Kabil Havalimanı’nda güvenlik noktalarını aşan yüzlerce Afgan, uçaklara hücum etti. Kalkan uçaklara tutunan 3 Afgan ise uçak havalandıktan sonra yere düşerek feci şekilde can verdi. Çarpıcı görüntülerin ortaya çıktığı Afganistan‘da 640 kişi ABD ordusuna ait 150 kişi kapasiteli bir kargo uçağına binerek Kabil’den kaçmayı başardı. ABD’li yetkililer olayı doğruladı; ancak uçağın sivilleri nereye taşıdığına dair bir bilgi vermedi. Pazar gece saatlerinde çekildiği belirtilen kare ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri tarafından Defense One dergisine verildi. Söz konusu kare sosyal medyayasın da gündemine oturdu. Kısa sürede binlerce defa paylaşılan fotoğraf viral oldu.
“ÇÖKÜŞ ÇOK HIZLI GERÇEKLEŞTİ”
Afganistan Merkez Bankası Başkanı ve Cumhurbaşkanı Ekonomi Danışmanı Ajmal Ahmady, ülkeden kaçış hikayesini Twitter’dan 18 madde ile anlattı. Geçen hafta Afganistan’da Hükümetin çöküşünün çok hızlı bir şekilde gerçekleştiğini ve anlaşılmasının zor olduğunu söyleyen Ahmady, “Kırsal alanların çoğu son birkaç ayda Taliban’ın eline geçmiş olsa da, düşen ilk eyalet başkenti sadece 1 hafta-2 gün önceydi!” dedi.
Afganistan Merkez Bankası Başkanı Ajmal Ahmady
“AÇIKLANMAYAN BİR ŞEY VAR”
Ahmady süreci şöyle anlattı; “6 Ağustos Cuma günü Ziranj düştü. Sonraki 6 gün boyunca, özellikle kuzeyde olmak üzere bir dizi başka il düştü. Savaşmama talimatının bir şekilde yukarıdan geldiğine dair birçok söylenti vardı. Bu, Atta Noor ve Ismael Khan tarafından tekrarlandı. İnanması zor görünüyor; ancak Afgan Ulusal Güvenlik Güçleri’nin (ANSF) neden bu kadar çabuk görevden ayrıldığına dair bir şüphe ve açıklanamayan bir şey var.”
“DAHA FAZLA DOLAR GÖNDERİSİ ALAMAYACAĞIMIZA DAİR BİR TELEFON ALDIK”
Döviz oynaklığı ve diğer göstergelerin kötüleştiğini aktaran Ahmandy, “Ancak Afganistan Bankası (DAB), kötüleşen güvenlik ortamı göz önüne alındığında, makroekonomik ortamı geçen hafta boyunca nispeten iyi bir şekilde stabilize edebildi. Sonra geçen perşembe günü geldi. Normal toplantılarıma katıldım. Gazni sabah düştü. İşten ayrıldım ve eve gittiğimde Herat, Kandahar ve Baghdis de düştü. Helmand da ciddi saldırı altındaydı. Cuma günü kötüleşen ortam göz önüne alındığında, daha fazla dolar gönderisi alamayacağımıza dair bir telefon aldık. İnsanlar cuma günü kaçtığım söylentilerini yaydı. DAB’nin cumartesi günü piyasalara daha az döviz arzı yapmak zorunda kalması paniği daha da artırdı” diye konuştu.
“GÜVENCE VERMEK İÇİN TOPLANTILAR YAPTIM”
Para birimdeki değişikliği anlatan Ahmady, “Para birimi istikrarlı bir şekilde 81’den neredeyse 100’e, ardından tekrar 86’ya fırladı. Cumartesi günü bankaları ve para değiştiricileri sakinleştirmek için, güvence vermek için toplantılar yaptım. Bunun Kabil’in düşmesinden bir gün önce olduğuna inanamıyorum” ifadelerini kullandı.
“MECLİS BAŞKANI HALİNDEN MEMNUN GÖRÜNÜYORDU”
Cumartesi gecesi ailesinin kendisini aradığını ve hükümetin çoğunun çoktan ayrıldığını söyleyen Ahmady, şunları kaydetti:
“Şaşkına dönmüştüm. Bir güvenlik değerlendirmesi, Taliban’ın 36 saat içinde Kabil’e varacağını ve 56 saat içinde düşüşünü doğru bir şekilde tahmin etti. Endişelendim ve önlem olarak pazartesi için bilet aldım. Pazar günü işe başladım. Sabah boyunca gelen raporlar giderek daha endişe vericiydi. Bankadan ayrıldım ve sorumlu vekilleri bıraktım. Personelden ayrılma konusunda korkunç hissettim. Havaalanına vardık ve Mohaqeq, Rahmani, Massoud’un zaten orada olduğunu gördüm! Meclis Başkanı halinden memnun görünüyordu. Başkan Yardımcısı Danish’in ayrıldığını gördüm. Bildirildiğine göre Katar’a gidecekti. O zamana kadar Başkan Yardımcısı Saleh’in ayrıldığı söylendi. Bakanlar ve diğerleri Fly Dubai & Emirates uçuşlarını bekliyordu. İkisi de iptal edildi. Pazar akşam 7’de Kam Air uçuşunu ayarladım. Sonrasında Kabil düştü ve Başkan çoktan gitmişti. O anda uçuşumun iptal edileceğini ve kaos olacağını biliyordum.
“MESLEKTAŞLARIM BENİ UÇAĞA İTTİ”
Beklendiği gibi çalışanlar ve askerler görevlerden ayrıldı. Herkes Kam Air uçağının kapısından geçti. 100 kişilik uçağa 300’den fazla yolcu bindi. Uçağın yakıtı ve pilotu yoktu. Hepimiz ayrılacağını umduk. Ancak inmeye karar verdim ve başka bir askeri uçak gördüm. Elçilik personelleri uçağa binerken, güvenlik güçleri insanları geri tutuyordu. Uçağın etrafı uçağa binmeye çalışan insanlarla çevriliydi. Bir acele vardı. Bazı atışlar yapıldı. Her nasılsa, yakın meslektaşlarım beni uçağa itti.
“DAKİKALAR İÇİNDE KAOSUN OLACAĞINI BİLİYORDUM”
Saraya tahliye planı/seferleri olup olmadığını sordum. 7 yıllık hizmetten sonra sessizlikle karşılandım. Son günlerde sadece Taliban ile ilgili risklerden değil, emir komuta zincirinin olmadığı bir geçiş dönemi korkusundan da korktum. Başkanın ayrılacağı duyurulduğunda, dakikalar içinde kaosun izleyeceğini biliyordum. Bunu bir geçiş planı olmadan yarattığı için onu affedemem. Onları şimdiye kadar eleştirmedim, ancak kilit isimler Fazly ve Mohib rollerinde çok deneyimsizdiler ve Başkan’ın bu tür zayıflıkları asla fark etmemesi başarısız oldu. Kendisinin harika fikirleri vardı ama uygulaması zayıftı. Ben buna katkıda bulunduysam, sorumluluğu üzerime alıyorum.
“BİRÇOK KİŞİSEL DÜŞMANIM VARDI”
Herhangi bir yardım talebini desteklemeye çalışacağım, ancak havaalanındaki kişisel deneyimime bakıldığında, arkadaşlar ve meslektaşlar için herhangi bir desteğin sınırlı olacağından endişeleniyorum. Endişelenmek için bir nedenim var mıydı? Birinin bana gönderdiği metin bu: ‘Taliban alana geldi ve sizi arıyordu. Ajmal Ahmady DAB Valisini soruyorlardı.’ Kişisel görüşleri ne olursa olsun, benim de birçok kişisel düşmanım vardı. Ya da belki sadece beni selamlamak istediler.”
