Ömrünü Türkçeye adamış bir gönül insanı olarak tanınan, basındaki Türkçe yanlışlarını tespit ederek paylaşan Movit’in, yarın Balat’taki Ferruh Kethüda Mescidi’nde kılınacak cenaze namazının akabinde Eyüpsultan Mezarlığı’na defnedileceği öğrenildi.
Edebiyatçı muharrir Mehmet Nuri Yardım, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Movit’in “Türkçe’nin ulusal muhafızı” ve ömrünü Türkçeye adamış bir gönül insanı olduğunu söyledi.
Movit’in, asıl mesleği lokantacılık olmasına karşın istekli olarak Türkçeye sahip çıkmış bir irfan adamı olduğunu belirten Yardım, “Türkçe kusurlarını görünce bunları kesinlikle bir yere not eder ve muhatabına bunu söylerdi. Türk basınındaki, televizyonlardaki, radyolardaki müellifleri ve sunucuları takip eder, yaptıkları yanlışları tespit eder, bunları da makul bir biçimde onlara bildirirdi. Okuma, diksiyon, yazı yazarken yapılan yanlışlar… Bütün bunlarda kendisini kusursuz bir halde yetiştirmişti.” dedi.
Yardım, Yeni Dünya Vakfında evvelki sene gerçekleşen “Babıali Enderun Sohbetleri”ne usta müellifin konuk olduğunu lisana getirerek, şöyle devam etti:
“Orada da bütün gayesini anlatmıştı. ‘Benim bütün isteğim Türkçeye hürmet duyulması, Türkçeye sahip çıkılması, lisanımızın en uygun formda kullanılması.’ demişti. Türkçeye ömrünü adamış bir insandı ve bütün bunları istekli yapıyordu. Yani rastgele bir misyonu yok lakin ‘Türkçe benim lisanım, benim dilim, öz dilim. Öyleyse ona sahip çıkmalıyım, yanlış kullanılmasın’ diyordu. Yapıtları daha çok okunmalı, tespitleri dikkate alınmalı. Türk basınının ve Türkçe’nin büyük bir kaybıdır.”
Movit’in yapıtlarının yine basılması ve anısının yaşatılması gerektiğini söz eden Yardım, unutulmaması için yaşadığı semt Balat’ta bir cadde, sokak yahut kültür merkezine isminin verilebileceğini söyledi.
Yardım, Movit’in 1990’da 2 arkadaşıyla Türkçe Gönüllüleri-Dil İzleme Grubu’nu kurduğunu, basılı gazete, mecmua ve kitaplarda lisan kusurlarını tespit ederek, yaklaşık 5 bin bireye yanlışlarını bildirdiğini anlattı.
Muharririn 2 binden fazla lisan ve genel kültür yazısı ile binlerce Twitter bildirisi bulunduğuna dikkati çeken Yardım, Movit’in bu mevzuda geniş bir arşivi olduğunu da kelamlarına ekledi.
“Türkçe’nin jandarmasıydı”
Araştırmacı muharrir Mehmet Kamil Berse ise çok sevdiği bir ağabeyini kaybettiğini söyledi.
Berse, Movit’in Türkçenin jandarması ve insanlık timsali olduğuna değinerek, “İlerlemiş yaşına karşın Türkçe için hala bütün vaktini ve vaktini harcayan kıymetli bir kişiydi. Allah rahmet eylesin.” diye konuştu.
Movit’in, Türkçe konusunda birçok kuruma ikazlarda bulunarak öncülük ettiğini, bu fedakarlığının unutulmayacağını söz eden Berse, “Çalışmalarını uzun müddettir takip ediyorum. Birtakım hususlarda benimle istişare ederdi. Bilhassa Osmanlıca ve Arapça sözler konusunda yanlışa düşmemek için kesinlikle benimle temasa geçer ve istişarede bulunurdu. Kıymetli bir entelektüelimizdi bizim. Yani İstanbul’da yaşamış İstanbul’un değerli bir entelektüeliydi.” değerlendirmesini yaptı.
Berse, Movit’in geçmişten kalan bir hafıza olduğunu, Kent ve Kültür mecmuasında bir müddettir evvelce tanıdığı şahısları ve sanatkarları kaleme alarak onların birtakım anılarının unutulmamasını sağladığını, ona bu hususta dayanak verdiklerini bildirdi.
Hüseyin Movit kimdir?
İstanbul’da 9 Ocak 1940’da dünyaya gelen Movit, babasının hastalığı sebebiyle eğitimine orta vererek 1963’te ticaret hayatına atıldı. Ortağı olduğu Hacı Salih Lokantası’ndan ayrılarak Balat Ayan Caddesi’nde bir iş yeri açıp, Almanya, Danimarka ve İngiltere’ye çeşitli besin hususları ihraç etti. Movit, Gönen’de salça fabrikası, Çatalca’da konserve fabrikası işletmeciliği yaptı.
Emekli olduğu 1990 sonrasında tüm gücünü Türkçeye ayırarak televizyon, radyo, gazete, mecmua ve ders kitaplarındaki yanlışları saptayıp telefon, mektup ve faksla ikazlarda bulunan Movit, 2 arkadaşıyla Türkçe Gönüllüleri-Dil İzleme Grubu’nu kurdu. Bugüne kadar 2 binden fazla lisan ve genel kültür bahisli makale kaleme alan Movit, tespit ettiği 20 binin üzerindeki yanlışı köşesine taşıdı.
Toplumsal medya hesaplarında paylaştığı binlerce bildiriyle Türkçe konusunda geniş bir arşiv oluşturan müellif, yüzlerce radyo ve televizyon programına katıldı. Movit, 500’den fazla kitabı tashih ederek, yayına hazırlarken Balat-Fener Güzelleştirme ve Kültür Derneğinin kurucu başkanlığını da yaptı.
“Konuşamadığımız Türkçe ve …”, “Suçlular Aramızda/Medyacının El Kitabı”, “Türkçeyi Yanlışsız Kullanalım”, “Yetişkinler İçin Türkçenin Doğrusu ve..” üzere yapıtları bulunan Movit’in okuyucuyla buluşmayı bekleyen “Balat-Meşhur/Balat-ı Meşru”, “Yamuk Türkçe Öğrenenler İçin”, “İntihalciler Kralı/Tek Söz Katmadan Yedi Kitap Nasıl Yazılır?”, “Türkçesi Varken”, “Gazetecinin/Televizyoncunun/Radyocunun El Kitabı” ve “Ayıptır Söylemesi” isimli çalışmaları da bulunuyor.
