Koç Üniversitesi Ekonomik Araştırma Forumu (EAF) araştırmacılarından Sumru Öz tarafından hazırlanan “Dünyada ve Türkiye’de Enflasyon: Türkiye Neden Ayrıştı?” başlıklı araştırma raporunda Türkiye’nin enflasyon ligindeki tarihî pozisyonu ve bu sonucun nedenleri tartışıldı.
Dünya Bankası tarafından kullanıma açılan ve araştırmada kullanılan datalar, son 50 yılda yüzde 17 ile 1974’te en yüksek seviyesine ulaşan global enflasyonun, gelişmiş ülkelerde 1982’de, orta ve yüksek gelirli gelişmekte olan ülkelerde ise 1990’ların ortasında kalıcı olarak tek haneye indiğini gösteriyor.
Araştırmaya nazaran, 2010’dan itibaren dünya çapında düşük bir seviyede istikrar kazanan enflasyonda, son on yılın ortalaması gelişmiş ülkeler için yüzde 1,4; orta ve yüksek gelirli gelişmekte olan ülkeler için yüzde 3,2; düşük gelirli gelişmekte olan ülkeler içinse yüzde 6. Türkiye’de enflasyon 34 yıl sonra 2004’te tek haneye inse de bu kalıcı olmadı.
Türkiye’nin son on yılının enflasyon ortalaması yüzde 10,2 ile dahil olduğu orta ve yüksek gelirli gelişmekte olan ülkeler ortalamasının üç katından fazla bir düzeyde bulunduğuna dikkat çekiliyor.
Araştırmada, birçok gelişmekte olan ülkede 1990’ların sonunda enflasyonun yüzde 4 civarına düşmesini sağlayan hür döviz kuru rejimini, mali disiplinin sağlanmasını, merkez bankasının bağımsızlığını ve fiyat istikrarına öncelik veren para siyasetini içeren istikrar programı, Türkiye’de daha geç, 2001 krizinin akabinde uygulanmaya başlandığı vurgulandı.
TCMB, 2002-5 periyodunda maksatları tutturmayı başararak enflasyonun tek haneye inmesini sağladığı belirtilirken 2006 yılından sonra maksatların çoğunlukla tutturulamamış olmasının TCMB’nin kredibilitesini zedeleyerek enflasyonun yüzde 5’in altında olan dünya ortalamasına inmesini engellediği belirtildi.
Araştırmaya nazaran, 2018’den itibaren Türkiye’de enflasyonun dünya ortalamasından büsbütün ayrışmasında ise TCMB bağımsızlığının fiilen ortadan kalkması yatıyor.
