Yapılan araştırmalar, kuruluşların ve üniversitelerin açıkladığı datalar yakın vakitte dünya çapında büyük bir su problemiyle karşı karşıya kalacağımızı gösteriyor. Kutuplardaki buzulların artan sıcaklıklarla birlikte erimesi, denizlerdeki su düzeylerinin artışına neden olurken öte yandan yeniden sıcaklıkla birlikte artan kuraklık, tatlı su kaynaklarının süratle tükenmesine yol açıyor. Uzmanlar, sorunun önümüzdeki yıllarda artarak devam edeceğini ve gelecekte milyarlarca insanı etkileyeceğini söz ediyor.
DÜNYA ÇAPINDA KİTLESEL GÖÇLER
Suriye ve Afganistan üzere istikrarsız coğrafyalarda yaşanan gelişmelerin ortaya çıkardığı göçlerin, çok daha büyüğüyle karşı karşıya kalma ihtimalimiz mümkün. Kutuplardaki buzulların erimesiyle birlikte deniz düzeyinde yaşanacak olan artışlar, bilhassa adaları ve delta coğrafyalarını olumsuz etkileyecek.
Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan 164 milyonluk nüfusuyla Bangladeş, bu krizi en çok hisseden ülkelerden biri. Çünkü gelecekte denizlerde yaşanacak taşmalar, milyonlarca insanın konutlarını terk etmesine neden olacak. Bununla birlikte de kitlesel göçler yaşanacak. Üstelik Bangladeş bu açıdan tek örnek de değil. Hint Okyanusu’nda bulunan turizm cenneti Maldivler için de misal bir tehdit kelam konusu.
YÜZLERCE ADA SULAR ALTINDA KALACAK
Her yıl milyonlarca turisti ağırlayan Maldivler’in, yakın bir gelecekte yüzlerce adası sular altında kalacak. Bilhassa balayı tatili için beğenilen bir rota olan Maldivler’de kutup bölgelerindeki buzulların erimesiyle kontaklı olarak pek çok ada yok olmanın eşiğinde. Bununla birlikte adalarda yaşayan beşerler da öbür yerlere göç etmek zorunda. Fakat yakın gelecekte insanlığın karşı karşıya kalacağı tek büyük sorun, bu olmayacak. Pek çok yer sular altında kalırken sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte artan buharlaşma, kuraklığı da beraberinde getirecek.
İÇİLEBİLİR SU ÖLÇÜSÜ ÇOK AZ
Dünyanın üçte ikisi sularla kaplı olmasına karşın bu kaynağın çok büyük bir kısmı tuzlu sudan oluşuyor. Üçte ikisi sularla kaplı olan dünyada içilebilir su kaynağı bunun yalnızca yüzde 2.5 düzeyinde. Hasebiyle pek çok canlının yanı sıra 7.5 milyar insan da sıvı muhtaçlığını bu ölçü içerisinden karşılamak durumunda. Üstelik bu yüzde iki buçuk sayısının büyük bir kısmı de dağlardaki kar birikintisi ve yer altı kaynaklarından oluşuyor.
Lakin artan hava sıcaklığı ve uygulanan yanlış tarım programları, yakın geçmişte çok sayıda göl ve ırmağın geriye dönüşü olmayacak bir biçimde kurumasına neden oldu.
Sovyetler Birliği periyodunda Orta Asya’da hayata geçirilen pamuk üretim projesinde kullanılmaya başlayan Aral Gölü, yanlış siyasetler nedeniyle yüzde 90 oranında kurudu. Günümüzün en kıymetli etraf felaketlerinden biri olarak da kabul edilen bu hadise, Kazakistan ve Özbekistan’ın içilebilir su kaynaklarına da büyük darbe vurdu. Hazar Gölü ile birlikte bölgenin en kıymetli tatlı su kaynağı olan Aral Gölü’nün kuruması sonucu bölgedeki ekosistem de çöktü.
Türkiye’de de son yıllarda kuraklık önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Geçtiğimiz haftalarda Türkiye’nin en büyük tatlı su kaynağı olan Van Gölü’ndeki sular, kuraklığa bağlı olarak bir kilometre kadar çekilmişti.
ZİRAÎ KURAKLIK DA KAPIDA
Husus hakkında görüşlerine başvurduğumuz Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Dr. Mustafa Akkuş, bu tehlikeye dikkat çekti. Mevsimlere bağlı olarak su düzeyinde her yıl 1 ilâ 1,5 metre çekilmelerin yaşandığı Van Gölü’nde, son devirde bu durumun olağanın üzerinde bir noktada olduğunu vurgulayan Mustafa Akkuş, bölgede ziraî kuraklığın da kapıda olduğunu tabir etti. Bölgede ekimi yapılan şeker pancarının çok su isteyen bir bitki olduğunu kelamlarına ekleyen Akkuş, daha az su isteyen ziraî eserlerin teşvik edilmesinin ehemmiyetini vurguladı.
‘TÜRKİYE SU EZASI OLAN BİR ÜLKE’
Dünyanın yaşadığı bu küresel iklim krizi karşısında toplumsal farkındalık yaratmayı amaçlayan Dünya Doğal Hayatı Muhafaza Vakfı (WWF), içinde Türkiye’nin de bulunduğu pek çok ülkede bu tarafta çalışmalar yürütüyor. WWF-Türkiye Tatlı Su ve Sulak Alan Program Müdürü Eren Atak, yıllık bin 346 metreküplük kişi başı tüketim düzeyiyle Türkiye’nin su badiresi olan ülkeler ortasında yer aldığını belirtti.
TÜİK’in derlediği datalara nazaran 2030 yılında kişi başına düşen su tüketim daha da azalıp bin 120 metreküp düzeylerine ineceğine tabir eden Eren Atak, bu noktada Türkiye’nin artık “su fakiri” bir ülke olacağını lisana getirdi. İklim değişikliği ve yağışlardaki düzensizlikler sonucu ülkemizdeki barajlarda su düzeyinin periyot dönem kritik düzeylere düşeceğinin de altını çizen Eren Atak, birçok kentin kuraklıktan etkileneceğini de kelamlarına ekledi.
BÜYÜKŞEHİRLER RİSK ALTINDA
WWF-Türkiye Tatlı Su ve Sulak Alan Program Müdürü Eren Atak, WWF’nin “Su Riski Filtresi” çalışmasında, global ölçekte su riski yüksek kentlerin ortasında Türkiye’den 10 kent yer aldığına dikkat çekti. Bu kentler ortasında da Türkiye’nin nüfusunun en fazla ağırlaştığı büyükşehirlerden İstanbul, Ankara, İzmir, Gaziantep, Diyarbakır, Bursa, Mersin, Konya, Adana ve Antalya bulunuyor.
Türkiye’nin 25 ırmak havzasından yalnızca 9’unda su riskinin düşük olduğunu belirten Eren Atak, Marmara ve Küçük Menderes havzalarının “kesin kıtlık”; Gediz, Burdur, Asi ırmağı havzalarının “kıtlık”; Meriç-Ergene, Büyük Menderes, Konya Kapalı havzalarının ise “su stresi” yaşayan havzalar ortasında yer aldığının da altını çizdi.
KAYBIMIZ ÜÇ VAN GÖLÜ BÜYÜKLÜĞÜNDE!
Türkiye’de son 50 yılda sulak alanların yarısının, su ölçüsü ve kalitesi bakımından sağlıklı yapılarını kaybettiğinin bilgisini de paylaşan Eren Atak, “Bir öbür deyişle üç Van Gölü büyüklüğünde sulak alanımız ekolojik fonksiyonunu yitirmiş durumda” dedi. Türkiye’de yıllık su tüketiminin 54 milyar metreküp civarında olduğu bilgisini paylaşan Eren Atak, bu ölçünün 40 milyar metreküpünün (yüzde 74) sulama, 7 milyar metreküpünün (yüzde 13) içme-kullanma ve 7 milyar metreküpünün (yüzde 13) ise sanayi suyu gereksinimlerinin karşılanmasında kullanıldığını fakat risklerin de bulunduğunu söz etti.
Bu bahiste alınması gereken tedbirlerin ne olduğuna dair sorumuza verdiği yanıtta tarımda sürdürülebilirliğin değerini vurgulan Eren Atak, suyun tasarruflu ve sürdürülebilirlik unsuru doğrultusunda kullanımına dikkat çekti.
