Geçen aylarda Marmara Denizinde devasa boyutlara ulaşarak büyük bir etraf problemine neden olan müsilaj, Mersin’de de bilhassa kapalı küçük koy ve körfezlerde risk oluşturmaya başladı.
Mersin kıyılarının müsilaj tehlikesi altında olduğu uyarısı yapan Prof. Dr. Deniz Ayas, tedbir alınmadığı ve aksiyon planları devreye sokulmadığı takdirde kentin büyük bir etraf problemiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
Deniz bilimciler, müsilaj tehlikesine dikkat çekmeye devam ediyor. Marmara Denizini adeta istila etmesiyle Türkiye gündemine oturan müsilajın devam eden bir sorun olduğu ihtarında bulunan bilim insanları, tehlikenin yalnızca Marmara’yı değil, kıyısı olan tüm kentlerini kapsadığını belirterek, bir an evvel tedbir alınması ve hareket planlarının hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
321 kilometrelik kıyı şeridine sahip Mersin de müsilaj açısından riskli vilayetlerin başında geliyor. Bilhassa deniz tabanında yapılan çalışmalar, Mersin’in batısında müsilaj olduğunu ortaya koydu. Şimdilik akıntının fazla olmadığı küçük koy ve körfezlerde görülen müsilajın, tedbir alınmazsa tıpkı Marmara’daki üzere devasa boyutlara ulaşabileceği ve kentin büyük bir etraf sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği ihtarları yapılıyor.
“Mersin’de kapalı koy ve körfezlerde müsilajı görüyoruz”
Mersin Üniversitesi (MEÜ) Su Eserleri Fakültesi Sürece Teknolojisi Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Ayas, müsilajın devam eden bir sorun olduğunu belirterek, “Müsilaj, doğal deniz ekosistemi içerisinde bilhassa planktonik canlı kümelerinin aşikâr koşullar bir ortaya geldiğinde sayılarını astronomik seviyede arttırarak oluşturdukları doğal bir olgu. Bu, Mersin’de de oldu. Şayet ortamda azot, fosfor üzere atıksu deşarjından kaynaklı kirleticiler varsa bunlar uygun koşullar sağlıyor. Bilhassa sonbahar ya da ilkbahar başlarında planktonik canlı gurupları sayılarını artırarak doğal bir bileşik olan müsilajı oluşturuyorlar. Mersin kıyılarında kapalı koy ve körfezlerde, akıntı suratının düşük olduğu yerlerde biz müsilajı görüyoruz” dedi.
“Mersin’de önemli sorunlara yol açabilir”
Müsilajla ilgili araştırmalarının da devam ettiğini, artık tekrar ‘müsilaj oluşuyor mu’ diye tüm kıyısı taramaya başladıklarını kaydeden Ayas, bilhassa küçük koy ve körfezlerde müsilajla ilgili bir araştırma projesi başlattıklarını, ağır bir dalış programıyla müsilajı burada tekrar belgelemek istediklerini vurguladı.
Mersin’de, müsilajın Marmara’daki üzere büyük kütleler halinde oluşmasa bile bilhassa uygun yerlerde önemli sorunlara yol açabileceğini lisana getiren Ayas, şu anda Mersin’in Silifke ilçesi açıklarındaki Dana Adası ve Boğsak tarafındaki daha kapalı alanlarda müsilaja rastladıklarını tabir etti. Ayas, “Kazanlı’dan Anamur’a kadar bir tarama gerçekleştirmek istiyoruz. Müsilajın geçen sene de oluştuğu periyot ekim-kasım aylarıydı. Bu faaliyet sonucunda Mersin’de müsilajın oluştuğu bölgeleri çok daha net söyleyebiliriz. Lakin şu anda akıntı suratının daha düşük olduğu ve kirletici yükünün de biraz fazla olduğu bölgelerde tabi ki oluyor. Göksu Irmağı çok değerli burada; kıta içi kirliliği ağır bir halde denize deşarj ediyor. Göksu Irmağının etkilediği alanlar Dana Adası, Tisan, Yeşilovacık’a kadar ulaşıyor. Öte yandan, Silifke bölgesinde çok ağır ziraî aktivite yapılıyor, münasebetiyle gübre sularında da bu kirlilik mevcut. Tabi ki yazlık sitelerin de tesiri var. Biz bu sitelere su sağlıyoruz, belediyelerin vazifesi bu lakin bu çıkan atık suyu ne yapacağımızı düşünmüyoruz. Sorun burada. Küçük, kolay filtrasyonlarla bu atık suyu denize deşarj ediyoruz. Çok ağır bir biçimde azot, fosfor üzere kimyasal molekülleri denize salıyoruz” diye konuştu.
“Tüm kıyı kentlerimiz risk altında. Aksiyon planları tüm kentlerde yapılmalı”
“Hem Mersin hem tüm kıyı kentlerimiz, deşarja bağlı bu kirleticiler ya da taban yahut yüzey sularına bağlı taşınan kirleticiler istikametinden risk altında” diyen Prof. Dr. Ayas, Marmara ölçeğinde önerilen aksiyon planları üzere ileri biyolojik filtreler ve ileri arıtma sistemlerinin tüm kentlerde bir lüks değil, mecburilik olması gerektiğinin altını çizdi. Tedbir için ilgili tüm kurumlara davet yapan Ayas, “Belediyeler ve bakanlığa bağlı lokal kurumların ve merkezi otoritenin bir bütün halinde tüm kentleri kapsayacak bir aksiyon planına gereksinim var, zira ziraî üretim kıyı kentlerimizde fazla; Antalya’da da o denli Mersin’de o denli. Bir sürü zerzevat meyve buralarda üretiliyor, çok ağır ziraî sular yüzey sularıyla denizlere taşınıyor. Yerleşimler çok fazla, yaz ayalarında kıyı kentlerinde nüfus çok çok artıyor. Bu da çok büyük bir kirlilik yükü oluşturuyor. Denizin bunu taşıma kapasitesinin üzerine çıkabilecek bir durum var. Bununla ilgili hareket planları yalnızca Marmara ölçeğinde değil, tüm kentlerde yapılması gerekiyor” sözlerini kullandı.
“Tüm tesirleri minimuma indirmek zorundayız”
Bu tedbirler alınmazsa en başta besin zincirinin etkileneceği ihtarında bulunan Ayas, denizi kirletmenin besin zincirini de kirletmek manasına geldiğini söyledi. Ayas, “Denizdeki ekosistem içerisinde istikrarları tahrip ediyoruz. Bu açıdan muhafaza önceliklidir. Denizleri doğal ekosistem olarak kabul etmek zorundayız. Oralar yırtıcı sistemlerdir, oraya en az tesir prensibiyle muhafaza öncelikli olarak insanın neden olduğu tüm tesirleri minimuma indirmek zorundayız. Bu bir zorunluluk” dedi.
Müsilajın, doğal sistemlerin verdiği bir refleks olduğuna işaret eden Ayas, şöyle devam etti: “Biz kirliliği denize deşarj ediyoruz, sistem de aslında bunu bertaraf etmeye çalışıyor. Aslında sistemin kendini muhafaza sistemi. Sistem bize bir ihtar veriyor, ‘Burada fazla kirlilik var; ben bunu müsilaj oluşturarak yok etmeye çalışıyorum’ diyor. Onu besin zincirine sokuyor, doğal bir bileşik olduğu için birtakım balık kümeleri bunları yiyor. Yani deniz kendi çözmeye çalışıyor. Fakat Marmara’da çözemedi, zira devasa boyutlara ulaştı. Ayrıyeten orada balık popülasyonları çok sömürülmüş ve bu tüketilebilir boyutların çok ötesine geçmiş. Mersin’de de bu oluşuyor, biz kirletiyoruz, deniz kendini muhafazaya çalışıyor ve bu müsilaj minimal boyutlarda oluştuğu için besin zincirine direk besin olarak giriyor. Balık ve kimi yengeç kümeleri bunu tüketerek o kirliliği ortadan kaldırıyor. Ancak tedbir alınmazsa Mersin’de de bunun devasa boyutlara ulaşmaması için hiçbir neden yok. Bilhassa kapalı koy ve körfezlerde, akıntı suratının düşük olduğu yerlerde önemli riskler görüyoruz. Kesinlikle denetim altında tutulmalı.”
