BLOOMBERG HT ARAŞTIRMA
‘Amerikan Kurtarma Planı’ ismi verilen ve ABD Kongresi’nin Kovid-19 nedeniyle yaşanan problemleri telafi etmek ve ABD iktisadını tekrar istikrara kavuşturmak gayesiyle hayata geçirdiği plana dair soru işaretleri gündeme geldi.
Bahis, San Francisco FED araştırma takımının yayınladığı “Amerikan Kurtarma Planı ülkeyi 1960’lara mı döndürecek?” isimli makalede istihdam piyasası, yükselen enflasyon ve iktisatta çok ısınma üzerinden ele alındı.
Bu makalede, ekonomik toparlanmadaki güçlü ivmenin yüksek enflasyon riskini arttırdığına dikkat çekilerek devasa büyüklükteki dayanak paketlerinin çok ısınmaya neden olduğu belirtildi.
İş gücü piyasası açısından da araştırmada kullanılan metodun ölçüm sonuçlarına nazaran; kişi başına açık konum oranının yükseldiği hesaplandı. 1968’de tepesi görülen bu oranın, Amerikan Kurtarma Planı’nın tesirleri nedeniyle tekrar tepeyi test edebileceği vurgulandı.
ABD’de 2008 Krizi sonrası işsizlik yüzde 10’lara yaklaşmış ve akabinde 2020’deki pandemiye kadar genel olarak düşüş eğilimi sergilemişti. Pandemi devrinde yüzde 15’lere yükselse de son olarak Eylül 2021’de yüzde 4,8 olarak açıklanmıştı.
İstihdam piyasasında iş gücü talebinin yükselişi ile açılan yeni boş konumlarda pandemi sonrası artış görülüyor.
Bu noktada işsizlik oranının pandemi öncesi düzeylerde 30 yıllık ortalamalarında seyrettiği dönemde, adaylar ile boş durumlar ortasındaki korelasyonu gösteren iş ilanlarının işsizliğe oranındaki tepe düzeyler başları karıştırdı.
Zira boş konum oranı 30 yıllık ortalamasının epeyce üzerinde ve 1960’ların sonundaki tarihi yüksek düzeylere yaklaştı.
Tarihi bazda; kişi başına 1,5’in üzerinde açık iş durumunun olduğu 1960’ların sıcak işgücü piyasasındaki tepe ve kişi başına sırf 0,15 açık iş konumunun olduğu 2008 Krizi sırasındaki taban düzeyler göz önüne alındığında, Ağustos 2021 oranı kişi başına yaklaşık 1,25 açık konumu gösteriyor ve bu sayı 0,6 olan tarihi ortalamanın üzerinde, fakat rekor düzeyin de altında.
Bir yandan da iş gücü talebi nedeniyle başta çekirdek enflasyon olmak üzere enflasyon göstergelerinde de üst taraflı tesirler görülüyor.
Sonuç olarak; işsizlik oranı üzere bilgiler iktisadın toparlanmada şimdi tepeye ulaşmadığını gösterirken, iş ilanlarının işsizliğe oranı ve yükselen enflasyon üzere ögeler iktisatta çok ısınma olduğunu düşündürüyor.
Makalenin son kısmında Amerikan Kurtarma Planı’nın iş ilanlarının işsizliğe oranında süreksiz bir yükselişe neden olduğu ve 2022’ye kadar enflasyona üst tarafta tesirde bulunacağı iddiası de yer alıyor.
