MARMARA, BALIKESİR (AA) – Türkiye Sarsıntı Mühendisliği Derneği Lideri Prof. Dr. Bilge Siyahi, ortalama yapıların 50 sene ömrü olduğunu belirterek, “Betonun sağlamlığı, demirlerin çapları, sıklığı bunların çok âlâ araştırılması gerekiyor. Bunu belediyeler ve üniversitelerin ilgili laboratuvarlarıyla tespit etmek mümkün.” dedi.
6. Milletlerarası Zelzele Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı hasebiyle Kocaeli’ye gelen Siyahi, AA muhabirine, 17 Ağustos 1999 Marmara Zelzelesi‘nin herkes için sarsıcı bir özelliği bulunduğunu, binaların nasıl yıkılabileceğini, köprülerin nasıl çökebileceğini, toprağın nasıl kayabileceğini insanların yaşayarak gördüğünü söyledi.
Zelzelenin akabinde bilhassa sarsıntı mühendisliği alanında çalışmalar yapıldığına işaret eden Siyahi, Türkiye’deki yapı stokunun uygunlaştırılması için kentsel dönüşüm projeleri başlatıldığını anlattı.
Siyahi, kentsel dönüşümü, yapı stokunun yenilenmesi, yapıların son yönetmeliğe uygun hale gelmesi münasebetiyle kıymetli bulduğunu lisana getirerek, “Yapıların denetim edilmesi planlandı. Bu sürüyor. Tahminen daha öbür yenilikçi projeler olabilir. Türkiye’de genel olarak baktığımızda; projenin yapılması ve kullanılan teknikler dünyadan farklı değil, hem uyguladığımız yollar hem de bunların projelendirilmesi ve yeni zelzele yönetmeliği açısından hiçbir eksiğimiz yok. Muhakkak büyük adımlar atıldı. Tahminen denetim açısından ya da yerleşimlerin nerede olacağına karar verirken daha teknik bakmalıyız.” diye konuştu.
“Depremle ilgili çalışmalara insanların ilgisi var”
Siyahi, Marmara Zelzelesinden evvel bu alanda çalışmalar yaptığını belirterek, “Çalışmalara 1999’dan evvel başladığımdan şu anda insanların zelzeleye bakışındaki farkı görebiliyorum. Bugünlerde sarsıntıyla ilgili rastgele bir çalışma olduğunda halkın ilgili olduğunu görüyoruz. Topluluğumuzun eleştireceği bir şey olabilir; o da hakikat soruların o hususta bilgisi olan bireylere sorulması. Şu soru yanlışsız değil, ‘Türkiye’de ne vakit zelzele olacak? Türkiye’de 7 büyüklüğünde zelzele ne vakit olacak?’ Dünyada bunun yanıtı yok. Bunu bilen, cevaplayabilen rastgele bir araştırma yok. Hasebiyle tüm yapıları sarsıntıya sağlam tasarlamamız gerekiyor.” sözlerini kullandı.
Binaların makul ömre nazaran inşa edildiğine dikkati çeken Siyahi, şöyle devam etti:
“Ortalama yapılar için 50 sene ömür olduğunu düşünüyoruz. Türkiye üzere bir bölgede binaların muhakkak sarsıntılara maruz kalarak ayakta kalması gerekiyor. 50 senede binadaki gereçlerin bozulma ihtimali var. İçindeki beton ve demirin bozulduğu ya da tesirinin azaldığını düşünüyoruz. Oturduğunuz binaların hangi sene inşa edildiği ve nasıl inşa edildiği değerli. Mühendis projelendirmiş mi? Evvelce denetimin bu kadar yapılmadığı vakitlerde onay beklemeden yapılmış yapılar var. Bina kaç yaşında, içindeki gereçler nasıl, mühendislik projesi var mı ve bu uygulandı mı?’ bunlara bakmak gerekiyor. Betonun sağlamlığı, demirlerin çapları, sıklığı bunların çok düzgün araştırılması gerekiyor. Bunu belediyeler ve üniversitelerin ilgili laboratuvarlarıyla tespit etmek mümkün. Üretim yılını, kimin projelendirdiğini, materyalin içeride nasıl davrandığını bilmediğimiz, yani kullanılan demir paslanmış mı, bunları bilmediğimiz bir yapının içinde yaşamak bana son derece riskli geliyor.”
Siyahi, 50 sene evvelki yönetmelikle şu anki yönetmelik ortasında farklar bulunduğunu, dünyadaki gelişmelerin yönetmeliklere entegre edildiğini anlatarak, “Hem dünyadaki bilgi birikimi farkı var hem de Türkiye’deki hasarlar değerlendirilip uzmanlarca yapılan yeni yönetmelik var. Daha yeni, denetim görmüş, projesi mühendis tarafından yapılan, yeterli gereç kullanılmış ve ruhsatı alınmış bir binada yaşamayı, daha evvelki yapıdan daha küçük bile olsa tercih etmeliyiz. İçinizin rahat olacağı bir yerde yaşayın yahut çalışın.” değerlendirmesinde bulundu.
