Dünyada milyonlarca insanın hayatı yalnızca bir organa bağlı. Gereğince organ bağışı yapılamaması, kalp, karaciğer, böbrek, akciğer bekleyenlerin umudunu her saniye biraz daha söndürüyor. Fakat dünyada o denli bir şey oldu ki ölümcül kalp hastalığına yakalanan bir şahsa genetik yapısı değiştirilmiş domuz nakli yapılması, organ bekleyenler için bambaşka bir umut oldu.
Bu tarihi operasyonun yapılmasına ise en büyük katkıyı ABD’de Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Ana Bilim Kısmı Ksenotransplantasyon (türler ortası nakil) Immunoloji Laboratuvarı Yöneticisi Doç. Dr. Burçin Ekser’in yaptığı ortaya çıktı.
Ordu Fatsalı olan Doç. Dr. Burçin Ekser, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni bitirdi. Eğitimine İtalya’da devam eden Ekser, akabinde ABD’ye gitti. Indiana Üniversitesi’nde vazifeli olan Ekser, ASTS-Veloxis 2019 Vanguard Ödülü’nü de kazandı. 2018’de insanlarda hayvan organlarını kullanmanın yollarını araştırmak için biyoteknoloji şirketlerinden 9 milyon dolarlık bir takviye elde etti.
ORGAN BEKLEYENLERİN UMUDU
İşte tüm dünyanın gözünün üzerinde olduğu çalışmanın ayrıntılarını sorduğumuz Doç. Dr. Ekser’in organ nakilleriyle ilgili çığır açan gelişmelere dair anlattıkları:
Dünyanın konuştuğu operasyona katkıda bulunanlardan biri olmaktan gururluyum.
2014 yılından bu yana domuzlardan maymunlara nakiller yapıyorum. Benim alanım bilhassa karaciğer nakilleri. Böbrek de diyaliz var. Kalp yetmezliğinde kalbi destekleyen araçlar var ancak karaciğer bittiği vakit yerine konulabilecek bir şey yok. Bu alanda domuzdan beşere birinci karaciğer nakli yaptığımız vakit yıllarca yaptığımız çalışmaların yararı daha da çok görülecek.
ÇALIŞMAMDAN YARAR SAĞLANMASI ONUR VERDİ
Uluslarası Ksenotransplantasyon (türler ortası nakil) Kurulu üyesiyim. Domuzdan alınan kalbin bir beşere nakledilmesi beni çok heyecanlandırdı. Benim çalışmalarımdan yarar sağlanması da ayrıyeten onur verdi. Nakledilen hastanın 6 gündür yaşıyor olması ise umut verici.
Burada bir insanın hayatının kurtarılması var. Bundan sonra tahminen de 10 binlerce, 100 binlerce organ bekleyen insanın hayatı kurtarılacak. Yürek isteyen bir iş. Yaptılar ve kalp çalıştı. Bu operasyonu yapan takım, benim çalışmalarıma da atıf da bulundu.
Artık sırada domuzdan modifiye edilmiş, genetiği değiştirilmiş, böbrek, karaciğer, akciğer nakilleri var. Tüm dünyada organ bulamamak en büyük sorun. Bu operasyondan sonra klinik deneyler sürat kazanacak. Ayda bir bir operasyon yapılsa 12 hastaya uygulanabilir.
Şu anda organ nakillerinde bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanıyoruz. Bu domuzdan genetiği değiştirilerek, beşere nakillerle bu ilaçlarda da yani nakilden sonra bağışıklık sistemini baskılayıcı yeni ilaçlara gereksinimimiz var. Bunun için de çalışıyoruz.
BENİM ÇALIŞMALARIMIN ÖRNEK ALINMASI GURUR VERİCİ
2014’ten beri klinik deneyler yapıyorum. Çalışmalarım örnek alınarak, FDA’nın da onayıyla domuzdan alınan genetiği değiştirilmiş kalp beşere nakledildi. Klinik deneyler başladı artık. 3 ay öncede kadavraya domuzdan alınan böbreği naklettik. Beyin vefatı gerçekleşen bir hasta olduğu için 2 gün böbrek tutunabildi. Kadavrada bu çalışma biraz daha sıkıntı.
İKİ YIL İÇİNDE BU NAKİLLER ARTACAK
İki yıl içinde bu nakillerin yapılması artacak. Nakillerde domuz seçilmesinin nedeni insan anatomisine daha yakın olması. Lakin bu nakil için kullanılan domuzlar, özel yerlerde yetiştiriliyor. Pak tutuluyor. Gebelikte onlarca yavru verebiliyor. Irklarına ziyan vermiyor. Hepatit C, B domuzlarda karaciğere yetmezliği yapmıyor. Maymunlarda durum farklı. Maymunlar beşerler üzere senede bir doğum yapıyor. Enfeksiyon riskleri var. Çeşitleri çok az. Etik olarak uygun görünmüyor.
3 DİNİN BAŞKANI DOMUZA MÜSAADE VERDİ
İslamiyet, Hristiyanlık ve Yahudi olmak üzere 3 dinin başkanı 2018’de ABD’de derneğimizde bir ortaya geldi. Yahudilik ve İslamiyet’te domuz kullanılması haram. Lakin bu tıp hayat kurtaran operasyonlar için ortak görüş bildirilerek kullanılabileceğinin beyanatını verdiler.
İNSAN HÜCRESİNDEN ORGAN
Organ bağışında bundan sonra sırada 3 boyutlu organ basımı yapılacak. Bunun için de çalışıyorum. Lakin bir 10 yılımız daha var. Ayrıyeten insanın kendi hücresinden organ yapılması da olacak. Gelecekte insanın kendi hücresinden organ üreteceğiz.
ÇOCUKLARIN UMUDU YAVRUMLA GURUR DUYUYORUM
Burçin Ekser’in emekli öğretmen olan annesi Emine Ekser ile yüksek ziraat mühendisi olan babası Mehmet Ekser de büyük gurur yaşıyor. Emine Ekser, “Oğlumla gurur duyuyorum Allahım onu nazarlardan saklasın. İnsanlığa büyük hizmet ediyor. İnsanların hayatlarını kurtarıyor ya, biz anne ve babası olarak onunla gurur duyuyoruz. Memleketine, ülkesine hayrandır benim oğlum. Gözü yaşlı organ bekleyen anne ve babaların, çocukların umudu yavrum” dedi.
