İstanbul Sanayi Odası (İSO) İdare Şurası Lideri Erdal Bahçıvan, fiyat istikrarına vurgu yapan açıklamalarına devam etti.
Bahçıvan enflasyon-kur-faiz göstergelerindeki değişimler nedeniyle geleceğe yönelik öngörü yapmakta zorlandıklarına dikkat çekerek “Sürekli fiyat istikrarı ve finansal istikrara vurgu yapmamızın nedeni, enflasyonist bir büyüme yapısının nitelikli ve sürdürülebilir olamayacağının farkında olmamızdır. Son 20 yıldır elde ettiğimiz değerli kazanımlardan asla vazgeçmemeliyiz, bunun karşılığı büyüme olsa bile. Büyüme kıymetine enflasyon görüşü ülkemizin faydasına değil, asla kabul etmemeliyiz” dedi.
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisi’nin ekim ayı olağan toplantısı, “İstikrarlı, Nitelikli ve Sürdürülebilir Bir Ekonomik Büyüme İçin Fiyat İstikrarı ve İtimadın Önemi” ana gündemi ile görüntü konferans sistemi üzerinden gerçekleştirildi. İSO İdare Heyeti Lideri Erdal Bahçıvan’ın açılış konuşmasını yaptığı toplantıya, İSO Meclisi Üyeleri de katılarak gündeme ait değerlendirmelerde bulundu.
“Merkez Bankamızın temel emeli fiyat istikrarından uzaklaşıldığı görülüyor”
İSO İdare Heyeti Lideri Erdal Bahçıvan, konuşmasında iktisat gündeminin birinci sıralarını oluşturan enflasyon-kur-faiz göstergelerindeki değişimler nedeniyle geleceğe yönelik öngörü yapmakta zorlandıklarını vurguladı.
Kovid 19 pandemisi ile uğraş kapsamında aşılamanın tesiriyle güçlenen talebin, tedarik zincirlerindeki aksamaların, ham unsur fiyatlarındaki artış eğiliminin ve güç fiyatlarının rekor düzeylere yükselmesinin enflasyonu körüklediğine dikkat çeken Bahçıvan “Enflasyonun yüzde 20’ler bandına yerleştiğini, siyaset faizinin ise son indirimlerle birlikte yüzde 16 düzeyine çekildiğini görüyoruz. Bu gelişmeler sonrasında başka ülkelerden farklı olarak her gün döviz kurlarının yeni rekorlar kırdığına şahit oluyor ve global enflasyonist baskıyı çarpan tesiriyle çok daha fazla hissediyoruz. Pek çok sorunun bir ortada yaşandığı ve belirsizliklerin arttığı bu sıkıntı periyotta, bizim olağan periyotlardaki Merkez Bankası anlayışından çok daha farklı, çok daha titiz, çok daha dikkatli bir anlayışla hareket etmemiz gerekiyor. Meğer tam aksine, Merkez Bankamızın temel hedefi olan fiyat istikrarından uzaklaşıldığını görüyor ve bu durumun, bankanın destekleyici hedefi olan finansal istikrarı da risk altına aldığına şahit oluyoruz. Bugün fiyat istikrarı ve finansal istikrar konusunda yaşadığımız sıkıntıların tahlili keşke yalnızca Merkez Bankası’nın faizleri indirmesi yahut artırmasıyla çözülebilecek kadar kolay ve kolay olsaydı. Her ne kadar faizlerin düşmesini hepimiz istek etsek de öteki tarafta hür piyasa şartlarında gerçekleşen fiyatlamalar var. Meçhullüğü ortadan kaldırmadığınız, itimat ve öngörülebilirliği artıramadığınız sürece düşük faizlerin olumlu tesirlerinin kısa müddetli olacağını, orta vadede finansal istikrar risklerinin artacağını asla unutmamalıyız” dedi.
“CDS, Türkiye’ye itimadın yara aldığını gösterdi”
Bu durumun yansımalarını Türkiye’nin risk primini ölçen CDS bedellerinde de açıkça gördüklerini söyleyen Bahçıvan, kelamlarını şöyle sürdürdü: “TL’deki bedel kayıplarının hızlandığı son üç yılda Türkiye’nin CDS risk primi, nadiren 300 puanın altına düşebildi. Son günlerde 450’ler mertebesinde dolaşan CDS, Türkiye’ye olan itimadın ve finansal istikrar beklentisinin önemli oranda yara aldığını ortaya koyuyor. Vakit zaman lisana getirdiğimiz üzere buradan bir defa daha söyleyecek olursam Türk sanayicisi de, Türk gerçek bölümü de bu CDS primi puanını hak etmiyor. Bizim ne yapıp edip bunu 300’lerin altına indirerek, bir an evvel inanç ortamındaki bu aşınmayı gidermek ve güçlü, sürdürülebilir büyüme yolunda ilerlememiz gerekiyor. Zira yaşanan bu dalgalanmalar, piyasaların itimadını sarsarken en değerli markamız olan Türk Lirasını emanet ettiğimiz Merkez Bankamızın prestijine da gölge düşürüyor. Halbuki dış dünyadaki gelişmelerin iktisadımızı olumsuz etkileme ihtimalinin bu kadar yüksek olduğu bir devirde Merkez Bankası markamızın ve bedelinin her zamankinden daha güçlü olması gerektiğini düşünüyoruz.”
“Kur ve enflasyondaki yanılmalar, amaçları alt üst ediyor”
İSO İdare Şurası Lideri Erdal Bahçıvan, itimat ve prestij kaybı ile isimlendirdikleri bu sürecin yalnızca tek bir kurum ile hudutlu olmadığını da vurgulayarak, tıpkı durumun çarpıcı bir öteki örneğini de son yıllarda “Orta Vadeli Program” yahut “Yeni İktisat Programı” isimleriyle açıklanan ve gelecek 3 yıla ait maksatların yer aldığı iktisat programlarında da gördüklerini söyledi.
İSO Lideri Bahçıvan, şunları söyledi: “Örneğin biz endüstriciler için çok değerli iki gösterge olan enflasyon ve kur iddialarına baktığımızda öngörülen maksatlar ile gerçekleşmeler ortasındaki farkın giderek açıldığına şahit oluyoruz. Geriye dönüp baktığımızda, 2018’de açıklanan programda dolar bazlı ulusal gelir varsayımlarında baz alınan Dolar/TL kur varsayımı 2021 yılı için 6,20 TL idi. Bu kestirim 2019’da açıklanan programda 6,41 2020 yılında açıklanan programda ise 7,68 olarak güncellenmiş. Şimdi geçen eylülde açıklanan son programda bu yıl için 8,30 2022 yılı içinse 9,27 olarak kestirim edilmiş. Bugün duruma baktığımızda kur şimdiden en son yapılan iddia maksatlarını aşmış durumda. Enflasyona baktığımızda ise 2018 ve 2019’da açıklanan programlarda 2021 için TÜFE yıl sonu enflasyon amacı yüzde 6 olarak belirlenmiş. Daha sonra 2020’de açıklanan programda bu gaye yüzde 8’e yükseltilmiş geçen ay açıklanan son programda ise yüzde 16,2 olarak öngörülmüş. Eylül ayında yüzde 20’ye yaklaşan enflasyonun baz tesirleri nedeniyle azalsa bile yıl sonunda yüzde 16,2’ye kadar gerilemesine pek ihtimal vermiyoruz. Ayrıyeten ÜFE ile TÜFE ortasındaki makasın giderek açılması, sanayicilerimizin fiyatlamada yaşadıkları zorlukların kalıcı olabileceği ve enflasyonun daha üst düzeyde katılaşabileceği kaygılarını artırıyor. Acı fakat gerçek: Yalnızca kur ve enflasyon gayelerindeki bu yanılmalar bile neredeyse tüm makro ekonomik amaçları alt üst etmeye yetiyor. Bu da planların tutarlılığını zayıflatarak şimdi uygulamaya bile geçmeden kamuoyu nezdindeki inandırıcılığını kaybettiriyor.”
“Büyüme değerine enflasyon faydalı değil”
İSO olarak fiyat istikrarını ve finansal istikrarı kalıcı olarak tesis etmenin Türkiye iktisadı için en kıymetli kazanım olacağını, Eylül 2018, 2019 ve 2020 devirlerinde açıklanan iktisat programlarına yönelik olarak da olduğu üzere yıllardır lisana getirdiklerini hatırlatan Bahçıvan, şöyle konuştu: “Sürekli olarak fiyat istikrarı ve finansal istikrara bu kadar vurgu yapmamızın nedeni, başından beri enflasyonist bir büyüme yapısının nitelikli ve sürdürülebilir olamayacağının farkında olmamızdır. Bu nedenle son yirmi yıldır elde etmiş olduğumuz o değerli kazanımlardan asla ve asla vazgeçmemeliyiz. “Bunun karşılığı büyüme olsa bile.” Bunun altını tekrar çizerek söylüyorum: Büyüme değerine enflasyon görüşünün ülkemizin faydasına olmadığını ve asla kabul etmememiz gerektiğini düşünüyorum. Çünkü geçmiş yıllarda paramızı devalüe ederek ihracatı artırmaya çalıştığımız, yüksek enflasyonla yüksek büyüme yakaladığımız, fiyat istikrarını büyümeye feda ettiğimiz devirleri, o periyodun nesilleri olarak birlikte yaşadık. Şu an o devirleri büyüme performanslarıyla değil üç haneli enflasyonlar ve arkası ardı kesilmeyen krizlerle hatırlıyoruz.1980 ve 90’lardaki yüksek enflasyon ortamının izlerini hala hafızalarımızda taşıyoruz. Hiç unutmayalım! Ülkemizin tek haneli enflasyon patikasına geçmeyi başarması sadece son 20 yıllık bir geçmişe dayanıyor. Maalesef ülkemizin enflasyona karşı toplumsal zafiyeti olduğunu kabul etmemiz gerekiyor. O devri yaşayan beşerler olarak bizi tekrar dünya liginden ayrıştıran, dünyanın kaliteli ekonomilerinden ayıran o sürece dönebilecek olmanın tasasını taşıyoruz.Sürekli yıpranan TL karşılığında oluşan ihracat artışının uzun vadeli bir muvaffakiyet getireceğine de inanmıyoruz. 2021 Türkiye’sinde eski devirlerin “yap devalüasyonu, artır ihracatı!” zihniyetiyle yaşayan, finansal istikrardan uzaklaşıp devalüasyonlardan medet uman sanayici-ihracatçı olmak istemiyoruz. Bu açıklamalarımızı da endüstrimizin bugününden çok geleceği ismine yapıyoruz.”
“Enflasyon sosyolojik meseleye dönüştü”
Tüm bölümler için değerli bir belirsizlik ve tasa kaynağı olan enflasyonun bugün ekonomik bir sorun olmanın ötesinde sosyolojik bir probleme da dönüştüğüne dikkat çeken Bahçıvan, şunları söyledi: “Bir tarafta hayat pahalılığı nedeniyle alım gücü zayıflayan çalışan kesitin haklı, yüksek fiyat beklentileri, başka tarafta artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticilerin karşılaştığı kar marjı baskısı birebir anda yaşanıyor. Bu durum, önümüzdeki periyodun sıcak gündem hususlarından biri olacaktır. Bu sıcak sürece değinirken, ekonomik rasyonaliteden kopmamanın tüm taraflar için değerli olduğu da dikkatlerden kaçırmamalıyız. Hepimiz uygar, huzurlu, güçlü bir Türkiye’de yaşamak istiyoruz. Gelişmiş ülkelere baktığımızda bunu nasıl başardıklarını soruyoruz. Bu mucize nasıl yaratıldı? Aslında bu bir mucize değil. Yaşadıkları “huzurlu zenginlik”, yalnızca akıl ile gerçekçi ve uygulanabilir uzun vadeli planlamalar sonucu ortaya çıkmış bir muvaffakiyetin sonucudur. İSO olarak temel maksadımız, endüstrimizin meselelerinin tahliline ve rekabet gücünün artmasına akılcı ve gerçekçi bir yaklaşımla katkıda bulunabilmektir.”
