Türkiye Atık Sularında SARS-CoV-2 Taraması’ projesi, Tarım ve Orman Bakanlığı Türkiye Su Enstitüsü koordinatörlüğünde, Marmara Üniversitesi Etraf Mühendisliği Bölümü’nce yürütülüyor. 2020 Mayıs-Haziran devrinde 81 vilayetteki atık su arıtma tesislerinden alınan numuneler, İstanbul Pendik ve Samsun’daki laboratuvarlarda tahlil edildi. Haziran 2020’den itibaren ise proje, İstanbul ve Ankara dahil 22 pilot vilayette sürdürülüyor. Bu vilayetlerdeki atık su noktalarından haftalık alınan numuneler, laboratuvarlarda tahlil edilerek, salgının yayılımı tespit ediliyor. Tahlil sonuçlarına nazaran Türkiye geneli Covid-19 yayılım haritaları hazırlanarak, bakanlığın internet adresinde yayımlanıyor. Atık sularda yapılan bu takip semptomatik hadiselerin yanı sıra asemptomatik olayların tespitini sağlarken, hadise artış ve azalışları, en az 4-5 gün evvelce tespit edebiliyor. Çalışma, Türkiye’nin muhtemel Covid-19 atakları ve öteki salgınların takibi için ‘erken ihtar sistemi’ olması açısından değer taşıyor. Nisan ayında İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Konya, Adana, Şanlıurfa, Erzurum ve Samsun’da atık sularda yapılan tahlillerde yayılımın yüzde 40’ı İngiliz varyantıyken, yüzde 60’ı ise özgün SARS-CoV-2 suşu olarak belirlendi. Eylül ayı analiz sonuçları ise yakın vakitte çıkacak.
‘TÜM VARYANTLARI TESPİT EDEBİLİYORUZ’
Türkiye Su Enstitüsü Lideri Prof. Dr. Ahmet Mete Saatçi, DHA’ya yaptığı açıklamada, atık su tahlilleri ile mutant virüs tespiti yapabildiklerini de söyledi. Saatçi, “Atık sularda koronavirüsü yakalamak mümkün, yükselecek mi, azalacak mı; bunu görebiliyorsunuz. Türkiye’nin virüs yayılım haritalarını çıkarıyoruz. Bu haritalardan hadiselerin muhakkak bölgelerde arttığını ya da artmadığını görüyorsunuz. 22 pilot ile ek olarak yaz aylarında Akdeniz ve Ege bölgesindeki 27 tatil beldesinden 2 haftalık dönemler ile takip de yapılıyor. Asemptomatik dediğimiz semptomlarını göstermeyenler de atık su tahlillerinde sonuç verdiğinden bölgesel olay yayılımlarını bu tahliller ile net tespit edebiliyoruz. Daha değerli olan yeni varyantlar çıkıyor, virüs kendisini değiştiriyor. Yeni jenerasyon sekans tahlilleri ile varyant tahlillerine de başladık. Tüm varyantları atık sudan tespit edebiliyoruz” dedi.
‘İLK SEFER İSTANBUL’DA CANLI VİRÜS TESPİT EDİLDİ’
Prof. Dr. Saatçi, koronavirüsü atık suda birinci kez canlı tespit ettiklerini de belirterek, “Koronavirüsü yakaladığınız zaman canlı olmuyor. Biz onun kimi noktalarını yakalıyoruz. Atık su arıtma tesisinde çamur kısmı da vardır. Birinci kere İstanbul’da çamurda canlı virüs tespit edildi. Bunun üzerine, ‘Çalışılırken dikkatli olunması gerekli’ diye yayınlar yaptık, belediyeler ile irtibata geçtik. Canlı tespit edilmesi 15 gün süren deneyler sonucu oluyor. O kadar uzun müddet canlı kalması bize de enteresan geldi. Çoğunlukla virüs parçalanmış olarak geliyor zira yağ katmanı ile kaplı olduğu için deterjan sabun bunları çok çabuk götürmüş oluyor” diye konuştu. 
