Döviz kurunda yaşanan dalgalanma ile birlikte güç maliyetleri arttı. Doğalgaz, elektrik, akaryakıt ve gübre başta olmak üzere yaşanan fiyat artışları ziraî faaliyetler ile besin eserlerine artırım olarak yansıdı. TÜİK datalarına nazaran aralık ayında besin ve alkolsüz içeceklerde enflasyon yüzde 43,80 oranında gerçekleşti. Fiyatlardaki çok yükseliş merdiven altı üretimi cazip hâle getirirken dar gelirli vatandaşlar daha ucuz besinlere yönelmek zorunda kalıyor. Bu durum beraberinde insan sıhhatini tehdit eden birtakım ezaları da getiriyor. Bu türlü periyotlarda merdiven altı üretimin arttığına dikkat çeken uzmanlar “Gıda alırken yalnızca ucuz olduğu için almayın” ihtarında bulunuyor.
Tüketiciler Derneği (TÜDER) Genel Lideri Levent Küçük, tüketicilerin yüksek besin fiyatlarından ötürü şikâyetçi olduğunu belirterek “Bu periyotta daha çok ‘Fiyatlar neden düşmüyor’ biçiminde şikâyetler alıyoruz. Ocak ayında elektrik, doğalgaz ve akaryakıt fiyatları ve taban fiyatta yaşanan artışı mazeret gösteren satıcılar ise indirime yanaşmıyor. Daha evvel dolar kurunu mazeret ediyorlardı lakin artık maliyet artışları münasebetiyle indirim yapmaktan imtina ediyorlar” dedi.
KDV YÜZDE 1’E İNMELİ
Besin fiyatlarının merdiven altı üretime özendirdiğine dikkat çeken Küçük “Maalesef alım gücü düşük vatandaşlar bu devirde inançsız eserlere yöneliyor. Ucuza eser almak istiyorlar. Bu da toplum sıhhati açısında tehlike oluşturuyor. Besin başta olmak üzere sıhhat, eğitim, ısıtma ve güç fiyatlarında KDV oranı yüzde 1 ya da sıfıra indirilmesini talep ediyoruz. Hükûmet, KDV üzerinde çalışıyor. Bu türlü olursa sahteciliğe yönelim de engellenir. Ayrıyeten bu devirde kontroller artırılmalı. Zabıtalar maalesef bu bahiste yetersiz” diye konuştu.
BESİN ALIRKEN DİKKAT
Salam, sosis ve sucuklar at eti, eşek eti; dana sucuk ve dana sosis de kanatlı eti karıştırılıyor. Kırmızı ete ise su ve soda enjekte ediliyor.
Kaşar peynirine patates püresi karıştırılıyor. Tıpkı biçimde kemik unundan peynir yapılıyor.
Yoğurtta kıvamı yakalamak için jelatin kullanılıyor. Margarin katılarak üzerinde kaymak katmanı oluşturuluyor.
ZEYTİNYAĞI TEPEDE
En çok sahteciliği yapılan besinlerden biri de zeytinyağı. Zeytinyağına bitkisel ve ayçiçeği yağı karıştırarak maliyeti düşürülüyor. Zeytinyağına soya fasulyesi ve pamuk yağı eklemek suretiyle de hile yapılıyor.
Zeytinin daha taze ve canlı görünmesi için boya kullanılıyor.
Balda yapılan sahtecilikte birçok bir prosedür var. Lakin en sık yapılanı arılara şekerli su vermek. Arılara şerbetli su verilerek bal üretmesi sağlanıyor. Böylelikle bal üretimi ucuza getiriliyor.
BAKLAVAYA MERCİMEK
Fıstıklı baklavalara yeşil renginden ötürü mercimek ya da bezelye katılıyor. Bu cins eserler fıstık aroması ile satışa sunuluyor.
Merdiven altı firmaları son kullanma tarihi gelen çikolataları toplatıp eriterek içine biraz kakao ve şeker katıp yine piyasaya sürüyor.
Fırsatçılar, vatandaşa kırmızı pul biber yerine renklendirilmiş talaş yediriyor.
Kuvvet macunu ismi altında piyasada meşhur afrodizyak ilaçların karıştırıldığı macunlar, besin dayanak ve kozmetik müsaadesi ile üretilen ağrı kesici olduğu tez edilen kremler yüzlerce liraya toplumsal medyada satılıyor.
GEÇERSİZİ ÖLDÜRÜYOR
Alkollü içeceklerde yapılan sahtecilik ölümlü hadiselere sebep oluyor. Marketlerde satılan ve dezenfektan olarak kullanılan etil alkol içkiye karıştırıldığı vakit zehirlenmelere yol açıyor. Bilhassa sene başında düzmece içki satışlarında yaşanan artışın faturası ağır oldu. Dört gün içerisinde 22’ye kişi hayatını kaybederken yüzlerce kişi hastanelerde tedavi görmek mecburiyetinde kaldı.
10 NUMARA FIRSATÇILAR
Motorin fiyatlarının 15 liraya yaklaşması ile akaryakıt fırsatçıları da yine sahneye çıktı. Yapılan incelemelerde atık ve yanık yağları, içine çeşitli unsurlar ekleyerek inceltip akaryakıta çevirdikten sonra satmaya çalışıldığı tespit edildi.
GEÇERSİZ ALTINLA VURGUN
Atında dolandırıcılık bilhassa internet üzerinden yapılan alışverişlerde sık yaşanıyor. En çok yapılan sahtecilik çeşidi ise ayarı düşük altın satışı. Ayrıyeten madenî paralar altın tozu ile birlikte eritilerek altın üzere satışa sunuluyor. Uzmanlar bu tıp sahteciliklerinin ayırt edilmesinin çok sıkıntı olduğuna dikkat çekerek tanıdık kuyumculardan alım yapılmasını öneriyor.
