Muharrir Say, BirGün gazetesinin firari hain Can Dündar’a takviye veren 400 akademisyenden biri olan Kent Bilimci Prof. Dr. İlhan Tekeli’nin dilinden “Ankara’nın hikayesini Melih Gökçek yok etti” başlığıyla yapılan habere yanıt niteliğinde bir yazı kaleme aldı.
İşte Say’ın, Gazeteci Falih Rıfkı Atay’ın “Çankaya” kitabında geçen Atatürk’ün Alman Mimar Hermann Jansen’a “Sen planını yap. Kimse bozamaz” diye teminat verdiği planını ve akıbetini anlattığı “Vah! Vah! Ankara’nın “öyküsü” kaybolmuş!” başlıklı yazısı;
Malumunuz dün 10 Kasım’dı.
Marjinal sol örgütlerin sesi olduğu halde Erdoğan düşmanlığından ötürü CHP’ye yanlayan Birgün gazetesi, dün Mustafa Kemal’in hikayesini anlatacağı yerde…
Casus Can Dündar’a imzalı takviye veren 400 akademisyenden biri olan Kent Bilimci Prof. Dr. İlhan Tekeli’yi konuşturarak, “Melih Gökçek devrinde Ankara’nın hikayesini kaybettiği”ni söyletmiş.
Röportajda hangi hikayenin kaybolduğundan bahsedilmiyor fakat dilerseniz evvel ben Ankara’nın hikayesini anlatayım… Sonra da daima birlikte kaybolan hikayenin ne olduğunu anlamaya çalışırız..
•
İsmet İnönü ile dört arkadaşının verdiği yasa teklifiyle, o gün yalnızca 20 bin nüfusu olan Ankara, 13 Ekim 1923’te başşehir ilan edildi.
Mustafa Kemal ideolojisinin hem sembolü hem de merkezi haline gelen Ankara’nın, bir bozkırı andırdığı için hemen bir imar planına nazaran inşa edilmesi gerekiyordu.
Bu asri ve mamur başşehri sıfırdan imal etme vazifesi Alman Mimar Hermann Jansen’e verildi. Jansen de Ankara’nın 300 bin bireye ulaşacağını varsayarak bir plan hazırladı.
Plana nazaran, Atatürk Bulvarı kentin ana omurgasını oluşturacak, Kale içindeki eski kentin korunacak, yeni kentsel gelişme ise kale etrafında uygulanacaktı.
Böylelikle, bozkırın ortasında geniş bulvarları, üç katlı ve bahçeli meskenleri olan ziyadesiyle yeşil bir Ankara inşa edilecekti.
Yeni Ankara’nın İmar Kurulu Reisliğine, Atatürk’ün Çankaya’daki ünlü sofralarının müdavimlerinden gazeteci Falih Rıfkı Atay atandı.
Atay; Ankara’nın kuruluş hikayesini, “Bir Kent Yapmak” başlığıyla “Çankaya” kitabında şöyle anlatıyor:
“Mimarî kültürümüzü külliyen kaybetmiştik. İmar işleri için elimizde Avrupa örneklerinden Türkçeye çevirdiğimiz belediye nizamname hususlarından öbür bir şey yoktu. Birinci akla gelen şey, Avrupa’dan bir Frenk kentçi çağırarak plân yaptırmak” oldu diyor.
Jansen, planını uygulayacağı vakit; Atatürk Cumhurbaşkanı, İsmet İnönü ise Başbakan’dı.
Profesör Jansen, Atatürk’le birinci buluştuğunda masanın üstüne proje taslağını koyarak, Mustafa Kemal’e, “Bu planı uygulayacak kadar güçlü müsünüz?” diye sorar.
Jansen’in sorusuna da çok kızan Atatürk, “Bir Ortaçağ saltanatını yıkarak, yerine devlet kurmuşuz… Bütün bunları başaran bir rejimin, bir kent planını uygulayacak güçte olup, olmadığı nasıl sorulabilir” der ve “Sen planını yap. Kimse bozamaz” diye teminat verir.
•
Planının uygulanması için birinci evvel kamulaştırma yapılması gerekmektedir.
CHP’nin “Ebedi Şefi” İnönü ise, devletin yoksul olmasını mazeret ederek kamulaştırılacak yerler için “yüz bin liradan fazla para veremem” diyerek ayak diretir.
Bu para ile o yerlerin alınabilmesi için metrekaresine yalnızca bir lira ödenmesi gerekir.
O denli de yaparlar. Uyanıklık ederek evvelce o bölgelerden arsa toplayan Atatürk’ün yakın arkadaşları bu fiyata itiraz etseler de dehşetten sesini çıkaramaz ve planın uygulanacağı alan 118 bin liraya kamulaştırılır.
•
Jansen’in hazırladığı plânda, evsiz yoksullara verilmek üzere bir de “ucuz emlak bölgesi” ayrılır. Bu yerler isteyen yoksula ufak bir kulübe yapması karşılığında fiyatsız verilir. Binanın bir mühendis tarafından denetim edilmesi koşulu hakkıyla uygulanmayınca da Ankara Kalesi’nin etrafına denk gelen bu alan gecekondularla dolar.
Böylece… CHP’liler sayesinde tüm Türkiye’ye yayılacak olan gecekondulaşma faciasının önü açılır.
Mustafa Kemal 10 Kasım’da öldükten tam bir ay sonra ise CHP’lilerden oluşan “İmar Yönetim Heyeti” toplanır ve 131 sayılı kararı alır.
Karara nazaran;
“Atatürk öldüğü için artık Jansen’in hizmetlerine muhtaçlık kalmamıştır.”
•
Falih Rıfkı Atay bu karardan sonra başlayan CHP’nin rant çarkını şöyle anlatıyor:
“Bir gün imar mütehassısına Atatürk’ün yakınlarından biri için yaptıracağı bir mesken projesi getirmişlerdi. Mütehassıs bana geldi: “Çankaya’dan getirdikleri için tasdik ettim. Ama bu sokağa dükkân yapılmayacak” dedi. O konut şimdiki Mithatpaşa Caddesinde dükkânsız yapılmıştır. Lakin bir İstanbul Milletvekili, garaj mazereti ile birebir sokaklardan birinde dükkân ‘’kaçırdı’’. Bir diğer milletvekili kat ‘’kaçırdı’’. Belediye göz yumdu.
Atay bir öteki örnekte ise;
“Yerli imara yıllarca hâkim olanlardan biri, Ankara’ya on parasız gelmişti. Yüz binlerce lira kazandı ve parasını Amerika’ya aktardı. 1945’te New-York’a gittiğim vakit, Ankara’daki ecnebi inşaatından çalan bir hırsız mühendisle onun şirket kurmuş olduğunu öğrenmiştim” diyerek yaşananları gözler önüne sermiş…
Ve!
“Sabit olmuştur ki, Mustafa Kemal, şapka ve Lâtin harfleri ihtilallerini başarabilecek kadar kuvvetli bir yönetim kurmuş, ancak bir kent plânını tatbik edebilecek kuvvette bir yönetim kuramamıştı” kelamlarıyla, Atatürk’ün, hırsız CHP’liler yüzünden Jansen’e verdiği kelamı tutamadığını itiraf etmişti.
*
Bir “asri cennet” hayali ile kurulan Ankara’nın hikayesi bu türlü..
Artık Kent Bilimci İlhan Tekeli’ye soruyorum:
“İslamcı” diye ötekileştirdiğiniz ve Viyana ile Lahey üzere kentlerin 25 senede aldığı Avrupa Konseyi’nin “4 büyük ödülü” olan “European Diploma”, “Flag of Honour”, “Plaque of Honour” ve “Europe Prize” mükafatlarını 8 yılda alarak Jansen’in bile hayal edemeyeceği bir Ankara inşa eden Melih Gökçek, Ankara’nın hangi hikayesini kaybetti?
“Gecekondular”ı mı?
Zira!
Misyona gelir gelmez “ne verecen abi” diyerek Sinan Aygün’den 25 milyon isteyen Mansur Yavaş’ın adamları Ankara’da unutulan rant hikayesini tekrar hayata geçirdi.
