının geriye bırakılmasına karar verilmişse ödenmez. 5 yıl boyunca ertelenir. 5 yılının sonunda dava düşürülür.
Cumhurbaşkanına Hakaret Kabahati Erteleme
Ceza ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden kaideli olarak vazgeçilmesidir. Erteleme, TCK m. 51/1’de; “İşlediği kabahatten ötürü iki yıl yahut daha az müddetle mahpus cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu mühletin üst sonu, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış yahut altmışbeş yaşını bitirmiş olan bireyler bakımından üç yıldır” formunda düzenlenmiştir. Erteleme sonuç ceza (hükmolunan ceza) üzerinden yapılacaktır. Cumhurbaşkanına hakaret hatası nedeniyle hükmedilen mahpus cezasının ertelenmesi de mümkündür.
Cumhurbaşkanına Hakaret Hatası Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı
Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık hakkında hükmolunan cezanın muhakkak bir kontrol mühleti içerisinde sonuç doğurmaması, kontrol müddeti içerisinde aşikâr şartlar yerine getirildiğinde ceza kararının hiçbir sonuç doğurmayacak halde ortadan kaldırılması ve davanın düşmesine sebebiyet veren bir ceza muhakemesi kurumudur. Hatanın cezasının 2 yıl yahut altında belirlendiği hallerde HAGB kararı mümkündür. Cumhurbaşkanına hakaret cürmü nedeniyle hükmedilen mahpus cezası hakkında kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET HATASI SORUŞTURMA KOVUŞTURMA KADEMESİ
Soruşturma Kademesi
Şikayet, TCK m. 73’te; “Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan kabahat hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz” halinde düzenlenmiştir. Bir kabahatin soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olabilmesi için kanunda bu durumun açıkça belirtilmesi gerekir. Cumhurbaşkanına hakaret hatasının düzenlendiği kanun unsurunda, bu hatanın soruşturulması ve kovuşturulmasının şikayete bağlı olduğu belirtilmediği için şikayet gerekmeyecek, soruşturma ve kovuşturma makamları tarafından re’sen takip edilecektir.
Cumhuriyet savcılığı soruşturmayı müsaade almadan kendisi yapabilir; ancak cürüm nedeniyle kovuşturma yapılabilmesi Adalet Bakanının müsaadesine bağlı bulunmaktadır. Kovuşturma koşulu olan müsaade alınmadan dava açılamaz.
Yani savcılık soruşturmayı müsaade almadan kendisi yapabilir. Ama kabahat nedeniyle kovuşturma yapılabilmesi için Adalet Bakanlığının müsaadesi gerekir. Müsaade alınmadıkça dava açılamaz.
Cumhuriyet başsavcılığı, aksiyonun Cumhurbaşkanına hakaret niteliğinde olup olmadığına ve failin bu aksiyonu işleyip işlemediğine ait delilleri toplamalı, kâfi kuşku nedeni bulunmuyorsa kovuşturmaya yer olmadığına karar vermelidir. Toplanan kanıtların dava açılması için gerekli ve kâfi olduğu anlaşılıyorsa, belge Adalet Bakanlığına gönderilerek kovuşturma müsaadesi istenmelidir.
Kovuşturma Basamağı
Soruşturma etabının iddianame düzenlenip kamu davası açılarak tamamlanmasının ardından artık bir ceza davasının varlığından bahsedilir ve kovuşturma evresine geçilmiş demektir. Öteki bir deyişle, kovuşturma evresi, iddianamenin kabul edilmesi yahut kabul edilmiş sayılması ile başlar. Kovuşturmanın içinde farklı evrelerden bahsedilebilir; duruşma hazırlığı, duruşma, karar ve kanun yolu bu evrelerdendir. Soruşturmanın tamamlanması sonrasında Cumhurbaşkanına hakaret cürmüne ait kovuşturma evresi gerçekleştirilecek ve kovuşturma evresinin sonunda faile verilecek sonuç ceza belirlenecektir.
CUMHURBAŞKANINA HAKARET HATASI GÖZALTI VE TUTUKLULUK HALİ
Gözaltı
Gözaltı hali, CMK’nın 91. unsurunda düzenlenmiştir. Adaba uygun olarak (CMK m. 90) yakalanan kişi, Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. Gözaltı müddeti, yakalama yerine en yakın hakim yahut mahkemeye gönderilmesi için mecburî mühlet hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez. Yakalama yerine en yakın hakim yahut mahkemeye gönderilme için mecburî müddet oniki saatten fazla olamaz. O halde gözaltı müddeti toplam 36 saati geçemez.
Gözaltına alma, bu önlemin soruşturma istikametinden zarurî olmasına ve kişinin bir cürmü işlediği kuşkusunu gösteren somut kanıtların varlığına bağlıdır.
Toplu olarak işlenen hatalarda, kanıtların toplanmasındaki zahmet yahut kuşkulu sayısının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı müddetinin, her kezinde bir günü geçmemek üzere, üç gün müddetle uzatılmasına yazılı olarak buyruk verebilir. Gözaltı mühletinin uzatılması buyruğu gözaltına alınana derhal bildirim edilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yer alan bu düzenlemelere nazaran Cumhurbaşkanına hakaret cürmü açısından Cumhuriyet Savcısı’nın gözaltı kararı vermesiyle gözaltı halinin gerçekleşmesi mümkündür.
Tutukluluk Hali
Cumhurbaşkanına hakaret kabahati kapsamında tutukluluk mühleti CMK 102. Hususu uyarınca en fazla 1 yıldır. Mecburî hallerde bu müddet 6 ay uzatılabilir. Bu müddete istinaf süreci dahil değildir.
Tutuklama, müdafaa önlemlerinin en ağırıdır; çünkü kişi, kısıtlı bir müddetle de olsa hakkında bir kesin karar bulunmadan özgürlüğünden yoksun bırakılmaktadır. Tutuklama, CMK m. 100 ve devamında yer alan kararlarda düzenlenmiştir. Tutuklama kararını, yalnızca hakim verebilir; savcının yahut kolluk amirinin tutuklama kararı vermesi hiçbir formda mümkün değildir. Muhakemenin yürütülmesinde temel olan sanığın/şüphelinin tutuksuz olmasıdır; tutuklama ise her vakit bir istisna niteliğindedir. Tutuklama muhafaza önleminin mecburî tutulduğu bir hal bulunmamaktadır. Olayda muhakeme kuralı varsa, tutuklama kararı verebilmek için bunun gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Tutuklamanın somut şartları bulunmaktadır.
Bu şartlar;
Kuvvetli kabahat kuşkusu bulunmalıdır.
Bir tutuklama nedeni bulunmalıdır.
Tutuklama, somut olayda orantılı bir önlem olmalıdır.
Yalnızca isimli para cezasını gerektiren hatalarda yahut beden dokunulmazlığına karşı taammüden işlenenler hariç olmak üzere mahpus cezasının üst hududu iki yıldan fazla olmayan kabahatlerde tutuklama kararı verilemez. Bu kabahatle ilgili tutukluluk mühleti, CMK m. 102/1 uyarınca en çok bir yıldır. Zarurî hallerde altı ay daha uzatılabilir. Bu müddete kanun yolunda geçen müddet dahil değildir.
Uygulamada Cumhurbaşkanına hakaret hatasında tutuklama kararı verilebildiği görülmektedir; lakin bu hatanın katalog kabahatlere girmemesi nedeniyle, tutukluluk kararlarının tartışmalı olduğu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına karşıtlık taşıdığı halinde tenkitler yapılmaktadır.
