Washington Üniversitesi Yer Bilimleri Bölümü’nde Profesör ve Kuzeybatı Pasifik Sismik Ağı Direktörü olan Profesör Harold Tobin, Kahramanmaraş merkezli, 10 ili etkileyen depremlerin büyüklüğünü ve yapısını anlattı.
Türkiye’nin depreme en yatkın ülkelerden biri olduğunu kaydeden Tobin, Kahramanmaraş merkezli depremlerin gerçek anlamda çok büyük olduğuna işaret etti.
Tobin, “Bunlar, sadece Türkiye’de son yıllarda yaşadığımız en büyük deprem değil, dünyada da son yüzyılda ya da daha uzun süredir meskun bölgelerde yaşanan en büyük deprem” yorumunda bulundu.
“DEPREMİN ŞİDDETİ ÖNGÖRÜLENDEN DAHA BÜYÜK”
Tobin, 7.7 büyüklüğündeki ilk depremin yıllardır bilinen bir fayda meydana geldiğini belirtti.
“Bu bölgede depremler bekleniyordu ancak depremin şiddeti öngörülenden daha büyük” diyen Tobin, şunları kaydetti: “Doğu Anadolu Fay Hattı’nda bu kadar büyük bir depremin tarihte olduğunu düşünmüyorum. Bu kadar büyük bir deprem, fay hattında çok büyük bir alana yayıldı. Tabii ki fay hattındaki başka bölgeleri etkileyen artçıları görürüz ancak 9 saat sonra 7.6 büyüklüğünde yaşanan deprem bu hatla bağlantılı ama tamamen farklı bir hatta. Bu hat da daha önceden biliniyordu ancak bu kadar büyük depremler bilinmiyordu. Bu ikisinin bir araya gelmesi ne yazık ki korkunç bir trajedi. İlk deprem çok hasara yol açtı ve ikinci zaten hasarlı bölgeleri salladı. Bu, arama kurtarma ekipleri ve bölgedeki insanlar için gerçekten çok zor bir durum.”
Depremlerin ardından Anadolu levhasının 3 metre kadar kaydığına ilişkin bilgilere de değinen Tobin, Anadolu’nun iki fay hattının arasında sıkışmış durumda olduğunu söyledi.
YÜZLERCE YIL SONRA OLUŞAN SANTİMETRİK HAREKETLER METRELERE DÖNÜŞTÜ
Tobin, yerin kaymasının ardındaki bilimsel gerçekleri ise şöyle anlattı: “Afrika, kuzeye doğru hareket ediyor, Suudi Arabistan ülkeyi doğuya itiyor, bu da levhaların çok yavaş bir şekilde hareket etmesini sağlıyor. Bu hareket her yıl santimetrik oluyor ancak bu levhalar fay hatlarının arasında sıkışmış durumda. Ağır bir mobilyayı itmeye çalıştığınızda ne olur bilirsiniz, önce direnir, hareket etmez. Bu, yer kabuğundaki gerginliği oluşturur ancak sonra deprem olduğunda bir dakika gibi bir sürede tüm enerjisini salar. Bu fay hatlarında birkaç metre hareket meydana geldi. Bu da yüzlerce yıllık levha tektonik hareketlerinin biriken gerginliğiydi. Yüzlerce yıl sonra oluşan bir depremde santimetrik hareketler, metrelere dönüştü.”
“SON 200 YILDA BÖYLE OLAY GÖRMEDİK”
Ana karalarda depremlerin yan yana duran levhaların yanal hareketleriyle oluştuğuna ve Türkiye’deki depremin karakterinin farklı olduğuna işaret eden Tobin, “24 saatten daha kısa bir zaman diliminde 7.7 ve 7.6 kadar büyük bir şiddette depremi son 200 yılda dahi bilmiyorum” dedi.
Tobin, art arda yaşanan depremlerin daha önce 1940’larda Japonya’da ve 2004 ile 2005’te Endonezya’da görüldüğünü ancak bu depremlerin arasında aylar olduğunu belirterek, “Ancak 24 saatten kısa bir süre içinde bu kadar büyük iki deprem neredeyse eşi benzeri görülmemiş bir olay. Çok çok uzun zamandır ki tahminim sismolojik aletlerin icadından bu yana böyle bir olay görmedik” ifadelerini kullandı.
Türkiye’deki fay hatlarının 500 ila 800 kilometrelere ulaştığının altını çizen Tobin, “Fay hattında bir bölgede deprem olduğunda bir sonraki bölgenin üzerindeki basınç değişiyor. Son 2 günde gördüğümüz de ne yazık ki 7.7 büyüklüğündeki deprem, yer kabuğundaki basınç dağılımını değiştirdi ve bu da 7.6 büyüklüğünde başka bir depreme yol açtı. Bu artan baskı fay hattındaki başka bölgelerin durumunu da değiştirebilir. 7.7 ve 7.6’nın gerçekten korkunç olaylar olduğunu biliyoruz ve başka büyük depremlere yol açmamasını diliyoruz ancak insanların Anadolu Fay Hattı’nda daha çok depreme hazırlıklı olması gerekir” diye konuştu.
